Theo quan niệm hiện đại, thực chất của quá trình chọn lọc là

Sự phân hóa khả năng tồn tại của các cá thể trước các điều kiện khắc nghiệt của môi trường.

Sự phân hóa khả năng tìm kiếm bạn tình trong quần thể.

Sự phân hóa các cá thể có sức khỏe và khả năng cạnh tranh khi kiếm mồi.

Sự phân hóa khả năng sống sót và sinh sản của các kiểu gen khác nhau trong quần thể.