a. Hoàn cảnh, mục đích sáng tác:

- Tác phẩm TruyệnLục Vân Tiên:

+ Hoàn cảnh: TruyệnLục Vân Tiênlàmộttruyệnthơnômcủa Nguyễn Đình Chiểu, đượcsángtáckhoảngđầunhữngnăm 50 củathếkỉ 19.

+ Mụcđích: Tácphẩmthểhiệnvềluânlývàcốtbànđạođức, khuyênngười ta vềnhữngnguyêntắcsốnglànhmạnh. Tácgiảmuốntruyềnđạtthôngđiệpvềviệcnênlàmngườivớiquanniệmvăndĩtảiđạo.

- Tác phẩm Chạygiặc:

+ Hoàn cảnhsángtác: Hoàn cảnhlịchsử: Năm 1858, thựcdân Pháp nổtiếngsúngđầutiêntrênbánđảo Sơn Trà (ĐàNẵng) bắtđầucuộcchiếntranhxâmlượcnước ta, nhưngđếnđây, chúnggặpphảisựkhángcựcủanhândânnênchuyển qua tiếnđánh Gia Định (Sài Gòn).Hoàn cảnhriêng: TácphẩmChạygiặcđược Nguyễn Đình Chiểusángtácvàokhoảngthờigiansaukhigiặc Pháp tấncôngthành Gia Định (tháng 2/ năm 1859). Nhà thơchứngkiếncảnhchạyloạn, li táncủanhândânnênđãviếtbàithơnày.

+ Mụcđích: Trướccảnhquêhươngbịtànphá, nhà tan nướcmất, nhândânhốthoảng, hoangmangtrongtaygiặc, mặcdùmùlòakhôngnhìnthấygìnhưngvớitấmlòngxót xa, buồnđauvôhạn, nhàthơ Nguyễn Đình Chiểuđãviếtbàithơ“Chạygiặc”đểghilạitâmtrạngcủamình.

- Tác phẩm Văn tếnghĩasĩCầnGiuộc:

+ Hoàn cảnh: Năm 1858, thựcdân Pháp nổsúngvàoĐàNẵng, Việt Nam. Sau khichiếmđượcthành Gia Định vàođầunăm 1859, quân Pháp bắtđầumộtquátrìnhmởrộngtấncôngracácvùnglâncậnnhư Tân An, CầnGiuộc, Gò Công v.v… Đêmrằmtháng 11 năm Tân Dậu (ngày 16 tháng 12 năm 1861), nhữngnghĩasĩmàtrướcđâyvốnlànôngdân, vìquácămphẫnkẻngoạixâm, đãquảcảmtậpkíchđồn Pháp ở CầnGiuộc, tiêudiệtđượcmộtsốquâncủađốiphươngvàviên tri huyệnngười Việt đanglàmcộngsựcho Pháp. Khoảng 20 nghĩasĩbỏmình. Nhữngtấmgươngđóđãgâynênniềmxúcđộnglớntrongnhândân.

+ Mụcđíchsángtác:Theo yêucầucủaTuầnphủ Gia Định làĐỗ Quang, Nguyễn Đình Chiểulàmbài Văn tếnghĩasĩCầnGiuộc, đểđọctạibuổitruyđiệucácnghĩasĩđã hi sinhtrongtrậnđánhnày.

b. Tình cảm, cảm xúc của tác giả khi kể lại hành động Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga trong Truyện Lục Vân Tiên và khi nhắc đến “trang dẹp loạn” trong bài thơ Chạygiặc:

- Trong bàiTruyệnLục Vân Tiên: tháiđộbấtbìnhtrướchànhđộngcủatêncướp, đồngtìnhủnghộtrướchànhđộngnghĩadũngcủaLục Vân Tiên.

- Trong bàiChạygiặc: Tác giả bày tỏ sự lo lắng, thươngxótchongườidân, chovậnmệnhđấtnước, đồngthờicũngthể hiệnsự thấtvọng, sự trôngđợi, sự chấtvấn… đốivớinhững “trangdẹploạn”,nhữngngười có khả năngvà tráchnhiệmtrướcthờicuộc.

Tưởng tượng: Em hình dung ra sao về cảnh “tả đột hữu xung” của Lục Vân Tiên trong đoạn thơ này?