(4,0 điểm) Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của văn bản sau: Bạn đến chơi nhà Nguyễn Khuyến Đã bấy lâu nay bác tới nhà[1]. Trẻ thời đi vắng,
a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận
-Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Nội dung và nghệ thuật tác phẩm Bạn đến chơi nhà.
c Triển khai vấn đề nghị luận
- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.
- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:
1. Mở bài
- Giới thiệu tác giả Nguyễn Khuyến – nhà thơ tiêu biểu thời kỳ cuối thế kỉ XIX, nổi bật với phong cách thơ trào phúng, trữ tình.
- Giới thiệu bài thơ “Bạn đến chơi nhà” – một bài thơ Nôm thể hiện tình bạn chân thành, sâu sắc giữa cảnh sống nghèo khó.
- Nêu khái quát nội dung và nghệ thuật: tác phẩm thể hiện tình bạn thuần hậu, chân tình qua giọng điệu hóm hỉnh và nghệ thuật ngôn từ đặc sắc.
2. Thân bài
* Phân tích nội dung
- Hoàn cảnh tiếp bạn (7 câu đầu):
+ Cảnh nghèo, thiếu thốn: “vườn rau”, “ao sâu nước cả”, “trẻ thời đi vắng”,...
+ Tác giả liệt kê hàng loạt cái “không có” một cách dí dỏm để nhấn mạnh cảnh thiếu thốn vật chất khi bạn đến chơi.
+ Thái độ tự nhiên, không xấu hổ, không ngại ngùng → thể hiện sự chân thành, gần gũi.
- Câu kết:
+ “Bác đến chơi đây, ta với ta”: đảo trật tự cú pháp → nhấn mạnh tình bạn là điều quý giá nhất.
+ “Ta với ta” gợi cảm giác gắn bó, đồng điệu, không cần vật chất → tình bạn tri kỷ vượt lên trên hoàn cảnh.
* Đánh giá nghệ thuật
- Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật: tuân thủ chặt chẽ niêm luật, bố cục chặt chẽ.
- Giọng điệu dí dỏm, hóm hỉnh, giàu chất dân gian nhưng vẫn sâu sắc, xúc động.
- Ngôn ngữ giản dị, gần gũi, tự nhiên.
- Biện pháp liệt kê, tương phản được sử dụng hiệu quả để làm nổi bật nội dung.
3. Kết bài
- Khẳng định giá trị nội dung: Bài thơ là lời ca ngợi tình bạn chân thành, vượt lên trên vật chất, địa vị.
- Đánh giá nghệ thuật: giọng thơ hóm hỉnh, tự nhiên kết hợp nghệ thuật thơ Đường luật đặc sắc.
- Khẳng định sức sống lâu bền của tác phẩm – tiêu biểu cho phong cách thơ Nguyễn Khuyến và vẻ đẹp truyền thống của con người Việt Nam.
d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt
e. Sáng tạo
- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.
-Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.