Các tế bào lai người - chuột được tạo ra bằng cách dung hợp nhân các tế bào nuôi cấy của người và chuột. Khi tế bào lai phân chia, bộ nhiễm sắc thể của chuột thường được duy trì nguyên vẹn ở

78/143

Các tế bào lai người - chuột được tạo ra bằng cách dung hợp nhân các tế bào nuôi cấy của người và chuột. Khi tế bào lai phân chia, bộ nhiễm sắc thể của chuột thường được duy trì nguyên vẹn ở tế bào con, còn các nhiễm sắc thể của người bị mất đi ngẫu nhiên sau một số lần phân bào. Trong một nghiên cứu nhằm xác định vị trí gene trên nhiễm sắc thể, có ba dòng tế bào lai người - chuột là X, Y, Z được phân tích về nhiễm sắc thể và sự biểu hiện một số protein của người, kết quả được biểu hiện ở bảng 1 như sau:

Dòng tế bào lai	Protein người					Nhiễm sắc thể người
Dòng tế bào lai	M	N	P	Q	R	2	6	9	12	14	15	19
X	+	+	-	-	+	-	+	-	+	+	-	-
Y	+	-	+	+	+	+	+	-	+	-	-	+
Z	-	-	+	-	+	-	-	+	+	+	-	+

Bảng 1

Ghi chú: +: protein được biểu hiện/có nhiễm sắc thể;

-: protein không được biểu hiện/không có nhiễm sắc thể

Biết rằng mỗi gene quy định một protein tương ứng M, N, P, Q, R. Nhận định nào sau đây là đúng?

Gene mã hóa protein N nằm trên nhiễm sắc thể số 19.

Gene mã hóa protein Q nằm trên nhiễm sắc thể số 12.

Khi gene M nhân đôi 2 lần thì gene Q cũng nhân đôi 2 lần.

Trên nhiễm sắc thể số 19 và 15 không có gene nào trong số các gene đang xét.

Giải thích

Bảng phân tích:

+ TB lai X: Từ Protein có → gene hoạt động: M, N, R trên NST 6, 12, 14 (1)

+ TB lai Y: Từ Protein có → gene hoạt động: M, P, Q, R trên NST 2, 6, 12, 19 (2)

+ TB lai Z: Từ Protein có → gene hoạt động: P, R trên NST 9, 12, 14, 19 (3)

Từ (1) và (2) → N nằm trên nhiễm sắc thể số 14 → M, R thuộc 6, 12

Khi N nằm trên nhiễm sắc thể số 14 thế lại (1)

Có: M, R nằm trên nhiễm sắc thể số 6, 12 mà M, P, Q, R nằm trên nhiễm sắc thể số 2,6,12,19

=> P, Q nằm trên nhiễm sắc thể số 2, 19

Kết hợp (3): P, R = 9, 12, 14, 19 → P = 19 thì Q nằm trên nhiễm sắc thể số 2

Thay: Q nằm trên nhiễm sắc thể số 2,

N nằm trên nhiễm sắc thể số 14,

P nằm trên nhiễm sắc thể số 19 thế vào (3) ta được R nằm trên nhiễm sắc thể số 9, 12, 14

- Kết hợp lại với (1) M, R nằm trên nhiễm sắc thể số 6, 12

(3) P, R nằm trên nhiễm sắc thể số 9, 12, 14, 19

→ R nằm trên nhiễm sắc thể số 12 thì tính đc M nằm trên nhiễm sắc thể số = 6

Vậy 5 protein M, N, P, Q, R do ít nhất các gene trên nhiễm sắc thể theo thứ tự:

Q nằm trên nhiễm sắc thể số 2,

M nằm trên nhiễm sắc thể số 6

R nằm trên nhiễm sắc thể số 12

N nằm trên nhiễm sắc thể số 14

P nằm trên nhiễm sắc thể số 19.

Kết luận: C đúng các gene trong nhân nên có số lần nhân đôi giống nhau.