Bộ 20 đề tham khảo thi vào lớp 10 môn Văn TP.HCM năm 2025-2026 có đáp án - Đề số 12

Từ những suy nghĩ và trải nghiệm riêng, em hãy viết một bài nghị luận xã hội bày tỏ ý kiến của mình để đối thoại với tác giả của bài viết trên.

4/4

Trong bài viết ở phần đọc hiểu, tác giả đã đưa ra quan điểm như sau: Không ai có thể tránh khỏi nghịch cảnh của đời người. Vậy vào những lúc ấy, ta cần phải đối đãi ra sao? Nghịch cảnh là cái bẫy, nhưng nó không phải là cái bẫy đáng sợ nhất. Những người có thể đứng dậy trong nghịch cảnh mới là vĩ đại thật sự. Nghị lực phát xuất ra trong tình cảnh tuyệt vọng mới phát huy được sức mạnh nội tại tiềm ẩn trong con người.

Từ những suy nghĩ và trải nghiệm riêng, em hãy viết một bài nghị luận xã hội bày tỏ ý kiến của mình để đối thoại với tác giả của bài viết trên.

0/3000 ký tự
Giải thích

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài

Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận xã hội

b. Xác định được đúng vấn đề cần nghị luận:

“Không ai có thể tránh khỏi nghịch cảnh của đời người. Vậy vào những lúc ấy, ta cần
phải đối đãi ra sao? Nghịch cảnh là cái bẫy, nhưng nó không phải là cái bẫy đáng sợ nhất.
Những người có thể đứng dậy trong nghịch cảnh mới là vĩ đại thật sự. Nghị lực phát xuất
ra trong tình cảnh tuyệt vọng mới phát huy được sức mạnh nội tại tiềm ẩn trong con
người.”
c. Đề xuất được hệ thống ý để làm rõ vấn đề nghị luận:

- Xác định được các ý chính của bài viết

- Sắp xếp được các ý theo bố cục hợp lí ba phần của bài văn nghị luận:

- Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát cảm xúc, quan điểm cá nhân về vấn đề.

- Triển khai vấn đề nghị luận:

- Giải thích vấn đề nghị luận

- Thể hiện quan điểm của người viết

- Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác để có được cái nhìn toàn
diện hơn về vấn đề

- Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân.
Có thể theo một số gợi ý sau:

1. Mở bài

• Dẫn dắt vào vấn đề:

○ Trong cuộc sống, ai cũng phải đối diện với khó khăn và thử thách. Những thất bại,
nghịch cảnh là điều không thể tránh khỏi.

• Nêu vấn đề nghị luận:

○ Quan điểm cho rằng “Những người có thể đứng dậy trong nghịch cảnh mới là vĩ đại
thật sự” là hoàn toàn đúng đắn. Chính sự kiên cường vượt qua khó khăn mới là thước đo
của thành công và sự vĩ đại.

2. Thân bài

a. Giải thích khái niệm:

• Nghịch cảnh: Là những khó khăn, trở ngại, thách thức trong cuộc sống mà mỗi người
phải đối mặt, có thể là thất bại trong công việc, học tập, hoặc những mất mát về tinh
thần.
• Đứng dậy trong nghịch cảnh: Là khả năng không bị đánh gục trước khó khăn, biết
vươn lên và kiên trì vượt qua thử thách.

• Sự vĩ đại: Không phải là ở thành công ngay lập tức, mà là ở khả năng không ngừng nỗ
lực, không từ bỏ khi gặp khó khăn.

b. Chứng minh tính đúng đắn của quan điểm:

• Nghịch cảnh là cơ hội để phát triển và hoàn thiện bản thân:

○ Khi đối mặt với thử thách, con người sẽ khám phá và phát triển những sức mạnh tiềm
ẩn, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và trở nên mạnh mẽ hơn.

○ Những người vượt qua nghịch cảnh luôn học được cách kiên trì, không bỏ cuộc và tích
lũy thêm kinh nghiệm sống.

• Những ví dụ cụ thể:

○ Thomas Edison với hàng nghìn lần thất bại khi chế tạo bóng đèn nhưng không từ bỏ,
cuối cùng đã mang lại phát minh vĩ đại thay đổi thế giới.

