Khi nói về quá trình hình thành loài mới theo quan niệm của thuyết tiến hóa hiện đại.

Hình thành loài bằng con đường sinh thái thường gặp ở thực vật và động vật ít di chuyển xa.

Hình thành loài bằng con đường lai xa và đa bội hóa xảy ra phổ biến ở thực vật.

Hình thành loài là quá trình tích luỹ các biến đổi đồng loạt do tác động trực tiếp của ngoại cảnh hoặc do tập quán hoạt động của động vật.

Hình thành loài bằng con đường cách li địa lí thường xảy ra một cách chậm chạp qua nhiều giai đoạn trung gian chuyển tiếp.