Giải SBT Ngữ văn 12 CD Bài 1: Truyện truyền kì và truyện ngắn hiện đại có đáp án

- Tử Văn được miêu tả trong mối quan hệ với các nhân vật : viên bách hộ họ Thôi, thổ công và Diêm Vương

- Qua các quan hệ này, em thấy Tử Văn hiện lên với phẩm chất anh hùng, đấu tranh cho chính nghĩa, can đảm không sợ cái chết.

+ Trong mối quan hệ với viên bách hộ họ Thôi : “ mặc kệ, ngồi ngất ngưởng”, dẫu trước sự đe dọa sẽ dẫn Tử Văn đến Phong Đô, khó tránh khỏi tai vạ nhưng Tử Văn không nói một lời, trước cái gian tà anh không hề e sợ hay bị lung lay dù chỉ một chút trước hành động chính nghĩa của mình

+ Trong mối quan hệ với thổ công: Tử Văn hiện lên là một con người nhân hậu, thương xót, đồng cảm và nóng giận thay cho những uất ức của thổ địa khi bị chiếm nơi thờ. Dẫu cho khi thổ công báo rằng viên bách hộ họ Thôi có kẻ chống lưng nhưng anh vẫn không sợ và quyết đấu tới cùng.

+ Trong mối quan hệ với Diêm Vương : Không e sợ mà dám cất lên tiếng nói dõng dạc đòi lại sự công bằng và quyết tâm vạch trần tội ác mà tên bách hộ họ Thôi phạm phải.

* Nguyên nhân giúp Tử Văn giành được phần thắng trước vong hồn của viên bách hộ:

- Nguyên nhân chủ quan: Tử Văn hiện lên với phẩm chất anh hùng, đấu tranh cho chính nghĩa, can đảm không sợ cái chết.

- Nguyên nhân khách quan:

+ Sự căn dặn của Thổ công: Thổ công đã mách bảo Tử Văn về tung tích và tội ác của viên bách hộ, đồng thời chỉ dẫn cách đối phó với hắn. Điều này giúp Tử Văn có đủ thông tin và chiến lược để đối mặt với kẻ thù.

+ Sự phân biệt phải trái của Diêm Vương: Mặc dù ban đầu Diêm Vương có phần thiên vị viên bách hộ, nhưng sau khi nghe những lời khai của Tử Văn và kiểm chứng tại đền Tản Viên, Diêm Vương đã phân biệt rõ đúng sai và đưa ra phán quyết công bằng.

* Nguyên nhân quan trọng nhất: (HS chọn 1 trong các ý)

+ Sự can đảm, cứng cỏi của Tử Văn đã khiến thổ thần cảm phục, tìm đến tương trợ.

+ Hoặc sự can đảm, cứng cỏi của Tử Văn cũng khiến Diêm Vương phải để ý đến chàng, đối thoại trực tiếp với chàng và vì thế mới có cơ hội làm rõ sự thật.

+ Sự sáng suốt của Diêm Vương là nhân tố đảm bảo để sự chính trực và can đảm của Tử Văn được ghi nhận và từ đó giành chiến thắng trước vong hồn của bách hộ.

- Chức năng của người kể chuyện phần chính văn : Mang vai trò giới thiệu và dẫn dắt câu chuyện. Giới thiệu về lai lịch nhân vật, về bối cảnh xảy ra sự kiện ; dẫn dắt các sự kiện trong truyện đi theo một mạch thống nhất mà ở đây là theo mạch thời gian tuyến tính.

- Chức năng của người bình luận ở cuối truyện: Thể hiện quan điểm, tư tưởng của nhà văn, nhấn mạnh thông điệp muốn truyền tải – lòng dũng cảm và bản lĩnh của con người để đứng lên chiến đấu lại cái ác, giành lại chính nghĩa

Lời bình thể hiện tinh thần gan dạ, dũng cảm, sự cứng cỏi và lòng quyết tâm chiến đấu lại cái ác, dẫu muôn phần gian khó và dễ bị lung lay, cám dỗ thậm chí là nguy hiểm đến tính mạng. Nhưng trong cuộc đấu tranh giành lại chính nghĩa, con người ta cần tỉnh táo và vững lòng quyết tâm thì ắt sẽ giành chiến thắng. Đồng thời, qua đó còn thể hiện niềm tin vào công lý, cái thiện, cái chính nghĩa sẽ giành được thắng lợi cuối cùng, chỉ cần con người ta không chùn bước trong con đường đấu tranh giành lại chân lý.

Chi tiết Ngô Tử Văn nhậm chức phán sự ở đền Tản Viên mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:

- Sự công nhận và tưởng thưởng: Việc Ngô Tử Văn được nhậm chức phán sự là một sự tưởng thưởng xứng đáng cho sự dũng cảm, khẳng khái và quyết tâm bảo vệ công lý của chàng. Điều này thể hiện rằng những người dám đấu tranh cho lẽ phải sẽ được công nhận và đền đáp.

- Biểu tượng của công lý: Chức phán sự là một chức quan chuyên xét xử các vụ kiện tụng, giúp thực hiện công lý. Việc Tử Văn đảm nhận chức vụ này cho thấy sự chiến thắng của công lý và lẽ phải trước cái ác và bất công.

- Khích lệ tinh thần đấu tranh: Chi tiết này còn mang ý nghĩa khích lệ mọi người dũng cảm đấu tranh chống lại cái ác, bảo vệ công lý và chính nghĩa. Nó là một tấm gương sáng cho thế hệ sau noi theo.

- Niềm tin vào sự công bằng: Qua việc Tử Văn được nhậm chức, tác giả muốn gửi gắm niềm tin vào sự công bằng và chính nghĩa trong xã hội, rằng những người chính trực và dũng cảm sẽ luôn được bảo vệ và tôn vinh

a) Vợ chồng Vương sinh khiến em nhớ đến nhân vật Ngô Tử Văn vì: Đây là những nhân vật bị đối xử bất công nhưng không thể tự bảo vệ cho mình.

b) Những yếu tố kì ảo trong truyện:

- Trong mộ có người đàn ông bước ra, cầm đao sắc, khí thế rất oai mãnh.

- Người đàn ông bước thẳng vào mộ biến mất.

à Ý nghĩa: Tạo nên sức hấp dẫn và lôi cuốn cho câu chuyện; phản ánh ước mơ và khát vọng về một thế giới tốt đẹp hơn; thể hiện quan điểm và triết lý sống của nhân vật; tạo nên sự khác biệt và độc đáo so với các câu chuyện thực tế.

- Nguyên nhân khiến ông Diểu muốn đi săn : Tiết trời đẹp đẽ của màu xuân khi muôn vật căng tràn sức sống và khí trời trong lành, mát mẻ. Thêm nữa là đứa con học ở nước ngoài gửi về biếu ông khẩu súng hai nòng. Chính điều đó tác động đến ông Diểu ý nghĩ đi săn.

- Hoạt động đi săn của ông Diểu được miêu tả một cách sinh động, cụ thể. Từ lúc ông kĩ lưỡng chuẩn bị mọi thứ cho đến lúc ông đi săn, đuổi theo khỉ bố, khỉ con. Từng cảm xúc và khung cảnh được miêu tả kĩ càng, cụ thể.

