M. A. Khan (2014) và các nghiên cứu khác đã công bố rằng tần số các allele IA, IB, IO và tỉ lệ các kiểu gene về locus này trong các cộng đồng người Kinh ở Việt Nam tuân theo định luật Hardy –
Giải chi tiết:
Để một người con có nhóm máu O, có hai khả năng về kiểu gene:
- Kiểu gene IOIO : Để có kiểu gene này, cả bố và mẹ đều phải truyền allele IO. Tuy nhiên, người mẹ có nhóm máu AB (kiểu gene IAIB) nên không có allele IO. Do đó, khả năng này là không thể xảy ra.
- Kiểu gene hh: Theo sơ đồ, những người có kiểu gene hh không thể hình thành kháng nguyên H trên bề mặt hồng cầu, dẫn đến dù có kiểu gene về ABO là gì thì vẫn biểu hiện kiểu hình nhóm máu O dạng hiếm (kiểu hình Bombay). Đây là khả năng duy nhất để con có nhóm máu O.
Để sinh con có kiểu gene hh, cả bố và mẹ đều phải truyền allele h cho con.
- Người chồng: Có kiểu hình Bombay, nên kiểu gene của anh ta chắc chắn là hh. Anh ta sẽ luôn cho giao tử mang allele h (với xác suất 1).
- Người mẹ: Có nhóm máu AB, nghĩa là cô ấy phải có kiểu gene IAIB. Đồng thời, vì cô ấy không có kiểu hình Bombay, cô ấy phải có ít nhất một allele H trội. Kiểu gene của cô ấy có thể là HH hoặc Hh.
Để biết xác suất người mẹ có kiểu gene Hh, ta dựa vào tần số allele h trong quần thể:
Theo đề bài, tỉ lệ kiểu hình Bombay (kiểu gene hh) là 1/10.000.
- Theo định luật Hardy-Weinberg, tẩn số kiểu gene hh
\((q_h^2) = 1/10.000 = 0.0001\).
- Tần số allele h \(({q_h}) = \sqrt {0.0001} = 0.01\).
- Tần số allele H \(({p_H}) = 1 - {q_h} = 1 - 0.01 = 0.99\).
- Người mẹ có kiểu gene H_, xác suất của cô ấy là Hh là:
\(P({\rm{Hh}}) = \frac{{2pq}}{{{p^2} + 2pq}} = \frac{{2 \times 0.99 \times 0.01}}{{{{0.99}^2} + 2 \times 0.99 \times 0.01}} = \frac{{0.0198}}{{0.9999}} \approx \frac{2}{{101}}\).
Cuối cùng, tính xác suất sinh con có kiểu gene hh:
- Xác suất sinh con có kiểu gene hh = (Xác suất mẹ có kiểu gene Hh) \( \times \) (Xác suất mẹ cho giao tử h) \( \times \) (Xác suất bố cho giao tử h).
- Xác suất \( = \frac{2}{{101}} \times \frac{1}{2} \times 1 = \frac{1}{{101}}\).
Vậy, xác suất để họ sinh được 1 người con có nhóm máu O là \(\frac{1}{{101}}\).
Đáp án cần chọn là: B
