Một nhóm học sinh tìm hiểu về hiện tượng cảm ứng điện từ và đã thực hiện các nội dung sau: (1) Chuẩn bị bộ dụng cụ thí nghiệm như hình bên. (2) Nhóm học sinh cho rằng: Dòng điện tạo ra từ tr
22/28
Một nhóm học sinh tìm hiểu về hiện tượng cảm ứng điện từ và đã thực hiện các nội dung sau:
(1) Chuẩn bị bộ dụng cụ thí nghiệm như hình bên.
(2) Nhóm học sinh cho rằng: Dòng điện tạo ra từ trường ở không gian xung quanh nó thì từ trường cũng có thể gây ra dòng điện.
(3) Nhóm học sinh đã tiến hành thí nghiệm nhiều lần để rút ra kết luận về hiện tượng cảm ứng điện từ. Trong nội dung (3), ban đầu nhóm học sinh đặt thanh nam châm nằm yên ở gần ống dây, điện kế cho biết không có dòng điện chạy qua ống dây.
Sau đó, nhóm học sinh dịch chuyển thanh nam châm lại gần và ra xa ống dây, điện kế cho biết có dòng điện chạy qua ống dây.
Họ cho rằng từ trường không thể gây ra dòng điện.
Nội dung (2) là bước xác định vấn đề cần nghiên cứu trong phương pháp thực nghiệm.
Làm thêm các thí nghiệm, nhóm học sinh rút ra kết luận: từ trường biến thiên có thể gây ra dòng điện.
a) Đúng. Khi dịch chuyển thanh nam châm lại gần hoặc ra xa ống dây, số đường sức từ xuyên qua tiết diện của ống dây thay đổi (từ thông biến thiên). Điều này làm xuất hiện dòng điện cảm ứng trong ống dây kín, dẫn đến việc kim điện kế bị lệch.
b) Sai. Quá trình làm thí nghiệm (khi cho nam châm chuyển động) sẽ chứng minh được rằng từ trường hoàn toàn có khả năng sinh ra dòng điện. Hơn nữa, ngay từ nội dung (2), giả thuyết ban đầu của nhóm học sinh cũng đã hướng tới việc từ trường có thể gây ra dòng điện.
c) Sai. Nội dung (2) với cụm từ "Nhóm học sinh cho rằng..." là bước đề xuất/hình thành giả thuyết dựa trên tư duy logic (tính thuận nghịch của hiện tượng). Bước "xác định vấn đề" thường sẽ được phát biểu dưới dạng một câu hỏi, ví dụ: "Liệu từ trường có thể tạo ra dòng điện giống như dòng điện tạo ra từ trường hay không?".
d) Đúng. Từ việc đối chiếu hai trạng thái: nam châm đứng yên (từ trường không đổi) thì không có dòng điện, nam châm chuyển động (từ trường thay đổi) thì xuất hiện dòng điện, kết luận chính xác được rút ra là chỉ có từ trường biến thiên mới gây ra được dòng điện.