+ Đi săn khỉ con : Khi khỉ con rơi xuống vực:“ông Diểu tái mặt, mồ hôi toát ra như tắm”

+ Đi săn khỉ bố : miêu tả lúc ông Diểu leo lên mỏm đá để bắt khỉ đực : “núi đá dốc và trơn”;”ông Diểu thấy nóng bừng người...ông leo thoăn thoắt”

Nguyên nhân khiến ông Diểu đi đến quyết định phóng sinh cho con khỉ đực :

- Chi tiết “Con khỉ run bắn, đưa đôi mắt đờ dại nhìn ông cầu khẩn....viên đạn phá vỡ bả vai nó, làm trồi hẳn đoạn xương dài đến bốn phân. Ánh mắt khẩn cầu của chú khỉ khiến trái tim ông lay động, đứng trước một sinh mệnh hấp hối và quằn quại trong đau đơn do mình trực tiếp gây nên, ông bắt đầu cảm thấy tội lỗi bủa vậy, đến mức né tránh ánh mắt của chú khỉ.

- Chi tiết “ông Diểu giật mình quay lai và nhận ra con khỉ cái” ông mới biết hóa ra khỉ cái đã theo ông từ lúc xuống núi đến giờ vẫn không rời bước. Ông đi được một quãng vẫn thấy nó lẽo đẽo theo sau, trước hành động yêu thương của hai chú khỉ, trái tim ông lần nữa rung động “ Con khỉ cái cũng thật kiên trì”.Trước hành động của hai chú khỉ, ông Diểu dẫu thấy buồn tê tái nhưng ông cũng nhận ra tình yêu của chúng và quyết định trả chú khỉ đực về cho khỉ cái.

- Những yếu tố kì ảo trong truyện Muối của rừng :

+ Chi tiết sương mù dân lên cuồn cuộn sau khi chú khỉ con rơi xuống vách đá và cất lên những tiếng kêu thảm thiết. Chi tiết sương mù vừa gợi lên không khí lạnh lẽo của màn sương vừa thể hiện nội tâm nhân vật cũng mờ mịt, bối rối và lạnh lẽo như vậy.

+ Hình ảnh hoa tử huyền cuối câu chuyện hiện thân cho điều tốt lành, cho sự may mắn, ấm no. Đặc biệt loại hoa này thể hiện niềm tin chiến thắng của cái thiện, tạo nên một không khí huyền thoại.

- Những chi tiết này thể hiện chủ đề về nhân sinh. Khi con người đang ngày càng bị tha hóa, những giá trị đạo đức bị phá hủy. Câu chuyện như là một hành trình đi tìm cái thiện của con người. Qua đó khơi dậy lòng trắc ẩn, yêu mến thiên nhiên trong mỗi con người.

Câu văn kết thúc truyện “Chỉ ít ngày nữa sang tiết Lập hạ. Trời sẽ ấm dần.” mang nhiều ý nghĩa sâu sắc và có thể gợi lên nhiều suy nghĩ khác nhau:

- Hy vọng và sự thay đổi: Câu văn này gợi lên hình ảnh của mùa xuân, thời điểm mà mọi thứ bắt đầu nảy nở và phát triển. Nó biểu thị sự hy vọng và niềm tin vào một tương lai tươi sáng hơn, nơi mà những khó khăn và thử thách sẽ dần qua đi, nhường chỗ cho sự ấm áp và tươi mới.

- Sự chuyển biến của thời gian: Tiết Lập hạ đánh dấu sự chuyển giao từ mùa xuân sang mùa hè, tượng trưng cho sự thay đổi và tiến triển. Điều này có thể ám chỉ rằng mọi thứ đều có thể thay đổi theo thời gian, và những khó khăn hiện tại sẽ không kéo dài mãi mãi.

- Tâm trạng của nhân vật: Câu văn này cũng có thể phản ánh tâm trạng của nhân vật trong truyện. Sau những biến cố và thử thách, họ có thể cảm thấy nhẹ nhõm và hy vọng vào những ngày tốt đẹp hơn phía trước.

- Tính biểu tượng: Trời ấm dần có thể tượng trưng cho sự ấm áp của tình người, sự đoàn kết và yêu thương. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, dù cuộc sống có khó khăn đến đâu, vẫn luôn có những điều tốt đẹp đang chờ đợi phía trước.

Trong truyện “Muối của rừng” của Nguyễn Huy Thiệp, một hình ảnh rất ấn tượng là cảnh ông Diểu băng bó cho con khỉ đực bị thương. Hình ảnh này mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:

- Sự chuyển biến trong nhận thức: Ban đầu, ông Diểu vào rừng với mục đích săn bắn, nhưng sau khi chứng kiến cảnh khỉ cái cứu khỉ đực và khỉ con cướp súng của mình, ông đã thay đổi nhận thức. Việc băng bó cho con khỉ đực thể hiện sự chuyển biến từ một người săn bắn thành một người bảo vệ thiên nhiên.

- Tình người và lòng nhân ái: Hành động băng bó cho con khỉ đực cho thấy lòng nhân ái và tình người của ông Diểu. Dù là một thợ săn, ông vẫn có lòng trắc ẩn và sẵn sàng giúp đỡ một sinh vật bị thương.

- Biểu tượng của sự hòa hợp với thiên nhiên: Hình ảnh này cũng tượng trưng cho sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên. Ông Diểu không còn coi thiên nhiên là đối tượng để săn bắn, mà là một phần của cuộc sống cần được bảo vệ và tôn trọng.

- Sự trở về với bản chất nguyên thủy: Khi ông Diểu cởi quần lót để băng vết thương cho khỉ, ông trở nên trần truồng, trở về trạng thái nguyên thủy. Điều này thể hiện sự trở về với bản chất con người, với lòng nhân đạo và sự đồng cảm với thiên nhiên

a) Truyện có yếu tố kì ảo vì chi tiết thằng người trườn vào thùng rác và mất hút ở trong ấy không xuất hiện ở cuộc sống hiện thực.

b)

à Nhân vật “tôi” cảm thấy như mình bị biến thành một “thùng rác” chứa đựng những cảm xúc tiêu cực và những suy nghĩ bị bỏ rơi. Sự cô đơn và lạc lõng trong cuộc sống đô thị được thể hiện rõ qua những trải nghiệm hàng ngày của nhân vật, từ những mối quan hệ hời hợt đến những áp lực công việc không ngừng.

c) Đoạn văn in nghiêng trong văn bản gợi lại sự xuất hiện của nhân vật tôi ở thời kí ức xa xăm. Đó là nhân vật tôi ở trong quá khứ.

d) Tác giả đặt tên văn bản là Thùng rác vì: “Thùng rác” là một biểu tượng mạnh mẽ về sự mất đi tính cá nhân trong cuộc sống hiện đại. Nhân vật chính trong truyện phải đối mặt với sự vô cảm và áp lực từ xã hội, khiến họ cảm thấy như bị biến thành những “thùng rác” chứa đựng những cảm xúc và suy nghĩ bị bỏ rơi.

Người kể chuyện trong ba tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu, “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” của Nguyễn Dữ, và “Muối của rừng” của Nguyễn Huy Thiệp có những điểm khác biệt đáng chú ý:

- Chiếc thuyền ngoài xa:

+ Người kể chuyện: Nhân vật Phùng, một nghệ sĩ nhiếp ảnh, kể chuyện ở ngôi thứ nhất.

+ Vai trò: Phùng không chỉ là người kể chuyện mà còn là nhân vật chính, trực tiếp trải nghiệm và phản ánh những sự kiện trong truyện. Điều này giúp câu chuyện trở nên chân thực và gần gũi hơn, đồng thời thể hiện rõ quan điểm và cảm xúc của người nghệ sĩ về cuộc sống và nghệ thuật.

- Chuyện chức phán sự đền Tản Viên:

+ Người kể chuyện: Người kể chuyện giấu mặt, kể ở ngôi thứ ba.