○ Nick Vujicic, dù sinh ra không có tay chân, nhưng nhờ lòng quyết tâm và ý chí kiên
cường, anh đã trở thành diễn giả nổi tiếng và truyền cảm hứng cho hàng triệu người.
○ Sylvester Stallone đã vượt qua sự từ chối của các hãng phim hàng đầu, kiên trì theo
đuổi ước mơ, và cuối cùng thành công với bộ phim “Rocky” nổi tiếng.

c. Phản đề:

• Có những người khi gặp nghịch cảnh lại dễ dàng gục ngã, từ bỏ hoặc đổ lỗi cho hoàn
cảnh.
• Tuy nhiên, chính những người biết đứng dậy, biết nỗ lực kiên trì mới tạo nên sự khác
biệt và đạt được thành công lâu dài. Gục ngã trước nghịch cảnh chỉ là tạm thời, quan
trọng là ta có đủ sức mạnh để vươn lên hay không.

d. Bài học và liên hệ thực tiễn:

• Trong cuộc sống hàng ngày, mỗi người đều gặp phải những thử thách, dù lớn hay nhỏ.
Điều quan trọng là ta phải giữ vững niềm tin, không đầu hàng trước nghịch cảnh và biết
cách đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã.

• Bài học về sự kiên cường và không từ bỏ trong nghịch cảnh có thể áp dụng vào nhiều
lĩnh vực: học tập, công việc, quan hệ xã hội,...

3. Kết bài

• Khẳng định lại vấn đề:

• Những người có thể đứng dậy trong nghịch cảnh mới là những người thật sự vĩ đại,
bởi họ không chỉ vượt qua khó khăn mà còn trở nên mạnh mẽ và hoàn thiện hơn sau
mỗi lần vấp ngã.

• Lời nhắn nhủ:

• Cuộc sống luôn chứa đựng những khó khăn, nhưng nếu biết đứng lên sau thất bại, ta
sẽ không chỉ đạt được thành công mà còn tìm thấy giá trị thực sự của bản thân.

d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Triển khai được ít nhất hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn
đề nghị luận.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: Lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp
chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.

Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn
mực đạo đức và pháp luật.

đ. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ

Bài văn mẫu

Trong cuộc sống, bất kỳ ai cũng phải đối diện và trải qua khó khăn, thử thách ở bất
kỳ giai đoạn nào trong đời, và những thất bại, nghịch cảnh cũng là điều không thể tránh
khỏi. Vì vậy, quan điểm trên của tác giả là hoàn toàn đúng đắn, chỉ khi kiên cường đứng
dậy, vượt qua khó khăn, nghịch cảnh, con người mới có thể thật sự đạt tới thành công và
trở thành một người vĩ đại. Và chỉ khi ở trong nghịch cảnh, tình cảnh tuyệt vọng nhất
thì những năng lực, sức mạnh tiềm tàng của con người mới có khả năng phát huy mạnh
mẽ nhất, rõ rệt nhất.

Chúng ta thường hiểu nghịch cảnh là những khó khăn, thách thức, trở ngại trong
cuộc sống mà mỗi người đều sẽ phải trải qua, đối mặt trong đời, là những rủi ro con người
không mong muốn trong cuộc sống. Đó có thể là thất bại, thời điểm khó khăn trong công
việc, học tập hoặc là những những mất mát, tổn thất về tinh thần, sức khỏe,... Mỗi con
người đều có những biến cố riêng và khả năng chịu đựng khác nhau, vậy nên không có
một hình hài cụ thể nào quy định dành cho nghịch cảnh. Từ đó, việc “đứng dậy trong
nghịch cảnh” có thể hiểu là khả năng không bị đánh gục trước khó khăn, thử thách, nỗ
lực vươn lên và kiên trì vượt qua khó khăn, thử thách đó, vươn tới kết quả thành công.
Bên cạnh đó, thông qua quan điểm trên của tác giả, chúng ta có thể hiểu sự vĩ đại đến từ
khả năng không ngừng nỗ lực, không sợ hãi hay từ bỏ khi liên tục thất bại nhiều lần và
đối diện với nghịch cảnh trong cuộc sống.

