Trong vỏ quả cây vanilla có hợp chất mùi thơm dễ chịu, tên thường là vanillin. Công thức cấu tạo của vanillin như hình bên.
20/28
Trong vỏ quả cây vanilla có hợp chất mùi thơm dễ chịu, tên thường là vanillin. Công thức cấu tạo của vanillin như hình bên.
Vanillin thuộc loại hợp chất hữu cơ tạp chức.
Vanillin có thể bị khử bởi dung dịch AgNO₃ trong NH₃ tạo thành bạc kim loại.
Mẫu vanillin đủ tiêu chuẩn dùng trong công nghiệp sản xuất dược phẩm và thực phẩm cần có trên 99% về khối lượng là vanillin. Để định lượng một mẫu vanillin, người ta làm như sau: Hòa tan 0,120 gam mẫu trong 20 mL ethanol 96% và thêm 60 mL nước cất, thu được dung dịch X. Biết X phản ứng vừa đủ với 7,82 mL dung dịch NaOH nồng độ 0,1M và tạp chất trong mẫu không phản ứng với NaOH. Từ các số liệu trên suy ra mẫu vanillin này không đủ tiêu chuẩn dùng trong công nghiệp sản xuất dược phẩm và thực phẩm.
Công thức phân tử của vanillin là C₈H₈O₃.
Vanillin có cấu tạo gồm vòng benzene gắn các nhóm –CHO, –OH và –OCH₃.
a) Đúng
Vanillin có nhiều loại nhóm chức khác nhau:
Nhóm aldehyde: –CHO.
Nhóm phenol: –OH gắn trực tiếp vào vòng benzene.
Nhóm ether: –OCH₃.
Vì có nhiều nhóm chức khác loại nên vanillin là hợp chất hữu cơ tạp chức.
Phát biểu đúng.
b) Sai
Vanillin có nhóm –CHO nên có thể tham gia phản ứng tráng bạc với dung dịch AgNO₃/NH₃.
Tuy nhiên, trong phản ứng này:
Vanillin bị oxi hóa.
Ion Ag⁺ bị khử thành Ag kim loại.
Đề nói “vanillin có thể bị khử bởi dung dịch AgNO₃ trong NH₃ tạo thành bạc kim loại” là sai về bản chất phản ứng.
Phát biểu sai.
c) Sai
Vanillin có nhóm phenol –OH nên phản ứng với NaOH theo tỉ lệ mol 1 : 1.
Số mol NaOH đã dùng:
nNaOH = 0,1 . 0,00782 = 0,000782 mol
Suy ra:
nvanillin = 0,000782 mol
Công thức phân tử vanillin là C₈H₈O₃.
Mvanillin = 8.12 + 8.1 + 3.16 = 152 g/mol
Khối lượng vanillin trong mẫu:
m = 0,000782 . 152 = 0,118864 gam
Phần trăm khối lượng vanillin trong mẫu:
% vanillin = 0,118864 : 0,120 . 100% = 99,0533...%
Làm tròn:
% vanillin ≈ 99,05%
Mẫu có hàm lượng vanillin lớn hơn 99%, nên mẫu đủ tiêu chuẩn.
Đề nói “không đủ tiêu chuẩn” nên phát biểu sai.
d) Đúng
Từ cấu tạo vanillin:
Vòng benzene: C₆H₃.
Nhóm –CHO: thêm C₁H₁O₁.
Nhóm –OCH₃: thêm C₁H₃O₁.
Nhóm –OH: thêm H₁O₁.
Cộng lại:
C: 6 + 1 + 1 = 8
H: 3 + 1 + 3 + 1 = 8
O: 1 + 1 + 1 = 3
Vậy công thức phân tử là C₈H₈O₃.
Phát biểu đúng.