+ Vai trò: Người kể chuyện giữ vai trò trung lập, không tham gia trực tiếp vào câu chuyện mà chỉ thuật lại các sự kiện. Điều này giúp tạo ra một khoảng cách nhất định, cho phép người đọc tự do suy ngẫm và đánh giá về các nhân vật và sự kiện.

- Muối của rừng:

+ Người kể chuyện: Người kể chuyện giấu mặt, kể ở ngôi thứ ba.

+ Vai trò: Tương tự như trong “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên”, người kể chuyện trong “Muối của rừng” cũng giữ vai trò trung lập, giúp tạo ra một cái nhìn khách quan về các sự kiện và nhân vật trong truyện.

à Nguyễn Minh Châu lựa chọn nhân vật Phùng làm người kể chuyện trong “Chiếc thuyền ngoài xa” để nhấn mạnh sự tương phản giữa vẻ đẹp nghệ thuật và hiện thực cuộc sống. Qua góc nhìn của một nghệ sĩ nhiếp ảnh, tác giả muốn truyền tải thông điệp về sự phức tạp và đa chiều của cuộc sống, nơi mà cái đẹp không chỉ nằm ở bề ngoài mà còn ẩn chứa những bi kịch và mâu thuẫn sâu sắc

- Người đàn bà hàng chài

+ Ban đầu khi nghe lời nói cầu xin tha cho chồng của người đàn bà, Phùng cảm thấy ngột ngạt, khó thở và vô cùng phẫn uất, không thể hiểu nổi vì sao người đàn bà hàng chài phải nhẫn nhịn chịu đựng đi theo người chồng dù bị đánh dập dã man

+ Sau khi nghe người đàn bà tâm sự anh mới lẽ ra rằng đây là một dẫu chỉ là một ngư dân, quanh năm ở biển cả, kiếm sống bằng chân tay nhưng cô lại mang trong mình một cái nhìn toàn diện và đa chiều, sâu sắc đến thế. Hành động của cô là suy tính cho tương lai, cho các con, là sự hi sinh cao cả chú không phải là ngu ngốc, bồng bột.

- Người chồng

+ Trước khi nghe câu chuyện của người đàn bà hàng chài, Phùng nhận thấy đây là một người đàn ông vũ phu, độc ác và vô cùng thô lỗ, không chỉ đánh đập vợ không thương tiếc mà ngay cả con trai là thằng Phác cũng không tha, thậm chí Phùng là người ngoài đến can ngăn ông ta cũng không ngại ra tay.

+ Sau khi nghe tâm sự của người đàn bà hàng chài, Phùng nhận ra trước đây anh ta cũng là một con người cục mịch, hiền lành. Nhưng trước cuộc sống mưu sinh vất vả, anh ta dần thay tính đổi nết, trở nên cộc cằn hơn để đối chọi với những khó khăn của cuộc sống. Anh ta chỉ là một nạn nhân của chiến tranh, chiến tranh gây nên nghèo đói và tha hóa con người.

- Một mặt người phụ nữ ấy mang tính cách nhẫn nhục, chịu đựng, hay chính là sự yếu đuối, bất lực trước những trận đòn roi và tính khí nóng nảy của người chồng. –

- Mặt khác, người đàn bà hàng chài cũng mang một tính cách mạnh mẽ, kiên cường. Đó là sự mạnh mẽ của một người phụ nũ miền biển, mạnh mẽ đứng dậy tiếp tục mưu sinh sau những ngày vất vả, sau những trận đòn roi đau đớn.

- Người đàn bà hàng chài cũng mang tính cách rất thâm trầm và sâu sắc, thể hiện qua sự thấu hiểu lẽ đời và những lời tâm sự với chánh án Đẩu và nhiếp ảnh Phùng.

Tính đối thoại trong cái nhìn của người đàn bà hàng chài với cái nhìn của Phùng và Đẩu:

- Trong cái nhìn của Phùng và Đẩu chắc hẳn người đàn bà hàng chài sẽ bỏ chồng và đánh đập vợ con là điều không thể chấp nhận được, trái với mọi quy chuẩn đạo đức và trách nhiệm của người chồng.

- Trong cái nhìn của người đàn bà làng chài, việc đánh đập vợ con không tệ bằng việc trên thuyền không có người đàn ông để chống chọi lại sự khắc nghiệt của biến khơi. Quan trọng hơn hết trong thâm tâm bà vẫn luôn nhớ đến cái ơn của người chồng và bà cũng hiểu rõ nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi tính khí của người chống, trong mắt bà anh chỉ là một nạn nhân của hoàn cảnh, của chiến tranh và của cuộc sống mưu sinh.

à Cái nhìn của Phùng và Đẩu đã thay đổi sau khi người đàn bà hàng chài nói ra quan điểm của mình. Nếu cái nhìn của Phùng và Đẩu là lí thuyết, giáo điều thì cái nhìn của người đàn bà hàng chài chính là thực tế cuộc sống. Chính điều đó đã làm thay đổi điểm nhìn của Phùng và Đẩu, giúp họ có cái nhìn đa chiếu, thiết thực và đúng đắn hơn.

Hình ảnh người đàn bà hàng chài trong đoạn văn này của Nguyễn Minh Châu mang đến nhiều suy nghĩ và cảm xúc sâu sắc:

- Sự khắc khổ và gian truân: Người đàn bà hiện lên với những đường nét thô kệch, tấm lưng áo bạc phếch có miếng vá, và khuôn mặt rỗ nhợt trắng. Những chi tiết này thể hiện rõ sự khắc khổ và gian truân của cuộc sống mưu sinh trên biển. Bà phải làm việc suốt đêm, kéo lưới trong điều kiện khắc nghiệt, khiến cơ thể và khuôn mặt trở nên mệt mỏi và tàn tạ.

- Sự kiên cường và bền bỉ: Dù cuộc sống khó khăn, người đàn bà vẫn bước những bước chậm rãi nhưng chắc chắn, bàn chân dậm trên mặt đất một cách vững vàng. Điều này thể hiện sự kiên cường và bền bỉ của bà trong cuộc sống. Bà không chỉ là một người lao động mà còn là biểu tượng của sự chịu đựng và sức mạnh tinh thần.

- Sự hòa nhập và lạc lõng: Hình ảnh người đàn bà hòa lẫn trong đám đông nhưng vẫn nổi bật với những đặc điểm riêng biệt. Điều này gợi lên sự lạc lõng và cô đơn trong cuộc sống đô thị, nơi mà mỗi cá nhân dễ dàng bị hòa tan vào đám đông nhưng vẫn mang trong mình những câu chuyện và nỗi đau riêng.

- Sự đối lập giữa vẻ đẹp và hiện thực: Mặc dù bức ảnh là đen trắng, người kể chuyện vẫn thấy hiện lên màu hồng hồng của ánh sương mai. Sự đối lập này nhấn mạnh sự khác biệt giữa vẻ đẹp nghệ thuật và hiện thực khắc nghiệt của cuộc sống. Người đàn bà hàng chài, dù trong hoàn cảnh khó khăn, vẫn mang trong mình một vẻ đẹp riêng, một sự sống động và chân thực.

à Nguyễn Minh Châu đã lựa chọn hình ảnh này để nhấn mạnh sự phức tạp và đa chiều của cuộc sống, nơi mà cái đẹp không chỉ nằm ở bề ngoài mà còn ẩn chứa những bi kịch và mâu thuẫn sâu sắc. Qua đó, tác giả muốn gửi gắm thông điệp về sự trân trọng và thấu hiểu đối với những con người bình dị nhưng kiên cường trong cuộc sống.

Nguyễn Minh Châu tâm niệm: Nhà văn tồn tại trên đời để bênh vực những con người không còn ai bênh vực:

- Trước tiên, đó là người đàn bà hàng chài. Vì đó là người phụ nữ xấu, nghèo khổ, vô danh và vì thế dường như bị lẫn vào trong dòng đời, bị gạt ra bên lề nên dễ bị bỏ qua.

