a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Phân tích nội tâm nhân vật Hồn Trương Ba

c Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Giới thiệu tác phẩm Hồn Trương Ba, da hàng thịt của Lưu Quang Vũ – một vở kịch mang giá trị nhân văn sâu sắc.

- Giới thiệu nhân vật Hồn Trương Ba – người mang tâm hồn thanh cao nhưng bị đặt vào thân xác thô tục của anh hàng thịt.

- Dẫn vào vấn đề nghị luận: nội tâm giằng xé, mâu thuẫn của Hồn Trương Ba trong đoạn đối thoại với vợ.

2. Thân bài

* Hoàn cảnh đặc biệt của Hồn Trương Ba

- Là người làm vườn hiền lành, thanh cao, có lối sống giản dị.

- Vì sai sót của Nam Tào nên bị chết oan.

- Được Đế Thích giúp sống lại trong xác của anh hàng thịt → mở đầu cho bi kịch: “hồn người này trong xác người kia”.

* Phân tích diễn biến nội tâm nhân vật Hồn Trương Ba qua đoạn trích

- Niềm vui sống ban đầu

+ Vui mừng vì được sống lại, được hưởng những niềm vui đơn giản, quen thuộc: “được đi lại, làm lụng, trông thấy mặt trời…”.

+ Thể hiện tình yêu cuộc sống mãnh liệt, khát khao được sống như một con người trọn vẹn.

- Bắt đầu nhận ra sự thay đổi và bất ổn

+ Băn khoăn, day dứt khi không thể quen với thân xác mới: “tôi là tôi mà cứ như không phải là tôi…”.

+ Cảm thấy xa lạ với chính mình, mất dần bản sắc cá nhân → tâm trạng rầu rĩ, hoang mang.

- Mâu thuẫn giữa hồn và xác

+ Lý trí thì vẫn ghét rượu, ghét thói quen thô tục, nhưng thân xác lại có phản ứng quen thuộc với những điều đó.

+ Hồn cao đẹp dần bị thân xác chi phối: biểu hiện của xung đột nội tâm sâu sắc.

- Tình cảm với vợ và sự tổn thương trong mối quan hệ

+ Hồn Trương Ba vẫn yêu thương vợ, nhưng ngoại hình và hành vi khiến khoảng cách ngày càng lớn.

+ Vợ cảm thấy đau lòng, già nua, bị bỏ rơi → Hồn Trương Ba cảm thấy bất lực, tội lỗi.

- Trắc trở trong mối quan hệ với người vợ anh hàng thịt

+ Vì “mượn thân xác” chồng người khác, Hồn Trương Ba bị cuốn vào những ràng buộc, trách nhiệm bất đắc dĩ.

+ Bị hiểu lầm, ghen tuông, mất kiểm soát trong các mối quan hệ → biểu hiện của sự lạc lõng và bế tắc.

3. Kết bài

- Tâm trạng giằng xé của Hồn Trương Ba thể hiện bi kịch sâu sắc: bi kịch bị sống trái tự nhiên, không được là chính mình.

- Lưu Quang Vũ gửi gắm thông điệp nhân sinh: con người phải sống hài hòa giữa thể xác và tâm hồn, sống đúng là mình thì mới có ý nghĩa thực sự.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.

(0,5 điểm) Vợ Trương Ba bộc lộ thái độ gì khi thấy chồng sống trong thân xác anh hàng thịt?