Làm rõ những thách thức, đe dọa an ninh phi truyền thống và nêu những giải pháp phòng ngừa, ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống. Phân tích giải pháp
Những thách thức, đe dọa an ninh phi truyền thống
Một là làm suy giảm sức mạnh quốc phòng của đất nước
An ninh phi truyền thống tác động tạo tâm lý hoang mang, làm suy giảm ý chí, quyết tâm và lòng tin của nhân dân đối với chế độ; đồng thời, có thể làm gia tăng mâu thuẫn xã hội, nhất là giữa các tầng lớp dân cư.
Tác động từ an ninh phi truyền thống sẽ làm kìm hãm, thậm chí phá hoại sự phát triển của nền kinh tế, gây khó khăn trong việc kinh tế với quốc phòng và mở rộng hợp tác quốc tế về kinh tế.
Làm suy giảm đáng kể khả năng dự trữ và huy động cơ sở vật chất từ nền kinh tế cho các nhiệm vụ quốc phòng cũng như khả năng đầu tư cho quốc phòng nói chung, cho hiện đại hóa quân đội nói riêng.
Hai là gây mất ổn định quốc gia
Những tác động tiêu cực của các vấn đề an ninh phi truyền thống có thể gây ra mất ổn định đất nước trên nhiều lĩnh vực như: chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội, quốc phòng – an ninh và đối ngoại.
Biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh, xung đột sắc tộc, tôn giáo, khủng bố, tội phạm ma túy đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự ổn định của nhiều quốc gia, khu vực trên thế giới.
Tác động của an ninh thông tin có thể gây rối loạn hệ thống mạng của đất nước, dẫn đến sự sụp đổ của toàn bộ hệ thống điều khiển quốc gia; tạo ra các luồng thông tin xuyên tạc, bóp méo sự thật, gây chia rẽ nội bộ, làm mất lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.
Ba là hình thành nguy cơ xung đột và chiến tranh
Nguy cơ xung đột và chiến tranh được hình thành từ nhiều nguyên nhân, cả chủ quan và khách quan, cả bên trong và bên ngoài; trong đó có các nguyên nhân từ tác động của an ninh phi truyền thống, nhất là từ khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, ma túy, xung đột dân tộc, sắc tộc và khai thác tài nguyên.
Ngăn chặn, đẩy lùi nguy cơ xung đột và chiến tranh với nhiều quốc gia thực chất là ngăn chặn, đối phó với các thách thức an ninh phi truyền thống.
Ở Việt Nam, nguy cơ xung đột và chiến tranh từ tác động của an ninh phi truyền thống có thể ít xảy ra nhưng không thể không dự báo để chủ động phòng ngừa
Hiện nay, các loại tội phạm về an ninh mạng, ma túy, buôn bán phụ nữ và trẻ em, tội rửa tiền và các loại tội phạm trong lĩnh vực thương mại, đầu tư,… vẫn diễn biến phức tạp và là một trong những nhân tố gây mất ổn định, nhất là trên các tuyến biên giới, có thể gây tổn hại đến mối quan hệ với các nước.
Những giải pháp phòng ngừa, ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống
Nâng cao nhận thức về các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đối với an ninh con người, an ninh cộng đồng, an ninh quốc gia và an ninh nhân loại.
Chủ động, tích cực phòng ngừa, ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống.
Phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và toàn xã hội trong quản trị và kiểm soát các mối đe dọa an ninh phi truyền thống.
Mở rộng và tăng cường hợp tác quốc tế về phòng ngừa, kiểm soát và ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống.
Huy động nguồn lực tài chính bằng nhiều kênh khác nhau để đầu tư cho hoạt động phòng ngừa, kiểm soát, ứng phó các mối đe dọa an ninh phi truyền thống.
Phân tích giải pháp “Chủ động, tích cực phòng ngừa, ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống”
Thứ nhất, chủ động và tích cực đầu tư phát triển bền vững, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, chăm lo bảo vệ môi trường sinh thái.
Thứ hai, phân loại từng lĩnh vực an ninh phi truyền thống với đặc điểm khác nhau để xác định những cơ chế, phương thức quản trị an ninh phi truyền thống phù hợp:
+ Đối với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống phát sinh từ rủi ro của thị trường (như an ninh tài chính), việc chủ động và tích cực ứng phó phải bắt đầu bằng hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cấu trúc lại chức năng của Nhà nước, nhằm giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực của thị trường khi rơi vào khủng hoảng.
+ Đối với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống phát sinh từ mặt trái của toàn cầu hóa, tính chủ động, tích cực thể hiện ở thúc đẩy hợp tác quốc tế để phòng ngừa và ứng phó ngay từ chính quốc gia có thể phát sinh và lan truyền các mối đe dọa an ninh phi truyền thống (như an ninh mạng, di cư xuyên biên giới, khủng bố, buôn bán ma túy, buôn bán phụ nữ và trẻ em).
+ Đối với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống phát sinh từ mặt trái sử dụng thành tựu khoa học công nghệ (như an ninh mạng, một số dịch bệnh), tính chủ động và tích cực thể hiện ở xây dựng đội ngũ chuyên gia tinh nhuệ, có trình độ công nghệ cao, đủ năng lực phòng ngừa và ứng phó hiệu quả.