- Đó còn là người chồng. Vì đó cũng là một nạn nhân của cơm áo gạo tiền, của chiến tranh.

à Tâm niệm của Nguyễn Minh Châu thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với những con người khốn khổ và bị lãng quên. Điều này không chỉ làm cho tác phẩm của ông trở nên chân thực và cảm động mà còn truyền tải thông điệp về tình người và sự nhân văn.

a) Lời thoại mang đặc điểm của ngôn ngữ trang trọng, thể hiện ở các từ ngữ xưng hô: con, quý toà; các từ ngữ có tính chất công vụ: bắt tội, phạt tù. Lời thoại của người đàn bà hàng chài thể hiện ngữ cảnh giao tiếp ở đây là toà án, giữa các nhân vật giao tiếp có khoảng cách nhất định.

b) Lời thoại mang đặc điểm của ngôn ngữ thân mật, thể hiện ở các từ ngữ xưng hô: chị, chú, các chú; các từ ngữ mang tính chất khẩu ngữ: đâu có phải, đâu có hiểu. Lời thoại của người đàn bà hàng chài ở đây khiến khoảng cách giữa các nhân vật giao tiếp được rút ngắn lại, trở nên gần gũi hơn.

a) Đoạn văn mang các đặc điểm của ngôn ngữ trang trọng, thể hiện ở các khía cạnh sau:

– Phạm vi giao tiếp: phạm vi xã hội với nhiều nhân vật giao tiếp khác nhau.

– Từ ngữ: bảo đảm chuẩn mực, mang tính toàn dân, chính thống và lịch sự.

– Kiểu câu: được gọt giũa cẩn thận, đầy đủ thành phần, chủ yếu là câu ghép.

b) Đoạn văn mang các đặc điểm của ngôn ngữ thân mật, thể hiện ở các khía cạnh sau:

– Phạm vi giao tiếp: phạm vi gia đình với hai nhân vật giao tiếp là mẹ và con.

– Từ ngữ: có sắc thái gần gũi, dân dã, thể hiện tình yêu của người mẹ đối với con mình.

– Kiểu câu: đa dạng, gồm cả câu đặc biệt, câu cảm thán.

a) Sử dụng ngôn ngữ thân mật không phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp mang tính chất công việc.

b) Sử dụng ngôn ngữ trang trọng không phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp mang tính chất riêng tư, gần gũi.

c) Sử dụng ngôn ngữ thân mật không phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp mang tính chất công việc.

Bài nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm không nhằm hướng tới mục đích xem tác phẩm nào có giá trị hơn tác phẩm nào mà để nhận ra những khác biệt, sự đa dạng trong cách nhìn và cảm thụ về đời sống.

1. Mở bài: Giới thiệu được hai tác phẩm và tác giả

2. Thân bài:

a. Giới thiệu và lược sơ qua về tác giả và tác phẩm

b. Điểm giống nhau giữa hai tác phẩm:

- Tình huống truyện: tình huống hoạt động, xoay quanh con người - thiên nhiên và nhân tính của một con người.

- Hai nhân vật chính trong truyện đều có hành động đi săn- hành động kết thúc sự sống của muôn vật.

- Thông điệp gửi gắm của tác giả: Cả hai tác phẩm đều có một thông điệp chung. Đó là về cách sống, về chữ “người” trong hai chữ “con người”

c. Điểm khác nhau:

- Về tính cách:

+ Lão thợ săn trong tác phẩm Con thú lớn nhất, là một người đã quen với việc tay cầm súng kết thúc đi sự sống của muôn loài, vốn đã nhuốm máu từ rất lâu.

+ Ông Diểu trong tác phẩm Muối của rừng không hề được nhắc đến là có thói quen đi săn, nên có thể hiểu việc đi săn không phải một nghề của ông ta

- Cái kết của hai kẻ đi săn:

+ Lão thợ săn: Khi không may bắn chết vợ, hắn ta lại có suy nghĩ: “Lão nảy ý định lấy xác vợ lão làm mồi để săn con thú”. Lão đã đánh mất chính gia đình của mình.

+ Ông Diều: Ông ta sau khi bắn được con khỉ to, nhìn gia đình nó, ông ta đã quay về với tính người trong bản thân mình, ông ta thả nó về rừng để nó trở về với cuộc sống của nó. Ông Diểu đã đi săn được một thứ to lớn của đời ông - Đó là sự lương thiện.

- Phân tích về nghệ thuật kể chuyện của 2 tác phẩm

c. Kết bài:

Tổng kết lại các ý

Có những kiếp người sống trong bóng tối nên đã quen với cái mùi của sự tối tăm đó. Nhưng cũng có những kiếp người tìm được mùi của ánh sáng trong cái tối tăm của đời mình. Đó là ông Biểu trong tác phẩm  Muối của rừng. Khác với con người tanh mùi máu của nhân vật thợ săn trong Con thú lớn nhất, dường như ông Biểu vẫn còn tính người. Đến cái giây phút khép lại câu chuyện, nhân vật người thợ săn sau khi đã bắn phải người vợ của mình, tự tay kết thúc đi người duy nhất bên cạnh lão ta, nhưng để rồi lão ta nảy ra ý định: “lấy xác vợ lão làm mồi để săn con thú, con thú lớn nhất đời mình”. Đến khi kết chuyện, hắn ta trở thành cái xác khô, đến cuối đời, liệu hắn có nhận ra được sai lầm của mình. Đến cuối đời liệu lão ta có biết con thú lớn nhất mà lão ta săn được lại chính là mình. Đến cuối cùng thì lão có gì ngoài một trái tim băng giá? Còn ông Biểu, cùng một câu chuyện đi săn nhưng ông ta lại biết quay đường khi thả con khỉ to ra khỏi vòng tay thần chết là mình. Chính giây ông Biểu phóng sinh cho nó thì đó cũng là lúc mà người đọc nhận ra ông đã đạt được mục đích rồi, ông đã săn được thứ quý giá nhất của một đời người- sự lương thiện của một con người.

HS thực hiện theo yêu cầu. Chú ý: cần bám sát dàn ý những trang trình chiếu chỉ sử dụng các từ khoá; đảm bảo tính mạch lạc trong từng luận điểm. Nên có thêm các hình ảnh, biểu tượng phù hợp để bài trình bày được sinh động.

1-c; 2-e; 3-i; 4-d; 5-a; 6-b; 7-g.

- Tình huống kịch trong đoạn trích Quan thành tra: Đọc trộm thư của Khlét-xta-cốp, chủ sự bưu vụ phát hiện ra “Người công chức chúng ta tưởng là quan thanh tra, lại không phải là quan thanh tra” và thông báo cho tất cả đám quan chức trong thành phố khiến chúng sững sờ vì bất ngờ. (Sự nhầm lẫn (của thị trưởng và quan chức thành phố), sự lợi dụng nhầm lẫn (của Khiết-xta-cốp) bị lộ, sự thật được phơi bày).

- Xung đột trong đoạn trích Quan thanh tra: Xung đột giữa Khlét xa cốp kẻ đã láu cá tranh thủ “đục nước béo cờ” khi bị đám quan chức tướng nhằm hắn là quan thanh tra - với tất cả đám quan chức, quý tộc quan liêu, bịp bợm, thối tha trong thành phố gồm: thị trưởng, chủ sự bưu vụ, viện trưởng viện tế bần, kiểm học, chánh án,...

1-e, 2-a, 3-d, 4-b, 5-g.

