a. Xác định đặc điểm thể loại truyện ngắn qua đoạn trích trên.
a. Đặc điểm thể loại truyện ngắn trong đoạn trích: Đặc điểm thể loại truyện ngắn
thể hiện rõ qua việc tác giả tập trung xây dựng một tình huống điển hình (ông lão Chư
phát hiện mình bị lừa) để bộc lộ tâm trạng, cách ứng xử, thái độ và nhân cách của nhân
vật, đồng thời qua đó truyền tải thông điệp của nhà văn tới độc giả.
b. Tình huống truyện: Tình huống truyện trong đoạn trích là việc ông lão Chư phát
hiện ra đồng bạc mà ông nhận từ cô gái không phải là bạc thật mà chỉ là đồng mạ bạc.
Đây là tình huống bất ngờ đối với ông lão, và phản ứng của ông thể hiện sâu sắc tính
cách và tâm trạng của nhân vật.
Tính cách và tâm trạng của ông lão Chư: Qua tình huống truyện, ông lão Chư bộc lộ
hai nét tính cách nổi bật:
Sự chân thành và nhân hậu: Ông lão không trách mắng cô gái vì sự nhầm lẫn, mà ngược
lại, ông cảm thấy có trách nhiệm sửa chữa sai lầm và làm tròn vai trò của mình. Điều
này thể hiện ở việc ông sử dụng bạc của mình để làm lại đồ trang sức cho cô dâu, không
để cô phải thất vọng trong ngày cưới.
c. Thí sinh xác định đúng từ loại và cắt nghĩa được từ theo yêu cầu của đề thi.
- Gợi ý:
Xác định từ loại: “Tuột” là động từ chỉ sự rời ra, rơi khỏi khỏi tầm kiểm soát, mất đi sự
nắm giữ.
Ý nghĩa trong ngữ cảnh: Trong câu này, từ “tuột” mang ý nghĩa ẩn dụ, thể hiện sự mất
mát của ông lão Chư khi niềm vui tưởng chừng như đã nắm chắc (việc làm đồ cưới cho
cô gái) lại đột ngột biến mất do sự phát hiện ra sự thật cay đắng rằng đồng bạc mà cô giái đưa cho lão lại là bạc giả. Từ này gợi cảm giác hụt hẫng và bất lực của nhân vật khi
không thể kiểm soát được hoàn cảnh.
d. Thí sinh nêu được ý kiến về nghệ thuật xây dựng nhân vật.
Gợi ý:
• Tính cách nhân vật được bộc lộ qua hành động và suy nghĩ nội tâm: Ma Văn Kháng
khắc họa nhân vật ông lão Chư một cách tinh tế, thông qua những hành động cụ thể và
những suy nghĩ, cảm xúc sâu lắng khi ông đối mặt với sự thật đau lòng. Cách miêu tả
tâm lý nhân vật vừa gần gũi, vừa sâu sắc, khiến người đọc dễ dàng đồng cảm với những
chiêm nghiệm của ông lão về cuộc đời.
• Tình huống truyện đơn giản nhưng giàu ý nghĩa: Tác giả khéo léo tạo ra một tình
huống nhỏ nhưng đủ sức làm nổi bật cách ứng xử, thái độ sống, những suy nghĩ triết lý
về cuộc sống của nhân vật, từ đó truyền tải những thông điệp nhân văn qua tác phẩm.