+ Đối với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống phát sinh từ tranh chấp tài nguyên, năng lượng, nguồn nước,... tính chủ động và tích cực thể hiện ở định hình một chiến lược năng lượng thay thế, hạn chế tối đa khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên, đàm phán với các đối tác trong chia sẻ khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên.
+ Đối với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống do tai biến môi trường, biến đổi khí hậu,... do tính thất thường của nó, tính chủ động và tích cực thể hiện ở xây dựng hệ thống cảnh báo, dự báo, phòng ngừa và bố trí cả lực lượng tại chỗ và lực lượng chuyên nghiệp để đủ sức ứng phó, cứu hộ, cứu nạn, xử lý các khủng hoảng môi trường, các thảm họa tự nhiên.
Thứ ba, chủ động, tích cực hoàn thiện hệ thống thể chế quản trị an ninh phi truyền thống, nâng cao tính tương thích của pháp luật Việt Nam với pháp luật quốc tế về phòng ngừa và ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống.
Thứ tư, chủ động xây dựng lực lượng, đầu tư nguồn lực cho quản trị an ninh phi truyền thống ở từng lĩnh vực, từng địa bàn, từng nội dung cụ thể; thường xuyên diễn tập để tránh rơi vào thế bị động khi xảy ra tình huống bất thường.
Thứ năm, giữ vững an ninh chính trị, xử lý các vấn đề dân tộc và tôn giáo một cách khéo léo, giải tỏa các xung đột xã hội phù hợp, phòng ngừa và ngăn chặn khả năng chuyển hóa của xung đột.
Thứ sáu, chủ động và tích cực thúc đẩy hợp tác quốc tế trong phòng ngừa và ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống. Lựa chọn từng khung khổ hợp tác đa phương, khu vực hay song phương với từng nội dung cụ thể để Việt Nam tham gia. Ưu tiên cho hợp tác quốc tế về quản trị an ninh phi truyền thống đối với những lĩnh vực đang đe dọa, uy hiếp trực tiếp đến an ninh quốc gia của Việt Nam.
Liên hệ trách nhiệm với bản thân
Tại Việt Nam, những vấn đề này không còn xa lạ mà đang hiện hữu từng ngày: từ ô nhiễm không khí ở các đô thị lớn, hiện tượng rác thải nhựa tràn lan, đến những đợt dịch bệnh như COVID-19 để lại hậu quả nặng nề cho kinh tế - xã hội. Đồng thời, các hình thức tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến, xâm phạm dữ liệu cá nhân ngày càng tinh vi và phổ biến. Những vấn đề này đòi hỏi sự tham gia không chỉ của các cơ quan chức năng mà còn cần trách nhiệm và hành động thiết thực từ mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ – những người có học vấn, có khả năng tiếp cận công nghệ, và là lực lượng kế thừa tương lai của đất nước.
Là một sinh viên đang học tập và sinh sống trong môi trường số hóa, tôi nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của bản thân trong việc góp phần bảo vệ an ninh phi truyền thống.
Trước hết, tôi cần trang bị cho mình kiến thức nền tảng về các vấn đề an ninh phi truyền thống, hiểu được tính chất nghiêm trọng và ảnh hưởng lâu dài của chúng đến xã hội.
Bằng cách thường xuyên cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống, tôi có thể phân biệt được đâu là thông tin sai lệch, kích động, để từ đó không chia sẻ hay tiếp tay cho các hành vi vi phạm pháp luật hoặc gây rối an ninh xã hội.
Thứ hai, tôi có trách nhiệm thay đổi hành vi sinh hoạt hàng ngày theo hướng bền vững và thân thiện với môi trường: tiết kiệm điện nước, hạn chế sử dụng đồ nhựa một lần, phân loại rác đúng quy định, ưu tiên sử dụng phương tiện giao thông công cộng hoặc đi bộ nếu có thể. Đây là những hành động nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường – hai thách thức an ninh phi truyền thống nổi bật hiện nay.
Thứ ba, tôi phải cẩn trọng trong việc sử dụng internet và không gian mạng, không chỉ để bảo vệ chính mình mà còn để phòng ngừa các nguy cơ an ninh mạng. Tôi luôn cố gắng sử dụng mạng xã hội một cách có văn hóa, không tham gia vào các hội nhóm tiêu cực, không phát tán thông tin giả, và chủ động báo cáo các nội dung xấu độc đến cơ quan chức năng hoặc nhà cung cấp dịch vụ.
Cuối cùng, tôi hiểu rằng sinh viên không chỉ là người học mà còn là người truyền cảm hứng và lan tỏa thông điệp tích cực trong cộng đồng. Vì vậy, tôi luôn cố gắng tuyên truyền và vận động bạn bè, người thân nâng cao nhận thức về các nguy cơ an ninh phi truyền thống, cùng nhau hành động vì một xã hội an toàn và bền vững hơn.
Tóm lại, ứng phó với các thách thức của an ninh phi truyền thống không phải là nhiệm vụ của riêng ai mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Với vai trò là một sinh viên – công dân trẻ của đất nước – tôi cam kết sẽ hành động một cách có trách nhiệm, tích cực và chủ động, góp phần cùng cộng đồng ứng phó hiệu quả với các thách thức an ninh phi truyền thống trong thời đại mới.