Theo Gô-gôn: “Tôi tiếc rằng không ai nhận thấy một nhân vật trung thực, cao thượng, hoạt động trong suốt vở kịch từ đầu đến cuối. Nhân vật trung thực và cao thượng đó là cái cười”.

- Tiếng cười trong đoạn trích đã phơi bày tất cả sự thật thối nát của bộ máy quan lại và quý tộc trong xã hội đương thời. Tiếng cười giúp người đọc nhận rõ bản chất xã hội. Tiếng cười chĩa mũi nhọn phê phán, đả kích tất cả các thói hư, tật xấu, tệ nạn,... cần lên án. Gô-gôn chia sẻ: “Trong Quan thanh tra, tôi có ý định tập hợp thành một đống và biến thành trò cười tất cả những điều xấu xa ở Nga mà tôi được biết, tất cả những điều bất công đã xảy ra ở những nơi và trong những trường hợp đòi hỏi người ta phải công bằng nhiều nhất”. Tất cả chúng là những gương mặt méo mó từ bản chất. Và thái độ của tác giả bộc lộ trực tiếp ngay qua lời đề từ ; “Mặt mày méo mó, đừng đổ tại gương” (tục ngữ Nga), Với vở kịch “Quan thanh tra”, trong từ vựng Nga có thêm một từ ngữ mới: Khlét-xta-cốp-si-na (thói Khlét-xta-cốp) chỉ “những biểu hiện cực đoan của chủ nghĩa cá nhân danh lợi, những hành động của một kẻ tầm thường, rỗng tuếch, hèn nhát, nhưng đã trâng tráo khoe khoang khoác lác, lừa lọc để mọi người tưởng lầm rằng y là một con người hoàn toàn khác

- Tiếng cười thúc đẩy sự phản kháng, đấu tranh để loại bỏ cái tồi tệ, cái xấu, cái ác trong xã hội, mở đường cho sự đi tới của cái tích cực, tiến bộ. Tiếng cười chính là nhân vật trung thực và dũng cảm trong vở hài kịch này.

- Thông điệp chính của đoạn trích là vấn nạn đạo đức và tham nhũng trong xã hội ngày nay. Quan lại địa phương vốn là những kẻ tham nhũng vô cùng lo sợ, tìm mọi cách để mua chuộc, hối lộ cho quan thanh tra. Ngay khi nhận tin Khlet- xta- cốp là quan thanh tra thì nhanh chóng lấy lòng bằng cách bày ra những bữa ăn ngon, cho vay tiền thoải mái, thậm chí, ngài thị trưởng vì khát vọng thăng công tiến chức mà hiến cả con gái hòng lấy lòng vị “quan thanh tra” giả này. Đoạn trích đã vạch trần bản chất của bộ máy quan chức mục nát dưới chế độ Sa hoàng.

- Qua thông điệp của đoạn trích như gửi đến một lời phê phán hiện thực xã hội khi nạn tham nhũng đang len lỏi và âm ỉ trong từng bộ máy chính quyền và cũng như một lời nhắc nhở cho sự ngu dốt và mục nát của chính quyền sẽ đưa đến những hậu quả nghiêm trọng.

Chọn đáp án: A. Sai-lốc đòi toà xử kiện theo đúng điều khoản độc ác được ghi trong tờ văn khế và Poóc-xi-a đã khiến Sai-lốc phải trả giá bằng chính các điều khoản của văn khế

Chọn đáp án: B. Sai-lốc

Chọn đáp án: A. Xung đột giữa cái xấu với cái tốt

(1) – b, (2) – c, (3) – a.

Chọn đáp án: D. Sử dụng lập luận của đối thủ để hạ gục đối thủ

- Đó là tính cách tham lam, độc ác, chỉ vì tiền mà mất hết tính người, quyết dồn người khác vào con đường chết. Tính cách như vậy tất yếu phải chuốc lấy kết cục: tử chỗ đi thưa kiện, kết án, mưu mô đẩy người khác vào chỗ chết, đến chỗ bị kết tội, bị tịch thu hết gia sản và tính mạng của bản thân cũng có nguy cơ không giữ được. (Chú ý đến sự khăng khăng viện dẫn cam kết trong văn khế của lão, trơ trơ trước mọi thuyết phục về khoan hồng và lòng nhân từ; những lời ca tụng, lớn dương quan toà thể hiện sự hả hệ vì thoả mãn được mưu đồ thâm độc của bản thân, sự đầu hàng từng bước cho thấy hắn vẫn tham lam “cố đấm ăn xôi” như thế nào,...).

- Sai-lốc là nhân vật hài kịch bởi hắn là hiện thân của cái xấu, cái ác, là đối tượng của tiếng cười phê phán, lên án sự tham lam, độc ác, mất hết tính người.

- Nhân vật Sai-lốc được thể hiện qua thủ pháp tạo tình huống giàu kịch tính, gây ông đập lưng ông”, dùng lập luận, thủ đoạn của chính đối thủ để hạ gục đôi thủ.

- HS có thể đồng tình với quan điểm của quan toà về sự khoan hồng trong kiến a, về sự tuân thủ thượng tôn pháp luật trong ý kiến c. Để lí giải, HS cần làm rõ tác dụng của sự khoan hồng và tôn trọng luật pháp và những hệ luỵ, hậu quả nếu con người bất chấp luật pháp, hoặc không thể hiện sự khoan hồng đối với kẻ phạm tội.

- HS có thể bày tỏ sự không đồng tình với ý kiến b. Về mặt lí giải, có thể dựa trên ý kiến c. Lời của Ba-xa-ni-ô thể hiện sự cảm tính, có thể dẫn đến những tiền lệ nguy hiểm nếu như pháp luật bị bẻ cong,…

a) Chọn đáp án: B. Cử Lân sử dụng tiếng “ta đặc” để giải thích lí do muốn “tiệt cái hơi giống An Nam” và thuyết phục Kim Ninh “bỏ quách cái giống nòi An Nam”

b) Chọn đáp án: C. Bàng thoại

c) Chọn đáp án: D. Xung đột giữa nhân vật Cử Lân và Kim Ninh

d) Chọn đáp án: A. (1), (2)

e) Chọn đáp án: A. Tây hoá, vong bản, khinh bỉ giống nòi.

Các sự việc chính của văn bản:

- Sau khi đi thăm đồng, ông Đoàn Xoa trở về nhà. Hướng, bí thư Đảng uỷ xã, đã ở nhà ông để nghe ngóng tình hình. Ông kể chuyện mình vờ hỏi thử bà con và yên tâm khi thấy tình hình quê hương vẫn vững vàng trong khi nhiều nơi “khoán chui” lung tung lắm. Mọi người yên lặng nhìn nhau.

- Bà Xoa vội bảo Mai ra nói Thông đừng vác bao đạm về nhà nhưng không kịp, bà Xoa nói dối chồng đó là người chuyển đạm cho hợp tác vào nhầm nhà.

- Thấy cụ Bản sang, ông Xoa tưởng cụ đến ăn xin nên bảo vợ san sẻ gói mì sợi và cơm nguội phơi khô mình vừa mang về. Ông Xoa trách bí thư Đảng uỷ xã để dân đói. Không ngờ cụ Bản nói mình đến là để mời gia đình ông Xoa sang ăn mừng nhà cụ đã lên được nếp nhà ngói năm gian. Ông Xoa ngạc nhiên. Cụ Bản thông báo cho ông Xoa biết cả làng ai cũng khá giả nhờ việc giao khoán.

