PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi:

CHIỀU HÔM NHỚ NHÀ

(Bà Huyện Thanh Quan)

Chiều trời bảng lảng bóng hoàng hôn,

Tiếng ốc xa đưa lẫn trống đồn.

Gác mái, ngư ông về viễn phố,

Gõ sừng, mục tử lại cô thôn.

Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi,

Dặm liễu sương sa khách bước dồn.

Kẻ chốn trang đài, người lữ thứ,

Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn?

*Chú thích

1.

– Bà Huyện Thanh Quan tên thật là Nguyễn Thị Hịnh, sống vào khoảng 1805 – 1848. Quê quán: Làng Nghi Tàm (nay thuộc quận Tây Hồ, Hà Nội). Là một trong những nữ sĩ tài danh hiếm có của văn học Việt Nam thời kì phong kiến. Bà được gọi là Bà Huyện Thanh Quan do chồng bà làm Tri huyện Thanh Quan (thuộc tỉnh Thái Bình).

– Bài thơ “Chiều hôm nhớ nhà” của Bà Huyện Thanh Quan được sáng tác trong thời gian bà vào kinh đô Huế nhận chức quan dưới triều Minh Mạng, khi bà phải xa quê hương Hà Nội và làm nhiệm vụ dạy học cho các công chúa, cung phi.

2. Từ khó:

– Tiếng ốc: Tiếng tù và làm bằng vỏ ốc biển, thường dùng để truyền hiệu lệnh, báo giờ hoặc báo động ở nơi làng xã, đồn trại thời xưa.

– Trống đồn: Tiếng trống đánh ở đồn binh (nơi đóng quân) vào buổi chiều tối để báo hiệu, canh gác. (Tiếng ốc và trống đồn tạo nên âm thanh gợi cảm giác rộng lớn, xa xôi, vắng lặng).

– Ngư ông: Người đánh cá đã già, lão chài.

– Mục tử: Người chăn trâu, chăn dê (mục đồng).

– Cô thôn: Làng xóm vắng vẻ, hiu quạnh, đơn chiếc.

– Ngàn mai: Khu rừng trồng cây mai, gợi hình ảnh thiên nhiên rộng lớn, buồn vắng trong văn học cổ.

– Dặm liễu: Con đường dài (dặm) có nhiều cây liễu rủ. Cây liễu trong thơ cổ thường gợi nỗi buồn li biệt, nhớ thương.

Chỉ rõ và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đảo ngữ trong các câu thơ sau: Gác mái, ngư ông về viễn phố, Gõ sừng, mục tử lại cô thôn.