Câu 4 trang 5 SBT Ngữ Văn lớp 12 Tập 2. Chỉ ra biểu hiện của hình thức tiểu đối trong câu thơ kết.
Tiểu đối là hình thức đối giữa hai vế trong một câu; hình thức tiểu đối có thể đi kèm với biểu hiện đối về từ loại, cú pháp.
– Câu thơ có hai vế đối nhau: bao túc ma hoàn (ngô xay xong) – lô dĩ hồng (lò lửa đã được đốt lên).
– Về từ loại: Hai động từ nối tiếp nhau (ma – xay // hồng – đốt); hai phó từ biểu thị trạng thái vận động trong thời gian (hoàn – xong // dĩ – đã, đã lại).
– Về ngữ pháp: Đây là hai vế câu cùng có mô hình ngữ pháp giống nhau, đó là dạng thức cấu trúc chủ ngữ – vị ngữ (ngô... xay xong // lò lửa... được đốt cháy rực).
– Về ý: Về trước miêu tả sự kết thúc của một hoạt động (ngô xay xong), về sau miêu tả sự nối tiếp của một hoạt động khác (lò đã cháy rực/ lò đã được đốt lên). Mối quan hệ đối – nối tiếp về ý diễn tả sự vận động liên tục, gợi ý niệm về “bước đi” của thời gian; hoạt động này kết thúc, mở ra một hoạt động khác, thời gian tiếp tục trôi vào đêm tối.