Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích đoạn trích “Trở lại với bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ” của Hàn Mặc Tử” của Phạm Ngọc Thái.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài:

- Giới thiệu khái quát về bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ – một trong những thi phẩm nổi bật nhất của Hàn Mặc Tử, kết tinh vẻ đẹp trữ tình và nỗi buồn u uẩn.

- Giới thiệu đoạn trích của Phạm Ngọc Thái – một bài bình luận sâu sắc, giàu cảm xúc và tư duy phân tích tinh tế về Đây thôn Vĩ Dạ.

- Khẳng định: Bài viết thể hiện rõ nghệ thuật lập luận đặc sắc, vừa phân tích thơ vừa thể hiện cảm thụ sâu sắc của người viết.

* Thân bài:

1. Giải thích và khái quát nội dung đoạn trích

- Tác giả phân tích từng khổ thơ để làm sáng tỏ mạch cảm xúc, tư duy thơ của Hàn Mặc Tử.

- Nhấn mạnh vai trò của trí tưởng tượng và thế giới nội tâm trong việc tạo nên mạch thơ.

- Từ hình ảnh thơ cụ thể, bài viết khai mở tầng sâu ý nghĩa – từ cảnh sang tình.

2. Phân tích nghệ thuật lập luận trong đoạn trích

a. Lập luận theo trình tự lô-gic, mạch lạc

- Mở đầu bằng nhận xét về khổ thơ đầu: cấu trúc, tư duy thơ được trình bày theo trật tự suy lý – đi từ cảnh đến tình.

- Tiếp theo là khổ thơ thứ hai, với các dẫn chứng thơ minh họa, cụ thể.

- Cuối cùng khẳng định sự gắn kết giữa các khổ thơ dựa trên dòng xúc cảm nội tâm.

b. Kết hợp linh hoạt giữa lý lẽ và dẫn chứng

- Trích dẫn thơ làm minh chứng cho lập luận (“gió theo lối gió, mây đường mây...”, “thuyền ai... có chở trăng về kịp tối nay?”).

- Phân tích từng hình ảnh (dòng nước buồn thiu – hoa bắp lay, thuyền – sông trăng...) để dẫn dắt cảm nhận tâm trạng nhân vật trữ tình.

c. Bình luận đa chiều, mở rộng vấn đề

- Đưa ra các giả thuyết khác nhau về hình ảnh “thuyền trăng, sông trăng” để khơi gợi cách tiếp cận đa hướng, không áp đặt một chiều.

- Dẫn lời nhà phê bình Vũ Quần Phương để đối thoại, bổ sung lập luận của bản thân.

d. Giọng điệu bình luận nhẹ nhàng, thấm đẫm cảm xúc

- Bài viết không chỉ giàu lý trí mà còn rất cảm xúc, thể hiện sự trân trọng và yêu mến đối với thơ Hàn Mặc Tử.

- Kết luận là lời khẳng định giá trị thi phẩm như một “tuyệt tác thi ca”.

* Kết bài:

- Khẳng định đoạn trích thể hiện rõ sự am hiểu và cảm thụ sâu sắc của Phạm Ngọc Thái với thơ Hàn Mặc Tử.

- Bài viết là minh chứng cho cách bình thơ vừa chặt chẽ trong lập luận, vừa giàu rung cảm nghệ thuật.

- Gợi mở: Đây cũng là cách người đọc hôm nay nên tiếp cận văn học – không chỉ bằng lí trí mà bằng cả trái tim.

Bài viết tham khảo

“Đây thôn Vĩ Dạ” là một trong những thi phẩm xuất sắc nhất của Hàn Mặc Tử, được viết khi nhà thơ đang lâm bệnh và trong nỗi nhớ khôn nguôi về một miền đất xứ Huế trữ tình, dịu mát. Bài thơ không chỉ là sự tái hiện một cảnh sắc thơ mộng, mà còn là tiếng lòng da diết của một hồn thơ cô đơn, khát khao được yêu thương. Trong bài viết “Trở lại với bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ”, nhà phê bình Phạm Ngọc Thái đã đưa ra một cái nhìn sâu sắc và cảm xúc về thi phẩm, đồng thời thể hiện nghệ thuật lập luận sắc bén khi tiếp cận thế giới thơ Hàn Mặc Tử.