Quan điểm tác giả đưa ra là một quan điểm hết sức đúng đắn, có thể thức tỉnh và
gợi mở con đường đi đúng đắn để chạm tới thành công cho mọi người, đặc biệt là những người trẻ tuổi còn ít kinh nghiệm, ít va chạm trong cuộc sống. Như quan điểm tác giả đề
cập, “Nghịch cảnh là cái bẫy, nhưng nó không phải là cái bẫy đáng sợ nhất.” bởi cái bẫy
đáng sợ nhất là việc chúng ta từ bỏ chính mình, để bản thân trở nên yếu nhược, sợ hãi
trước nghịch cảnh. Có thể nói nghịch cảnh chính là cơ hội để mỗi cá nhân phát triển và
hoàn thiện bản thân, trở thành phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình. Khi đối diện với
thử thách, con người sẽ có cơ hội để khám phá và phát huy những sức mạnh tiềm ẩn bên
trong mà trước đó chưa biết đến. Khi trải qua thất bại, con người có thể rút ra bài học
kinh nghiệm từ đó và trở nên mạnh mẽ hơn, khả năng thành công cao hơn trong lần thử
thách tiếp theo. Đó đều là những thu hoạch quý giá từ nghịch cảnh. Bên cạnh đó, những
người đã vượt qua nghịch cảnh sẽ luôn luôn học được cách kiên trì, không bỏ cuộc trong
mọi tình huống, khó khăn và biết tích lũy thêm kinh nghiệm sống cho bản thân.

Trong lịch sử nhân loại, chúng ta có thể thấy rất nhiều tấm gương vượt khó, nghị
lực trong nghịch cảnh và thất bại để rồi sau đó trở thành những vĩ nhân, những tấm
gương truyền cảm hứng cho cộng đồng. Đó là nhà khoa học Thomas Edison với mười
nghìn lần thất bại trong quá trình chế tạo bóng đèn, vậy nhưng ông không hề từ bỏ,
không nản chí và tiếp tục thử nghiệm để cuối cùng đã mang lại phát minh vĩ đại thay
đổi thế giới – bóng đèn điện. Trong lĩnh vực nghệ thuật, đó là nghệ sĩ opera Andrea
Bocelli dù mù lòa, không thể quan sát thế giới xung quanh mình nhưng ông vẫn có thể
nhìn mọi thứ bằng trái tim nhạy cảm, giàu cảm xúc và cất lên tiếng hát tuyệt đỉnh, lan
toả năng lượng ấm áp, cảm hứng cho khán giả và trở thành một danh ca bất hủ của dòng
nhạc opera.

Với nam diễn viên nổi tiếng Sylvester Stallone, ông cũng đã vượt qua 1.855 lần thất
bại, bị từ chối của các hãng phim hàng đầu để tiếp tục kiên trì theo đuổi ước mơ trở thành
diễn viên, và cuối cùng đã chạm được tới mơ ước, thành công cùng bộ phim nổi tiếng
“Rocky”, trở thành một diễn viên nổi tiếng hàng đầu tại Hollywood ngày nay. Một tấm
gương khác đặc biệt quen thuộc với nhiều thế hệ học sinh Việt Nam đó là thầy Nguyễn
Ngọc Ký, biểu tượng của tinh thần hiếu học, vượt qua nghịch cảnh, cố gắng luyện viết
bằng chân để theo đuổi tri thức, con chữ và trở thành một nhà giáo ưu tú sau này. Diễn
giả nổi tiếng Nick Vujicic cũng là một tấm gương kiên cường vượt qua khiếm khuyết
thân thể để sống và sinh hoạt như mọi người bình thường, chính câu chuyện về nghị lực
sống, vượt lên nghịch cảnh của anh đã giúp anh trở thành một diễn giả, tiếp tục truyền
cảm hứng, lan tỏa nghị lực vượt khó cho hàng triệu người trên thế giới.

Tuy có nhiều tấm gương vượt khó như vậy nhưng trong thực tế cuộc sống vẫn còn
những người dễ dàng gục ngã, từ bỏ hoặc đổ lỗi cho hoàn cảnh khi đối diện với nghịch
cảnh, thất bại. Đó không phải là trường hợp cá biệt, đặc biệt nếu xét từ phương diện
tâm lý cá nhân mỗi con người. Trong chúng ta không phải ai cũng đủ vững lòng trước khó khăn, không phải ai cũng có đủ động lực và dũng khí để đương đầu với thử thách.
Và nhiều người đã chọn cách đơn giản hơn, nhanh chóng hơn là từ bỏ, đổ lỗi cho hoàn
cảnh, trốn tránh hiện thực. Tuy nhiên, lựa chọn dễ dàng đến dễ dãi đó sẽ chỉ khiến con
người dần hình thành một tâm lý, tinh thần yếu đuối, ngày càng dễ nản chí và không
bao giờ có được thành tựu trong cuộc đời vì phẩm chất, bản lĩnh yếu kém và thiếu kinh
nghiệm. Chính những người biết đứng dậy sau thất bại, biết nỗ lực kiên trì trong khó
khăn, nghịch cảnh mới có thể tạo nên sự khác biệt, đạt được thành công lâu dài và đóng
góp nhiều giá trị cho xã hội. Chúng ta có thể gục ngã tạm thời trước nghịch cảnh, nhưng
quan trọng là sau đó ta có đủ sức mạnh để vươn lên hay không.

