Viết bài giới thiệu về Vẻ đẹp của truyện thơ Việt Nam là một trong số những hoạt động mà Câu lạc bộ Văn học
Bước 1: Chuẩnbịtrướckhiviết
Trướckhiviết, cầntrảlờinhữngcâuhỏisau:
• Đềtàicủabàiviếtnàylàgì?
Thựchiệnbàiviếtnàynhằmmụcđíchgì?
• Ngườiđọcbàiviếtcóthểlà ai? Họmongđợiđiềugìtừbàiviếtcủaem?
• Lựachọncáchviếtnhưthếnàochophùhợpvớimụcđíchvàđốitượngngườiđọc?
• Xácđịnh (những) cáchthuthậptưliệuchobàiviết (xemlạiBài 2). Chú ý tínhchínhxác, đáng tin cậycủatưliệuvàghichépnguồntưliệu.
Bước 2: Tìm ý, lậpdàn ý
Vậndụngcáchtìm ý, lậpdàn ý chobàivănnghịluậnphântíchmộttácphẩmvănhọcđãhọc ở Bài 2 đểtìm ý vàlậpdàn ý chođềbàinày. Đểnhậnranétđặcsắcvềnghệthuậtcủamộttácphẩmtruyệnthơ, cầnchú ý đặcđiểmhìnhthứccủathểloạitruyệnthơ (xemlạinội dung phần Tri thứcNgữvăncủabàihọcnày).
Bước 3: Viếtbài
Triểnkhaibàiviếtdựatrêndàn ý. Khi viết, cầnchú ý:
• Thựchiệntheonhữngnội dung đãđượcđềcập ở bướcViếtbàicủaBài 2.
• Vậndụngkiếnthứcvềcáckiểuđoạnvănđãhọc ở lớp 8 đểtạolậpđoạnvăn, viếtđoạncócâuchủđềhiệnrõ (đoạndiễndịch, đoạnquynạp, đoạnphốihợp) vàdùngcâuchủđềđểtrìnhbàyluậnđiểmcủabàiviết.
• Vậndụngkiếnthứcvềcácphépliênkếttrongvănbảnđãhọc ở lớp 7 đểtạosựmạchlạc, liênkếtchặtchẽchobàiviết.
Bước 4: Xem lạivàchỉnhsủa, rútkinhnghiệm
• Đọclạibàiviếtcủamìnhvàdùngbảngkiểm ở Bài 2 đểtựchỉnhsửa:
• Đọclạibàiviếttừgócđộngườiđọcvàtrảlờicáccâuhỏisau:
1. Điềuemthíchnhấtvàđiềuemmuốnđiềuchỉnh ở bàiviếtnàylàgì?
2. Từbàiviếtnày, emrútthêmđượckinhnghiệmgìvềviệcviếtbàivănnghịluậnphântíchmộttácphẩmvănhọc?
Bàivănthamkhảo:
Trong thơcổviếtvềgiainhânthìđoạnthơChịemThúy KiềutríchtrongĐoạntrườngtânthanhtứcTruyện Kiềucủađạithihào Nguyễn Du làmộttrongnhữngvầnthơtuyệtbút. Hai mươitưcâuthơlụcbátđãvẽnênsắc, tài, đứchạnhcủahaichịem Thuý Kiều, Thuý Vân.
Vớingòibútcủamộtkìtàidiệubút Nguyễn Du đãvẽnênbứcchân dung hainànggiainhântuyệtthế:
Đầulònghai ả tốnga,
Thúy Kiều làchịemlàThúy Vân.
Vân làem, Kiều làchị. Hai chịem Vân và Kiều (con đầulòngcủagiađình Vương viênngoại) đềulànhữngả tốnga - nhữngngười con gáiđẹp. Vẻđẹpcủahainànglàvẻđẹpthanhtaocủamai, làsựtrắngtrong, tinhsạchcủatuyết:
Mai cốtcáchtuyếttinhthần,
Mỗingườimộtvẻmườiphânvẹnmười.
Bútphápướclệcùngphépẩndụđãgợilênvẻđẹphàihoà, hoànhảocảvềhìnhthứclẫntâmhồn. Vẻđẹpcủahainàngđềuđếnmứctuyệtmĩmườiphânvẹnmườinhưngmỗingườilạimangmộtvẻriêng. Nguyễn Du đãlấynhữnggìđẹpđẽnhấtcủathiênnhiênđểmiêutảhaichịem. Thuý Kiều và Thuý Vân đềumangvẻđẹplítưởng, theokhuônmẫuvàvượtlêntrênkhuônmẫu.
