Chất béo là nguồn dinh dưỡng thiết yếu, không chỉ cung cấp năng lượng mà còn tham gia vào quá trình hấp thụ các vitamin tan trong dầu như A, D, E và K
21/28
Chất béo là nguồn dinh dưỡng thiết yếu, không chỉ cung cấp năng lượng mà còn tham gia vào quá trình hấp thụ các vitamin tan trong dầu như A, D, E và K. Về mặt hóa học, chất béo chủ yếu là các triglyceride – triester tạo bởi glycerol và các acid béo. Cho một triglyceride X có công thức cấu tạo như hình sau:
Tiến hành thủy phân hoàn toàn a mol X trong dung dịch NaOH, thu được a mol chất Y và hỗn hợp muối Z.
Hỗn hợp muối Z có thể được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất xà phòng.
Chỉ số xà phòng hóa là tổng số miligam KOH cần để xà phòng hóa triglyceride và trung hòa acid béo tự do trong 1,0 gam chất béo. Một loại chất béo chứa 97,02% chất X và 1,41% oleic acid về khối lượng, còn lại là các tạp chất không tham gia phản ứng với KOH. Chỉ số xà phòng hoá của chất béo trên là 179,2. (Kết quả cuối cùng làm tròn đến hàng phần mười).
Dung dịch chất Y khi đun nóng với copper (II) hydroxide trong môi trường base thu được kết tủa đỏ gạch.
Acid béo tương ứng với gốc acid ở vị trí (3) thuộc loại acid béo omega-3.
(a) Đúng, hỗn hợp muối Z là các muối sodium của acid béo nên có thể dùng làm xà phòng. Z chứa muối không no nên tan tốt hơn (do phân tử bị gấp khúc tại C=C), cũng vì có C=C nên Z kém bền, dễ bị oxi hóa.
(b) Sai, 1 gam (1000 mg) chất béo chứa 970,2 mg X (C57H102O6) và 14,1 mg C17H33COOH
→ \[{m_{KOH}} = {\rm{ }}56\left( {\frac{{3.970,2}}{{882}} + {\rm{ }}\frac{{14,1}}{{282}}} \right){\rm{ }} = {\rm{ }}187,6{\rm{ }}mg\]
(c) Sai, Y là C3H5(OH)3, do không có nhóm aldehyde nên không khử Cu(OH)2/OH⁻ thành Cu2O được.
(d) Đúng, tính từ nhóm methyl, C=C của acid (3) ở vị trí thứ 3 nên acid ở vị trí (3) thuộc loại acid béo omega-3.