- Ông Xoa nổi giận cho rằng tình hình “Loạn, loạn đến nơi rồi!”. Ông đến nhà bí thư Huyện uỷ để xác minh nhưng không gặp. Ông gọi điện cho Chủ tịch tỉnh cũng không được nên định vê ngay Trung ương báo cáo. Vợ bí thư Huyện uỷ tìm kế hoãn binh, nhờ ông và con gái ra biên mua mẻ tôm về làm bữa trưa.

- Ông Xoa bắt gặp cảnh thuỷ thủ mang cá tươi đi bán tự do theo giá chợ. Ông tức giận đòi mời chính quyền ra lập biên bản. Thuyền trưởng Quân xuất hiện và quyết liệt khẳng định việc làm của mình là chính đáng, phê phán ông Xoa là người duy tâm, trái ngược tự nhiên. Ông Đoàn Xoa đe doạ sẽ không cho qua chuyện này.

Chọn đáp án: B. Ông Đoàn Xoa về thăm quê và phát hiện ra sự việc “khoán chui” của địa phương mình

Chọn đáp án: D. Xung đột giữa ông Đoàn Xoa và tất cả các nhân vật còn lại

C. Xung đột giữa sự lạc hậu, cứng nhắc, máy móc, duy ý chí trong tư duy của người làm lãnh đạo quan liêu với sự dũng cảm, tiên phong trong cách nghĩ, cách làm của người lao động và người lãnh đạo ở cơ sở gắn bó, thấu hiểu thực tiễn đời sống.

- Các chỉ dẫn sân khấu: Với mọi người, vồn vã, mọi người yên lặng nhìn nhau,…

- Tác dụng: cho biết bối cảnh của đoạn trích, cho biết các hành động, biểu đạt đi kèm ngôn ngữ của nhân vật, nhờ đó, giúp người đọc hình dung ra nhân vật rõ nét, sinh động hơn, hiểu được ý nghĩa của lời thoại.

- Người duy tâm: người có quan điểm duy tâm (trái với duy vật), cho rằng tinh thần, ý thức, tâm lí là cái có trước và quyết định sự tồn tại của thế giới vật chất. Người trái ngược tự nhiên: người suy nghĩ và hành động không thuận theo các quy luật của thực tiễn.

- Trong lời thoại của mình, nhân vật Quân nói thẳng với ông Đoàn Xoa hai điều: (1) Ông là người duy tâm, người trái ngược tự nhiên; (2) Lối suy nghĩ duy tâm, trái tự nhiên của ông Xoa và nhiều người là một trong những nguyên nhân làm cho đất nước mãi đói nghèo. Đó là một ý kiến thẳng thắn, dũng cảm và “bắt bệnh” rất chính xác.

- Ông Xoa là người duy tâm, trái tự nhiên trong suy nghĩ.

+ “Tình hình nhiều nơi nguy cấp lắm. Công cụ sản xuất giao vào tay xã viên”; “Rồi cả những vật tư [...] họ dám cả gan bán cho từng nhà”; “Người ta có thể làm đến chết trâu chết bò [...] Họ làm vì hợp tác hay vì cá nhân họ?”; “Làm gì còn có hợp tác [...] Loạn, loạn đến nơi rồi!”, “ tại sao cá là sản phẩm của nhà nước, tài sản xã hội chủ nghĩa, mà các anh lại đem bán ra ngoài. Ai cho phép?”, “Vậy thì họ làm việc vì cái gì? Vì lí tưởng hay vì miếng ăn?”.

+ Qua các lời thoại trên có thể thấy:

• Ông Xoa tách rời lợi ích của hợp tác xã và cá nhân, lợi ích của mỗi người và lợi ích chung của đất nước, chỉ quan tâm đến lợi ích của hợp tác, của nhà nước, áo của mỗi người, mỗi gia đình); ông tách rời “lí tưởng” (thuộc về đời sống tinh không quan tâm đến lợi ích của cá nhân (gắn liền với cuộc sống, miếng cơm, manh thần, khát vọng của con người) với “miếng ăn” (thuộc về vật chất, đời sống hằng ngày của con người) và chỉ coi trọng việc “vì lí tưởng”, không quan tâm, thậm chí coi thường chuyện “vì miếng ăn”, không quan tâm đến cuộc sống cơm áo gạo tiền của con người. Trong khi đó, như lời nhân vật Quân chỉ rõ: “Phải chăm lo đến người lao động thì họ mới toàn tâm toàn ý được”; “Ngoài nghĩa vụ đóng góp với nhà nước, với tập thể, còn có phần của chúng tôi. Chúng tôi được quyền hưởng. Thích ăn, thích cho hay đem bán là tuỳ ý”; “Cái lối ở đâu không chăm lo đến đời sống của người lao động, mà lại đòi hỏi họ phải hi sinh để làm ra nhiều của cải”.

• Ông Xoa yêu cầu phải thực hiện đúng các chủ trương, chính sách đã đề ra mà không quan tâm xem điều đó có còn phù hợp với thực tiễn nữa không. Chủ trương hợp tác hoá có thể phù hợp trong bối cảnh đất nước có chiến tranh, cần huy động tối đa sức người, sức của, đặt lợi ích của tập thể, của đất nước lên hàng đầu, mỗi cá nhân sẵn sàng hi sinh lợi ích cá nhân,... Nhưng nay bối cảnh đã thay đổi. Chính sách hợp tác hoá, quốc hữu hoá tư liệu sản xuất, ăn chung, làm chung, hưởng chung, sở hữu tập thể đã trở nên lỗi thời, lạc hậu. Nó mài mòn động lực cố gắng của mỗi cá nhân. Vì làm ít, làm nhiều, thực hiện có hiệu quả hay không hiệu quả cũng được hưởng thành quả như nhau. Nó cào bằng lợi ích của mỗi người, mỗi gia đình. Nó dẫn đến việc ỷ lại vào tập thể, lười biếng, thiếu sáng tạo, “cha chung không ai khóc”. Kết quả là kéo lùi sự phát triển. Đáng lẽ khi thấy sự việc nơi nơi người ta “khoán chui” ông Xoa phải thâm nhập thực tiễn để tìm nguyên nhân, tham mưu để thay đổi chủ trương, chính sách cho phù hợp. Trái lại, ông suy nghĩ cứng nhắc, áp đặt, máy móc rằng cứ không đúng như chính sách là sai trái (dẫu chính sách đó đã lạc hậu so với thực tiễn). Cho nên nói đến “khoán” là “dị ứng”, cái tên “khoán chui” thể hiện sự kì thị, phân biệt, “dán nhãn”. Không thấy rằng người dân nhờ “khoán chui” mà khá giả, mọi nghĩa vụ nộp cho nhà nước vẫn hoàn thành tốt, mà chỉ đánh giá như thế là “xé rào”, là sai đường lối, là vi phạm. Thấy dân phải ăn xin, đói khổ khi còn trong cơ chế hợp tác ăn chung, làm chung thì chỉ biết trách móc lãnh đạo xã. Nhưng khi thấy dân no nhờ khoán thì lại đùng đùng nổi giận. Thấy dân mang sản phẩm được phân chia của mình đi bán thì cho là “bán chui”. Lấy các chính sách đã lạc hậu so với sự phát triển của thực tiễn để làm “khuôn vàng thước ngọc”, “ép” thực tiễn, cho nên những gì vượt ra ngoài điều đó theo quy luật tất yếu của tự nhiên lập tức sẽ bị quy kết là “Loạn”, “Loạn đến nơi rồi!”. Kì thực, đó không phải là “loạn” mà là sự dũng cảm, tiên phong, lăng nghe và hành động theo thực tiễn. Một suy nghĩ, hành động như thế là duy tâm, là trái với tự nhiên. Tiếng cười trong đoạn trích hướng vào phê phán cái lạc hậu, duy tâm, trái tự nhiên đó để mở đường cho sự phát triển.