Sau nhữngcâuthơgiớithiệuvềhaichịem, ngòibút Nguyễn Du lạicóchiềuhướngcụthểhơntrongbứcchân dung quýpháicủa Thuý Vân:
Vân xemtrangtrọngkhácvời,
Hai chữtrangtrọngtrongcâuthơđãnóilênvẻđẹpđàicác, cao sang của Vân. Vẻđẹpấycủathiếunữđược so sánhvớinhữngthứcaođẹptrênđời:
Khuôntrăngđầyđặnnétngàinởnang.
Hoa cườingọcthốtđoantrang,
Mâythuanướctóctuyếtnhườngmàu da.
Chân dung của Vân đượcmiêutảmộtcáchkhátoànvẹntừkhuônmặt, nétmày, làn da, máitócđếnnụcười, tiếngnói. Vân cókhuônmặtđầyđặn, phúchậunhưvầngtrăng, cóđôilôngmàysắcnétnhư con ngài, cómiệngcườitươithắmnhưhoa, giọngnóitrongtrẻothốtratừhàmrăngngàngọcvàmáitóccủanàngbồngbềnhhơnmây, làn da củanàngtrắnghơntuyết, sắcđẹpcủa Vân sánhvớinhữngnétkiềudiễm, sángtrongcủanhữngbáuvậttinhkhôicủađấttrời. Tấtcảtoátlênvẻđẹptrunghậu, êmdịu, đoantrang, quýphái. Vân đẹphơnnhữnggìmĩlệcủathiênnhiênnhưngtạosựhoàhợp, êmdịu: mâythua, tuyếtnhường. Vớivẻđẹpnhưthế, Vân sẽcómộtcuộcđờibìnhlặng, suônsẻvàmộttínhcáchđiềmđạm. Qua bứcchân dung này, Nguyễn Du đãgửitớinhữngthôngđiệpvềtươnglai, cuộcđờichínhbởivậymàbứcchân dung Thúy Vân làchân dung mangtínhcáchsốphận.
Tả Vân thậtkĩ, thậtcụthể song Nguyễn Du chỉvẽ Kiều bằngnhữngnétpháchoạthôngthoángbởiôngkhôngmuốnlàngườithợvẽvụngvề:
Kiều càngsácsảomặnmà,
So bềtàisắclạilàphầnhơn.
Sắcđẹpcủa Kiều đượcđặttrongsự so sánhvớivẻđẹpđoantrang, quýpháicủa Vân đểthấyđượcsựhơnhẳncủa Kiều vềvẻsắcsảocủatàinăngtrítuệ, bởicáimặnmàcủanhansắc. Khôngtảkhuônmặt, giọngnói, tiếngcười, làn da, máitócnhư Thuý Vân mà Nguyễn Du đãthậttàitìnhkhichọnđôimắt Kiều đểđặctảbởiđôimắtlàcửasổtâmhồn, thểhiệnphầntinhanhcủatâmhồnvàtrítuệ:
Lànthuthủynétxuânsơn,
Câuthơtảđôimắtmàgợilênbứctranhsơnthuỷ, diễmlệ. Bứctranhấycólànthuthủy - lànnướcmùathu, cónétxuânsơn - dángnúimùaxuân. Cũngnhưkhuônmặt Kiều cóđôimắttrongsáng, long lanh, cóđôilôngmàythanhtúmàkhiến:
Hoa ghenđuathắmliễuhờnkémxanh.
Vẻđẹpcủa Kiều khôngchỉnhưthiênnhiênmàcònvượttrộihơncảthiênnhiênkhiếnhoacũngphảighen, liễucũngphảihờn. Thiên nhiênkhôngcònthua, nhườngmàcaumày, bặmmôitứcgiận, màđốkịhờnghen. Nếuvẻđẹpcủa Vân lànhữnggìtinhkhôi, trongtrắngnhấtcủađấttrờithì Kiều lạimangvẻđẹpcủanước non, củakhônggianmênhmông, củathờigianvôtận. Cáiđẹpấylàmchonghiêngnước, đổthành:
Mộthainghiêngnướcnghiêngthành,
Nguyễn Du đãsửdụngnhữngđiểntíchđểcựctả Kiều vớivẻđẹpcủatranggiainhântuyệtthế. Vàcũngchínhvẻđẹpkhông ai sánhbằngấynhưtiềmẩnnhữngphẩmchấtbêntrongcaoquílàtàivàtìnhrấtđặcbiệt:
Pha nghềthihoạđủmùi ca ngâm.
Cung thươnglàubậcngũâm,
Nghềriêngănđứthồcầmmộttrương.
