Một loài thực vật, xét 1 gene có 2 allele. Nghiên cứu thành phần kiểu gene của 1 quần thể thuộc loài này qua một số thế hệ, thu được kết quả ở bảng sau:

52/53

Thành phần kiểu gene	Thế hệ P	Thế hệ F₁	Thế hệ F₂	Thế hệ F₃	Thế hệ F₄
AA	5/10	3/10	4/10	36/100	25/49
Aa	4/10	2/10	4/10	48/100	20/49
aa	1/10	5/10	2/10	16/100	4/49

Giả sử sự thay đổi thành phần kiểu gene của quần thể qua mỗi thế hệ chỉ do tác động của nhiều nhất là 1 nhân tố tiến hóa. Theo lý thuyết, có bao nhiêu phát biểu đúng trong các phát biểu sau?

I. Quần thể này có thể là quần thể giao phấn ngẫu nhiên.

II. Sự thay đổi cấu trúc di truyền ở F₁ có thể do chọn lọc tự nhiên chống lại kiểu gene AA.

III. Từ F₁ sang F₂, có thể sự di, nhập cư với số lượng lớn cá thể đã xảy ra.

IV. Nếu F₄ vẫn chịu tác động của chọn lọc như ở F₃ thì tần số kiểu gene aa ở F₅ là 4/81.

Theo lí thuyết, trong các phát biểu trên, có bao nhiêu phát biểu đúng?

Giải thích

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là B

- I đúng, vì từ F₂ sang F₃, tần số các allele không đổi và tỉ lệ các kiểu gene thỏa mãn công thức ngẫu phối cân bằng của Hardy – Weinberg.

- II sai, từ F₁ sang F₂, tỉ lệ của cả AA và Aa đều giảm, tỉ lệ aa tăng đột ngột (gấp 5 lần) chứng tỏ không phải do chọn lọc chống AA, mà có thể do phiêu bạt di truyền hoặc di – nhập gene. Nếu là chọn lọc AA thì tỉ lệ Aa và aa sẽ tăng lên.

- III đúng, sự thay đổi kiểu gene từ F₁ sang F₂cũng đột ngột, không tuân theo quy luật, nên có thể do di – nhập gene với số lượng lớn cá thể.

- IV đúng, từ F₃sang F₄, tần số a giảm xuống nhưng vẫn có cấu trúc ngẫu phối với đủ 3 loại kiểu gene, chứng tỏ chọn lọc nhiều khả năng kiểu gene aa ít có ưu thế chọn lọc so với AA và Aa. Kiểm định với phép tính a4 = a3: (1 + a3) giúp khẳng định rằng các kiểu gene aa không sinh sản.

Do vậy nếu sang F₅, tần số a = 0,4: (1 + 2 x 0,4) = 2/9. 🡪 Tỉ lệ aa lúc này bằng (2/9)2 = 4/81.