Bộ 15 đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 11 Kết nối tri thức có đáp án - Đề 5
8 câu hỏi
Đọc văn bản sau:
TỪ ẤY
Tố Hữu
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lý chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim ...
Tôi buộc lòng tôi với mọi người
Để tình trang trải với trăm nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ
Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời.
Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha1
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm, cù bất cù bơ2 ...
Tháng 7 - 1938
(Tố Hữu, Thơ, NXB Giáo dục, 2002)
Chú thích:
Tố Hữu (1920-2002), tên thật là Nguyễn Kim Thành, quê ở Thừa Thiên Huế, được xem là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam. Năm 1938, nhà thơ được kết nạp vào Đảng Cộng sản, là bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời, ghi nhận kỉ niệm đáng nhớ ấy với cảm xúc, suy tư sâu sắc, ông viết bài thơ Từ ấy, in trong tập thơ cùng tên. Từ ấy là thời điểm Tố Hữu được đón nhận lý tưởng cộng sản đã làm thay đổi cảm xúc, nhận thức và tình cảm trong nhà thơ.
(1) Kiếp phôi pha: những kiếp sống mòn mỏi, đáng thương
(2) Cù bất cù bơ: bơ vơ không nơi nương tựa
Văn bản trên được viết theo thể thơ nào?
Văn bản trên được viết theo thể thơ: Tự do/Bảy chữ
Xác định nhân vật trữ tình của văn bản.
Nhân vật trữ tình của văn bản: tôi/ tác giả
Tác giả đã sử dụng những hình ảnh nào để chỉ lý tưởng và thể hiện niềm vui sướng, say mê của nhân vật trữ tình trong các câu thơ:
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lý chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim ...
Hình ảnh chỉ lý tưởng và thể hiện niềm vui sướng, say mê của nhân vật trữ tình: nắng hạ, mặt trời chân lý, chói qua tim, vườn hoa lá, đậm hương, rộn tiếng chim
Theo anh/chị, nhịp thơ được thể hiện như thế nào qua việc sử dụng phép điệp cấu trúc trong các dòng thơ in đậm?
Việc sử dụng phép điệp cấu trúc trong các dòng thơ in đậm đã tạo thành nhịp điệu: sôi nổi, thôi thúc, hăm hở, thiết tha ...
Từ văn bản trên, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ của bản thân về sức mạnh của tinh thần đoàn kết (khoảng 5 -7 dòng).
Gợi ý: Đoàn kết tạo nên sức mạnh giúp con người vượt qua những khó khăn, thử thách; tạo ra những mối quan hệ tốt đẹp; làm cho cuộc sống trở nên có ý nghĩa ...
Hãy chỉ ra những từ ngữ bộc lộ sự gắn bó, đồng cảm giữa nhân vật trữ tình và mọi người, trăm nơi, bao hồn khổ trong các câu thơ:
Tôi buộc lòng tôi với mọi người
Để tình trang trải với trăm nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ
Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời.
Những từ ngữ bộc lộ sự gắn bó, đồng cảm giữa nhân vật trữ tình và mọi người, trăm nơi, bao hồn khổ: buộc, trang trải, gần gũi, mạnh khối đời
Nhận xét tình cảm của nhân vật trữ tình với đại gia đình quần chúng cần lao trong khổ thơ dưới đây:
Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm, cù bất cù bơ ...
Tình cảm của nhân vật trữ tình với đại gia đình quần chúng cần lao trong khổ thơ: thương yêu, đồng cảm, sẻ chia, gắn bó, tự nhận mình là thành viên trong đại gia đình quần chúng cần lao.
Viết bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến: Tuổi trẻ không có lý tưởng giống như buổi sáng không có mặt trời (Belinski).
a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức bài văn
HS có thể trình bày bài văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng-phân-hợp, móc xích hoặc song hành.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Vai trò quan trọng của lí tưởng đối với tuổi trẻ.
c. Triển khai vấn đề nghị luận
HS lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ được suy nghĩ về vấn đề cần nghị luận. Có thể theo hướng sau:
* Nêu vấn đề bằng một trong các cách: phản đề, so sánh, đặt câu hỏi ...
- Khái quát về cấu tứ của bài thơ: hình thành dựa trên một sự kiện quan trọng, có tính chất bước ngoặt, làm thay đổi nhận thức, tư tưởng, tình cảm của tác giả; được triển khai từ nhan đề đến các khổ thơ, câu thơ, từ ngữ, hình ảnh ...
- Phân tích, đánh giá kết cấu theo bố cục bài thơ:
+ Nhan đề: Từ ấy là thời điểm Tố Hữu được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam → điểm tựa cho sự phát triển của hình tượng thơ, cách triển khai bài thơ.
+ Khổ 1: Từ ấy là thời điểm nhân vật trữ tình được tác động mạnh mẽ bởi mặt trời chân lý - hình ảnh ẩn dụ cho lí tưởng Cộng sản, làm thức tỉnh lí trí, tình cảm, hồi sinh tâm hồn, mở ra một cuộc sống mới đầy vui tươi, lạc quan như vườn hoa lá, đậm hương, rộn tiếng chim → tâm trạng vui sướng, hạnh phúc, hứng khởi.
+ Khổ 2: Từ ấy là thời điểm nhân vật trữ tình có những chuyển biến lớn về nhận thức, tự nguyện buộc - yêu thương, cảm thông, chia sẻ và gắn kết về ý thức, tấm lòng, tâm hồn với mọi người, trăm nơi, bao hồn khổ, tìm thấy niềm vui, sức mạnh của khối đời chung → lẽ sống cao đẹp.
+ Khổ 3: Từ ấy là thời điểm nhân vật trữ tình có những chuyển biến lớn về tình cảm, điệp từ là khẳng định sự hòa nhập cuộc đời mình với cuộc đời chung, vượt lên trên cái tôi cá nhân nhỏ bé → thương yêu, đồng cảm, sẻ chia, tranh đấu vì những kiếp người cần lao.
- Đánh giá tính khái quát của hệ thống hình ảnh trong bài thơ: phong phú, giàu tính hình tượng, tươi sáng, rực rỡ; giàu cảm xúc, biểu đạt sinh động, chân thực.
* Đánh giá
Cấu tứ và hệ thống hình ảnh chặt chẽ, sinh động, sáng tạo, góp phần thể hiện thành công mạch cảm xúc của tác phẩm, khi nhân vật trữ tình được giác ngộ lí tưởng Cộng sản, trở thành tuyên ngôn về lẽ sống, về nghệ thuật, góp phần tạo nên phong cách thơ trữ tình - chính trị của Tố Hữu.
d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề cần nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.