Kiều cócảtàicầm - kì - thi - hoạcủanhữngbậcvănnhânquântửvàtàinàocũngđếnmứcđiêuluyện. Nànggiỏivềâmluậtđếnmứclàubậc. Câyđànnàngchơilàcâyhồcẩm, tiếngđàncủanàngănđứtbấtcứnghệsĩnàovàđãtrởthànhnghềriêng. Đểcựctảcáitàicủa Kiều, Nguyễn Du đãsửdụnghàngloạtcáctừngữ ở mứcđộtuyệtđối: vốnsẵn, phanghề, làubậcvàđủmùi. Khôngnhữnggiỏi ca hát, chơiđànmà Kiều cònsángtácnhạcnữa. Cung đànnàngsángtáclàmộtthiênBạcmệnh. Bảnđànấyđãghilạitiếnglòngcủamộttâmhồnđasầuđacảm. Nguyễn Du cựctảtàinăngcủa Kiều chínhlàngợi ca cáitâmđặcbiệtcủanàng. Tài năngcủa Kiều vượtlêntrêntấtcảvàlàbiểuhiệncủanhữngphẩmchấtcaođẹp, tráitimtrunghậu, nồngnhiệt, nghĩatình, vịtha. Vẻđẹpcủa Kiều làsựkếthợpcủasắc - tài - tìnhvàđạtđếnmứcsiêuphàm, lítưởng. Nhưng nhansắcđếnmứchoaghen, liễuhờnđểtạohóaphảihờnghenđốkịvàtàihoatrítuệthiênbẩmlàubậc, đủmùicáitâmhồnđasầu, đacảmnhưtựdưngmàcócủanàngkhótránhkhỏisựnghiệtngãcủađịnhmệnh. Chínhbởi Kiều quátoànmĩ, hoànthiệnnêntrongxãhộiphongkiến kia khócómộtchỗđứngchonàng. VàcungđànBạcmệnhnàngtựsángtácnhưdựbáomộtcuộcđờihồngnhanbạcmệnhkhótránhkhỏicủa Kiều. Cuộcđờinàngrồisẽsónggió, nổichìm, truânchuyên. Cũnggiốngnhưbứcchân dung Thúy Vân, bứcchân dung Kiều làbứcchân dung mangtínhcáchsốphận.
Nguyễn Du hếtlời ca ngợi Vân và Kiều mỗingườimộtvẻmườiphânvẹnmườinhưngngòibúttácgiảlạiđậmnhạtkhácnhau ở mỗingười. Vân chủyếuđẹp ở ngoạihìnhcòn Kiều làcáiđẹpcảvềtàinăng, nhansắclẫntâmhồn. Điềuđótạonênvẻđẹpkhácnhaucủahaingườithiếunữvàhémởhaitínhcách, dựbáohaicuộcđờikhácnhauđangđónchờhai ả tốnga. Hai bứcvẽchân dung củachịem Thuý Vân và Thuý Kiều đãchothấysựtàitìnhtrongngòibúttinhtếcủa Nguyễn Du.
Kếtthúcđoạnthợlàbốncâulụcbátmiêutảcuộcsốngphonglưukhuônphép, mẫumựccủahaichịem Kiều:
Phong lưurấtmựchồngquần,
Xuân xanhxấpxỉtớituầncậpkê.
Hai người con gáihọ Vương khôngchỉcósắc - tài - tìnhmàcòncóđứchạnh. Sốngphonglưuđếnmựchồngquần. Cảhaiđềuđãtớituầncậpkê - tớituổibúitóc, càitrâmnhưngvẫnsốngtrongcảnh:
Êmđềmtrướngrủmànche,
Tườngđôngongbướmđivềmặc ai.
Hai câuthơnhưchechở, bao bọcchohaichịem, haibônghoavẫncònphongnhụytrongcảnhêmđềmchưamộtlầnhươngtoảvì ai. Nguyễn Du đãbuôngmành, gạttấtcảmọivẩnđụcchocuộcđờikhỏicuộcsốngphonglưucủahaichịemđểđềcaohơnđứchạnhcủahainàng.
Vớicảmhứngnhânđạovàtàinghệthơ, Nguyễn Du đãvẽnênbứcchân dung Thúy Vân, Thuý Kiều bằngnhữnggìđẹpđẽ, mĩlệnhất. Hai bứctranhmĩnhânbằngthơđãthểhiệnbútphápướclệtượngtrưngvàcácbiệnpháptutừtrongngòibúttinhtếcủađạithihàodântộc Nguyễn Du.