Đoạn thơ cuối có vai trò như thế nào đối với văn bản? Từ đó nhận xét mạch – cảm xúc, chủ để, bức thông điệp của văn bản Nỗi đau thuở trước.

- Đoạn cuối thể hiện rõ mạch cảm xúc của văn bản: nỗi căm giận quân xuân đớn xót

thương cho cảnh đất nước lầm than là động lực là sức mạnh để làm nên cuộc kháng

chiến (gậy tầm vông đánh tan quân bạo tàn!) để có được ngày tươi sáng (Trông trời

cao mà mát tâm can)

* Nhận xét:

- Mạch cảm xúc của văn bản: đi từ căm giận, đau xót (âm hưởng thơ trầm lăng) đến

niềm vui của ngày kháng chiến thành công (âm hưởng thơ tươi sáng, sảng khoái).

- Chủ đề của văn bản: Qua việc tái hiện cảnh mất nước lầm than, tác giả thể hiện tình yêu nước sâu sắc, niềm tự hào về dân tộc anh dũng, quật cường.

- Bức thông điệp:

+ Đất nước bị xâm lăng, nô lệ, dân chúng phải sống cảnh lầm than.

+ Con người, đất nước bị nô lệ hãy đứng lên tự cứu mình, giải phóng đất nước.