- Hậu quả của lối suy nghĩ và hành động duy tâm, trái tự nhiên:

+ Làm cho đất nước mãi nghèo, kéo lùi sự phát triển của đất nước. Điều này được thể hiện ngay trong các minh chứng thực tế từ tác phẩm. Lối làm ăn tập thể “đánh trống ghi tên” đã dẫn đến kết cục là dẫu ruộng đất thẳng cánh cò bay, đất đai bờ xôi ruộng mật, tư liệu sản xuất được cung cấp đầy đủ,... thế mà năng suất lao động kém, sản lượng thu hoạch thấp, dân phải chịu cảnh đói kém, tha hương để xin ăn. Chính bản thân ông Xoa và gia đình cũng có cuộc sống rất khó khăn. Từ Hà Nội về quê, quà ông mang về cho gia đình thực chất là thứ lương thực “cứu đói” mà ông dành dụm, chịu khó tích cóp,... Kết quả của việc “khoán chui” chỉ trong mấy vụ đã cho thấy cuộc sống của người dân tốt lên như thế nào: gia đình ông Bản xây được nhà mới, bà con nông dân no ấm, chăm chút cho mảnh ruộng của mình, thuỷ thủ được đàng hoàng mang sản phẩm dư thừa của mình đi bán tự do, người có nhu cầu có thể tự do mua bán,...

+ Không chỉ như vậy, lối suy nghĩ và hành động đó còn dẫn đến việc làm tha hoá con người. Người ta không thể “ngồi chờ chết” nên buộc phải “xoay xoả để mà sống”. “Có điều rằng cách suy nghĩ như ông đã biến người ta thành kẻ cắp. Người lương thiện nhất là ăn cắp giờ”. Hay như những người thân của ông, những người dân vốn yêu quý, hiểu tình cảm của ông với gia đình, quê hương nhưng cũng không thể nói thật với ông, họ buộc phải chọn cách nói dối, làm “chui”,... Trong khi đó, đáng lẽ người ta phải được “quyền ngẩng cao đầu mà tự hào rằng: Ngoài nghĩa vụ đã đóng góp với nhà nước, với tập thể, còn có phần của chúng tôi. Chúng tôi được quyền hưởng. Thích ăn, thích cho hay đem bán là tuỳ ý”....

- Việc xuất hiện thêm chi tiết “bán chui” của thuỷ thủ bên cạnh chi tiết “khoán chui” của hợp tác xã cho thấy bức tranh rộng lớn của tình hình thực tế. Nó chứng tỏ chính sách đã thực sự lạc hậu, sự bứt phá, “xé rào” của thực tiễn là điều diễn ra phổ biến, rộng khắp, chỉ có những người quan liêu, áp đặt, xa rời thực tiễn mới không nhận ra điều này.

- Chi tiết “bán chui” cá của các thuỷ thủ thúc đẩy sự phát triển tính cách, hành động của nhân vật, làm cho mâu thuẫn kịch lên đến đỉnh điểm buộc phải giải quyết Đó là mâu thuẫn giữa lỗi suy nghĩ áp đặt, máy móc, duy tâm, trái với tự nhiên c ông Xoa với thực tiễn đời sống linh hoạt, sống động, không chịu tuân theo sự “chỉ đạo” sách vở, giáo điều.

- Hiện tượng “khoán chui” một thời đã dần được “ra chỗ sáng” (băng chỉ thị 100 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (1981), bằng chính sách “Khoán 10” của Bộ Chính trị), tuy nhiên hiện tượng những con người duy ý chí, quan liêu, áp đặt, cứng nhắc, không quan tâm đến thực tiễn... vẫn còn tồn tại. Tiếng cười trong đoạn trích vẫn tìm thấy đối tượng và phát huy tác dụng của nó trong cuộc sống hôm nay.

- Ví dụ: Trong nông nghiệp là hiện tượng bất chấp thổ nhưỡng, khí hậu, quy luật cung – cầu của thị trường để chọn chăn nuôi, trồng trọt loại con, loại cây nào đó theo “phong trào”. Hoặc chủ trương thu hút nhân tài trong các cơ quan, các địa phương,... mang tính duy ý chí, chỉ để thể hiện lãnh đạo địa phương, cơ quan đã thức thời, trọng dụng nhân tài, nhưng không đầu tư để có môi trường, điều kiện phù hợp cho những người được thu hút có “đất” để dụng võ,...

Giao ước giữa Sai-lốc và An-tô-ni- chứa thông tin không đầy đủ, rõ ràng.

a) Đây là dung dịch độc nhất.

– Cách hiểu 1: Đây là dung dịch rất độc.

– Cách hiểu 2: Đây là dung dịch duy nhất trên thế giới.

b) Áp dụng phương pháp học tập mới là quan trọng.

- Cách hiểu 1: Áp dụng phương pháp học tập / mới là quan trọng. Có thể viết lại thành: Áp dụng phương pháp học tập là rất quan trọng.

- Cách hiểu 2: Áp dụng phương pháp học tập mới / là quan trọng. Có thể viết lại thành: Áp dụng phương pháp học tập hiện đại là rất quan trọng.

c) Cả nhà hát say sưa theo ca sĩ.

- Cách hiểu 1: Cả nhà / hát say sưa theo ca sĩ. Có thể viết lại thành: Cả nhà tôi hát say sưa theo ca sĩ.

- Cách hiểu 2: Cả nhà hát / say sưa theo ca sĩ. Có thể viết lại thành: Cả nhà hát đang say sưa theo ca sĩ.

d) Trong trận đấu bóng, hàng trăm người xem đánh nhau.

- Cách hiểu 1: Trong trận đấu bóng, hàng trăm người xem / đánh nhau. Có thể viết lại thành: Trong trận đấu bóng, hàng trăm cổ động viên đánh nhau.

- Cách hiểu 2: Trong trận đấu bóng, hàng trăm người / xem đánh nhau. Có thể viết lại thành: Trong trận đấu bóng, hàng trăm cổ động viên xem đánh nhau.

a) Anh ta mở khoá, ngồi vào ghế, khởi động xe, mở cửa và lên đường.

Lỗi lô gích thể hiện ở sự mâu thuẫn của hành động: không thể mở khoá, ngồi vào ghế rồi mới mở cửa.

Sửa lại thành: Anh ta mở cửa, ngồi vào ghế, mở khoá, khởi động xe và lên đường.

b) Tôi mới gặp bác ấy hai lần, một lần ở Hội An, một lần vào năm ngoái.

Lỗi lô gích thể hiện ở sự thiếu nhất quán giữa các nội dung trong câu. Hội An là một địa danh còn năm ngoái chỉ thời gian quá khứ.

Sửa lại thành: Tôi mới gặp bác ấy hai lần, một lần ở Hội An, một lần Hà Nội. Hoặc: Tôi mới gặp bác ấy hai lần, một lần cách đây năm năm, một lần vào năm ngoái.

c) Tìm thêm những ví dụ trong thơ của Hồ Xuân Hương, Truyện Kiều, Nguyễn Du, Bà Huyện Thanh Quan... để chứng minh rằng, tiếng Việt từ thế kỉ XVI đã đạt tới độ tinh tế, uyển chuyển.

Lỗi lô gích thể hiện ở sự thiếu nhất quán giữa các nội dung trong câu. Hồ Xuân Hương, Nguyễn Du, Bà Huyện Thanh Quan chỉ tác giả văn học, còn Truyện Kiều chỉ tác phẩm văn học.