Trong cuộc sống hằng ngày, mỗi người đều sẽ gặp phải những thử thách nhất định,
dù lớn hay nhỏ, dù ở thời điểm nào và có thể nằm ngoài tầm kiểm soát của ta. Vì vậy, để
không trở thành một người yếu kém, thật sự thất bại trong cuộc sống thì ta cần phải giữ
vững niềm tin vào bản thân, không đầu hàng trước khó khăn, nghịch cảnh và đủ nghị
lực, biết cách đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã, vì thế bài học về sự kiên cường và không từ
bỏ trong nghịch cảnh, sau thất bại để vươn tới thành công có thể áp dụng vào nhiều lĩnh
vực như học tập, công việc, các mối quan hệ xã hội,... Đối với thế hệ trẻ, những người
còn đang học tập trên ghế nhà trường, còn thiếu kinh nghiệm và non nớt khi đối diện
với nghịch cảnh càng dễ dàng gục ngã, từ bỏ. Vậy nên sẽ cần đến sự hỗ trợ, giám sát và
giáo dục từ phía gia đình và nhà trường để những mầm non ấy được bảo vệ và phát triển
cứng cáp nhất. Bản thân những người trẻ cũng cần không ngừng tự rèn luyện, trau dồi
bản lĩnh thông qua học tập tri thức, tham dự các cuộc thi hay sự kiện lớn dành cho học
sinh sinh viên. Từ những hoạt động đó, dù thành công hay thất bại thì mỗi người đều rút
ra được cho mình bài học kinh nghiệm, học được cách vượt qua áp lực, khó khăn trong
mọi quá trình.

Đối với những người đang đi làm, việc học tập thêm tri thức mới và không ngừng
trau dồi kinh nghiệm vẫn luôn đóng vai trò quan trọng. Chỉ khi làm được điều đó, chúng
ta mới có thể luôn trong trạng thái sẵn sàng, tự tin đối diện với mọi thử thách trong công
việc, trong cuộc sống và tin tưởng vào năng lực giải quyết vấn đề, vượt qua khó khăn
của bản thân mình. Không ngừng phấn đấu là cách để chúng ta không bị bỏ lại phía sau
và trở thành con người có ích cho xã hội, đóng góp nhiều giá trị.

Từ quan điểm ban đầu của tác giả đoạn trích, có thể nói nghịch cảnh là thước đo
của trí tuệ và bản lĩnh con người. Khi có thể đối diện và vượt qua nghịch cảnh, con người
sẽ khẳng định được sức mạnh của ý chí, nghị lực và bản lĩnh cá nhân, phát huy được sức
mạnh nội tại tiềm ẩn trong con người. Cùng với đó, cách con người nhìn nhận nghịch
cảnh, cách con người vượt qua nghịch cảnh chính là những bài học vô giá về sức mạnh
trí tuệ và bản lĩnh con người. Và như lời khẳng định của tác giả, những người có thể đứng dậy trong nghịch cảnh mới là những người thật sự vĩ đại, bởi họ không chỉ vượt
qua khó khăn mà còn trở nên mạnh mẽ hơn, hoàn thiện hơn sau mỗi lần vấp ngã. Chúng
ta cần hiểu rằng cuộc sống không bao giờ chỉ toàn điều dễ dàng, nó là một thực tại muôn
hình muôn vẻ, luôn chứa đựng những khó khăn, nguy cơ tiềm ẩn mà ta có thể gặp phải.
Nhưng quan trọng hơn cả, nếu ta biết cách đứng lên sau thất bại, đủ nghị lực vượt qua
thử thách thì ta sẽ không chỉ đạt được thành công mà còn tìm thấy và phát huy được giá
trị thực sự của bản thân, ngày càng hoàn thiện thành một phiên bản tốt hơn hôm qua
của chính mình.