Ngay từ đầu đoạn trích, Phạm Ngọc Thái đã nhận định tinh tế về cấu trúc và tư duy thơ Hàn Mặc Tử: “thiết lập theo trình tự suy lí... về nỗi cảnh mà lập thành tứ”. Ông cho rằng thơ của Hàn Mặc Tử không chỉ là sự bộc phát cảm xúc ngẫu nhiên mà còn được dẫn dắt bởi một mạch suy tưởng rõ ràng. Khổ đầu bài thơ là sự mở đầu bằng cảnh vật, nhưng ẩn giấu bên trong là nỗi niềm của thi nhân. Hình ảnh “nắng hàng cau”, “vườn ai mướt quá xanh như ngọc” tuy tả cảnh, nhưng lại gợi đến một hoài niệm, một khát khao giao cảm với cuộc sống đời thường – điều thi nhân đang mất dần khi sống giữa bệnh tật và cô đơn.

Đi sâu vào khổ thơ thứ hai, tác giả bài viết phân tích rõ sự tương phản giữa tĩnh và động: “dòng nước buồn thiu” – “hoa bắp lay”, để từ đó khắc họa một tâm trạng cô đơn, day dứt của nhân vật trữ tình. Câu thơ “Gió theo lối gió, mây đường mây...” được Phạm Ngọc Thái diễn giải như một biểu tượng của sự chia lìa, dang dở trong tình duyên. Đó là cách đọc giàu nội tâm và mở ra chiều sâu tâm lý cho nhân vật trữ tình – vốn là đặc điểm nổi bật trong thơ Hàn Mặc Tử.

Ấn tượng hơn cả là cách tác giả lý giải hình ảnh “thuyền” và “sông trăng” trong hai câu thơ cuối khổ hai:

“Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?”
Theo Phạm Ngọc Thái, đây là những câu “thần cảm”, tức những câu thơ không đơn thuần là miêu tả mà được tuôn ra từ cảm xúc dào dạt, gợi không gian rộng mở, mênh mang của tâm hồn. Tác giả không áp đặt một lối hiểu duy nhất, mà đưa ra nhiều khả năng giải thích khác nhau (về bức ảnh Hoàng Cúc gửi, về cảnh trí thực hay tưởng tượng), thể hiện cái nhìn khách quan, cởi mở, tôn trọng sự đa nghĩa của thơ ca.

Đặc biệt, bài viết thể hiện khả năng lập luận linh hoạt khi đối thoại với những ý kiến phê bình khác, tiêu biểu là nhận định của nhà thơ Vũ Quần Phương về sự rời rạc giữa các khổ thơ. Phạm Ngọc Thái không phủ nhận, nhưng ông lại đưa ra luận điểm phản biện đầy thuyết phục: sự liên kết trong thơ Hàn Mặc Tử không nằm ở bề mặt ý tưởng mà ở dòng chảy cảm xúc. Chính sự thống nhất trong tâm trạng đã nối kết những câu chữ tưởng như rời rạc thành một chỉnh thể thơ đầy rung cảm.

Cuối cùng, Phạm Ngọc Thái khẳng định rằng phải đọc “Đây thôn Vĩ Dạ” bằng cả lý trí và trái tim, bằng sự thấu cảm với thế giới nội tâm của nhà thơ, mới thấy được chiều sâu và giá trị vĩnh cửu của thi phẩm. Đó không chỉ là một bài thơ hay, mà là một tuyệt tác thi ca Việt Nam.

Như vậy, qua đoạn trích “Trở lại với bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ”, Phạm Ngọc Thái không chỉ mang đến một góc nhìn thẩm mĩ sâu sắc về tác phẩm mà còn cho thấy khả năng lập luận chặt chẽ, cảm xúc tinh tế – hội tụ đầy đủ các yếu tố cần thiết trong một bài bình luận văn học có chiều sâu.

Văn bản ngữ liệuTRỞ LẠI VỚI BÀI THƠ “ĐÂY THÔN VĨ DẠ” CỦA HÀN MẶC TỬ (trích)(Phạm Ngọc Thái)“Ngay bốn...