Đề thi HSG Sinh học 12 Cụm Tĩnh Gia - Nghi Sơn (Thanh Hóa) có đáp án

Ở động vật có vú, trong mỗi tế bào của cơ thể cái thường có một NST X bị bất hoạt một cách ngẫu nhiên ở giai đoạn sớm của quá trình phát triển.

24/32

Ở động vật có vú, trong mỗi tế bào của cơ thể cái thường có một NST X bị bất hoạt một cách ngẫu nhiên ở giai đoạn sớm của quá trình phát triển. Ở người, quá trình bất hoạt NST X có sự tham gia của hơn 1000 gene. Quá trình bất hoạt này là cần thiết cho việc cân bằng mức độ biểu hiện của các gene nằm trên NST X giữa cơ thể đực và cơ thể cái. Manh mối quan trọng dẫn tới cơ chế bất hoạt NST X đến từ việc phân lập được cDNA của các gene A, B, C nằm trên NST X của người. Sự biểu hiện của những gene này được nghiên cứu ở ba nhóm đối tượng:

Ở động vật có vú, trong mỗi tế bào của cơ thể cái thường có một NST X bị bất hoạt một cách ngẫu nhiên ở giai đoạn sớm của quá trình phát triển.  (ảnh 1)

-       Nhóm 1: Gồm các tế bào của nam giới và phụ nữ bình thường.

-       Nhóm 2: Gồm các tế bào của nam giới và phụ nữ có số lượng NST X bất thường.

-         Nhóm 3: Gồm các dòng tế bào dung hợp giữa tế bào người và tế bào chuột có chứa một NST X của người bị bất hoạt (Xi) hoặc có chứa một NST X của người ở trạng thái hoạt động (Xa).

Kết quả nghiên cứu được trình bày ở Hình 4. Dựa vào kết quả thu được, hãy cho biết mỗi nhận định sau là đúng hay sai?

a

Gene B chỉ biểu hiện ở NST X bất hoạt.

ĐúngSai
b

Gene A chỉ biểu hiện ở các NST X hoạt động.

ĐúngSai
c

Gene C biểu hiện cả ở NST X bất hoạt và NST X hoạt động.

ĐúngSai
d

Trong các tế bào, chỉ có một NST X hoạt động, còn lại tất cả các NST X khác đều bị bất hoạt.

ĐúngSai
Giải thích

Đáp án: a, c: Sai; b,d đúng

Hướng dẫn giải:

-       Gene A chỉ biểu hiện ở các NST X hoạt động. Vì gene A biểu hiện như nhau giữa nhóm TB bình thường, TB bất thường và cả ở dạng tế bào lai chứa NST X hoạt động (Xa).

-       Gene B biểu hiện cả ở NST X bất hoạt và NST X hoạt động. Vì gene B biểu hiện ở cả dòng TB lai bất hoạt (Xi) và hoạt động (Xa) và ở tất cả các dạng TB khác.

Gene C chỉ biểu hiện ở các NST X bị bất hoạt. Vì gene này chỉ biểu hiện ở ♀, không biểu hiện ở ♂ (có NST X hoạt động) và gene C biểu hiện ở TB dung hợp có NST X bị bất hoạt (Xi).

-       Trong các TB: Chỉ có một NST X hoạt động, còn lại tất cả các NST X khác đều bị bất hoạt.

Bằng chứng:

-       Gene A chỉ biểu hiện ở NST X hoạt động => nó có mức độ biểu hiện không thay đổi dù TB có chứa nhiều hay chỉ một NST X.

-       Gene C chỉ biểu hiện ở NST bị bất hoạt => mức độ biểu hiện tăng lên tỷ lệ thuận với số lượng NST X có trong một TB.