Sửa lại thành: Tìm thêm những ví dụ trong thơ của Hồ Xuân Hương, Nguyễn Du, Bà Huyện Thanh Quan... để chứng minh rằng, tiếng Việt từ thế kỉ XVI đã đạt tới độ tinh tế, uyển chuyển.

a) Phim dài chỉ còn ít phút giết chết ngành điện ảnh.

Cách hiểu 1: Phim dài / chỉ còn ít phút giết chết ngành điện ảnh: Phim dài trong một thời gian ngắn nữa sẽ giết chết ngành điện ảnh.

Cách hiểu 2: Phim dài chỉ còn ít phút / giết chết ngành điện ảnh: Phim dài được tóm tắt thành ít phút sẽ giết chết ngành điện ảnh,

b) Bà chủ khách sạn cao nhất Phú Yên vừa được rao bán 500 tỉ là ai?

Cách hiểu 1: Bà chủ khách sạn cao nhất Phú Yên vừa được rao bán 500 tỉ / là ai?: Ai là bà chủ của khách sạn cao nhất Phú Yên vừa được rao bán 500 tỉ?

Cách hiểu 2: Bà chủ khách sạn cao nhất Phú Yên / vừa được rao bán 500 tỷ là ai?: Ai vừa được rao bán 500 tỉ?

c) Sai lầm khi nấu thịt người Việt làm hằng ngày vừa mất chất lại gây ung thư,

- Cách hiểu 1: Sai lầm khi nẩu thịt / người Việt làm hằng ngày vừa mất chất lại gây ung thư.

- Cách hiểu 2: Sai lầm khi nấu thịt người Việt / làm hằng ngày vừa mất chất lại gây ung thư.

Viết báo cáo dự án là nêu lên những kết quả thực hiện các nhiệm vụ trong một dự án học tập đã được giao dưới hình thức một báo cáo.

Để viết bản báo cáo kết quả của bài tập dự án cần phải lưu ý những điều sau:

- Xem lại yêu cầu viết báo cáo ở mục 1. Định hướng (SGK Cánh diều l2)

- Tập hợp thông tin về kết quả thực hiện dự án từ các thành viên đã tham gia làm bài tập dự án.

- Xây dựng dàn ý (đề cương) của báo cáo kết quả bài tập dự án. Dàn ý của báo cáo  có thể trình bày như ví dụ minh hoạ trên đây, cũng có thể có cách trình bày khác, nhưng cần làm nổi bật được kết quả thực hiện các nhiệm vụ trong dự án.

- Viết báo cáo kết quả của bài tập dự án theo dàn ý (đề cương) đã lập và kiểm tra, hoàn thiện báo cáo.

Phần mở đầu

1. Tên báo cáo: Tác động của phương tiện nghe-  nhìn đối với văn hoá đọc trong giới trẻ hiện nay.

2. Mục tiêu: Thấy được tác động tích cực và tiêu cực của phương tiện nghe- nhìn đối với văn hoá đọc trong giới trẻ hiện nay.

II. Phần nội dung:

1. Kết quả thực hiện dự án: Từ các sản phẩm của dự án: ví dụ: Kênh podcast, video sách nói… có thể đưa ra các kết quả về dự án như sau:

- Thói quen đọc của giới trẻ: Đánh giá mức độ quan tâm và thói quen đọc sách của giới trẻ hiện nay. So sánh giữa thói quen đọc trước và sau khi tiếp xúc với phương tiện nghe-nhìn.

- Ảnh hưởng của phương tiện nghe - nhìn đối với văn hoá đọc: Phân tích sự thay đổi trong cách tiếp cận với sách của các đối tượng tham gia nghiên cứu. Nhận xét về tầm ảnh hưởng của phương tiện nghe-nhìn đối với khả năng đọc và thói quen đọc của giới trẻ.

IV. Phần kết luận:

1. Đánh giá kết thúc bài tập dự án:

- Đưa ra nhận định về những thách thức mà văn hoá đọc đang phải đối mặt với sự bùng nổ của phương tiện nghe - nhìn.

- Phân tích cơ hội có thể tận dụng từ sự phát triển của công nghệ và phương tiện truyền thông.

2. Đề xuất giải pháp

- Đề xuất các biện pháp để thúc đẩy văn hoá đọc trong giới trẻ trong bối cảnh ảnh hưởng của phương tiện nghe - nhìn.

- Khuyến khích sự phối hợp giữa các phương tiện nghe - nhìn và văn hoá đọc để tăng cường hiệu quả giáo dục và phát triển cá nhân.

Kết luận cuối cùng: Dựa trên các phân tích và nhận định trên, báo cáo này đã chỉ ra rằng phương tiện nghe - nhìn có tác động sâu sắc đến văn hoá đọc của giới trẻ hiện nay. Việc hiểu rõ về tác động này là cơ sở để đề xuất các biện pháp nhằm cải thiện và phát triển thói quen đọc sách trong cộng đồng trẻ.

Trong kỷ nguyên của sự hội nhập, việc học hỏi nhiều tiếng nước ngoài là một điều rất đáng được khuyến khích, tuy nhiên, việc này lại gây ra một hệ luỵ liên quan đến ngôn ngữ của dân tộc, đó là đánh mất bản sắc dân tộc thông qua ngôn ngữ. Điều đó được nhắc đến rất rõ trong quan niệm: “: chêm xen tiếng nước ngoài trong giao tiếp tiếng Việt là cách để chứng tỏ bản thân đang tích cực hội nhập cuộc sống hiện nay.”. Thứ nhất, việc chêm xen tiếng nước ngoài thay thế cho những từ Tiếng Việt là biểu hiện của sự hoà tan chứ không phải sự hội nhập. Hội nhập là việc chúng ta học hỏi, tiếp thu những cái đẹp của nước bạn chứ không phải chạy theo nước bạn để thay thế những nét văn hoá, cụ thể là ngôn ngữ, ở nước ta. Thứ hai, lạm dụng việc sử dụng tiếng nước ngoài sẽ khiến cho bạn bè quốc tế đánh giá về tiếng Việt. Tại vì, khi chúng ta dung tiếng nước ngoài nhiều hơn tiếng Việt, họ dễ dàng có thể đánh giá chúng ta là do tiếng Việt không có từ ngữ đó nên chúng ta mới phải dung tiếng của họ. Đấy chẳng phải là cơ hội để văn hoá Việt Nam bị mai một dần hay sao? Vì vậy, chúng ta cần chêm xen tiếng nước ngoài đúng lúc, đúng nơi và đúng thời điểm trong giao tiếp để bảo vệ trong sáng của Tiếng Việt.

Các quan niệm nên bác bỏ trong cuộc sống hiện nay là:

- Con gái chỉ nên ở nhà nội trợ.

- Trọng nam khinh nữ.

- Đi học chỉ cần học Toán, Văn, Anh là đủ, các môn khác không quan trọng.

….

Trình bày báo cáo kết quả của bài tập dự án là sử dụng ngôn ngữ kết hợp với các phương tiện như hình ảnh, âm thanh, bản trình chiếu, hành động, cử chỉ,… để báo cáo tóm tắt những kết quả thực hiện các nhiệm vụ được giao trong dự án học tập.

Khi trình bày báo cáo kết quả của bài tập dự án, em cần lưu ý:

- Dựa vào báo cáo kết quả bài tập dự án để chuẩn bị dàn ý cho bài trình bày, tránh viết thành văn,…

- Xác định rõ người nghe báo cáo để có cách trình bày phù hợp.

- Chuẩn bị các sản phẩm của dự án để minh hoạ, làm rõ kết quả của bài tập dự án; sử dụng các phần mềm trình chiếu để làm tăng sức hấp dẫn và hiệu quả bài trình bày.

- Dự kiến trước các câu hỏi hoặc đề nghị của người nghe báo cáo và phương án trả lời.