Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích giá trị hiện thực và nhân đạo trong đoạn trích “Một tiệc ăn vạ”.

Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: phân tích giá trị hiện thực và nhân đạo trong đoạn trích “Một tiệc ăn vạ”.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài:

- Giới thiệu tác giả Ngô Tất Tố – nhà văn hiện thực xuất sắc.

- Giới thiệu tác phẩm Việc làng, đoạn trích Một tiệc ăn vạ.

- Nêu vấn đề: giá trị hiện thực và nhân đạo.

* Thân bài:

1. Giá trị hiện thực:

- Phản ánh sinh động hủ tục ăn vạ, một tệ nạn trong xã hội nông thôn.

- Vạch trần sự lộng hành của bọn cường hào, “trùm nhất” núp bóng “làng”.

- Tố cáo sự bất công: người dân hiền lành như lão Sửu bị đẩy vào bước đường cùng.

- Lột tả sự tha hóa của cộng đồng: trẻ con, người già đều “ăn vạ”.

2. Giá trị nhân đạo:

- Thái độ cảm thông sâu sắc với nạn nhân lão Sửu → thương cảm cho kiếp người thấp cổ bé họng.

- Tiếng kêu tố cáo thói đời, đòi quyền sống cho người nông dân.

- Tình thương của tác giả gắn với sự căm giận, mong muốn thay đổi xã hội.

3. Đặc sắc nghệ thuật:

- Ghi chép chân thực, ngôn ngữ sinh động, châm biếm.

- Kết hợp tự sự, miêu tả, bình luận nhuần nhuyễn.

* Kết bài:

- Khẳng định: đoạn trích là bức tranh hiện thực vừa bi thương vừa nhức nhối.

- Đóng góp của Ngô Tất Tố: dựng chân dung làng quê Việt Nam trước Cách mạng, đồng thời cất tiếng nói nhân đạo mạnh mẽ.

Bài văn tham khảo

Ngô Tất Tố là một trong những cây bút hiện thực tiêu biểu của văn học Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945. Bên cạnh tiểu thuyết Tắt đèn, tập phóng sự kí Việc làng cũng khẳng định tài năng và tấm lòng của ông. Đoạn trích Một tiệc ăn vạ là một minh chứng điển hình, vừa mang giá trị hiện thực sâu sắc, vừa thấm đẫm tinh thần nhân đạo, đồng thời phản ánh sinh động một lát cắt tiêu biểu trong đời sống nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.

Trước hết, đoạn trích có giá trị hiện thực to lớn. Qua lối ghi chép tỉ mỉ, tác giả phản ánh sinh động tục lệ ăn vạ – một hủ tục đen tối trong làng quê Việt Nam xưa. Chỉ một mâu thuẫn nhỏ, bốn “trùm nhất” đã biến nó thành cái cớ để ăn uống linh đình. Cảnh người làng kéo nhau đi ăn vạ “vui như đám hội” vừa khắc họa sự phi lí, vừa phơi bày sự lộng hành của bọn cường hào. Người dân hiền lành, thật thà như lão Sửu trở thành nạn nhân bất hạnh: bị vu cáo, bị bắt vạ đến mức phải bán sạch gia sản. Đặc biệt, chi tiết lão Sửu thắt cổ tự tử là đỉnh điểm tố cáo sự bất công và tàn nhẫn của xã hội. Không chỉ phơi bày quyền lực độc đoán, tác phẩm còn lột tả sự tha hóa của cộng đồng: cả già, trẻ, con nít đều tham gia “ăn vạ”, biến tục lệ thành một cuộc “ăn cướp hợp pháp”, phản ánh bộ mặt tối tăm của nông thôn Việt Nam đương thời.

Không dừng lại ở giá trị hiện thực, đoạn trích còn thấm đẫm tinh thần nhân đạo. Ẩn sau giọng văn châm biếm, ta thấy nỗi xót xa của tác giả trước số phận nông dân thấp cổ bé họng. Ngô Tất Tố không chỉ ghi chép mà còn bày tỏ thái độ rõ ràng: căm giận thói đời bất công, thương cảm cho lão Sửu và những người dân cùng khổ. Tiếng nói ấy góp phần thức tỉnh dư luận, kêu gọi thay đổi, bảo vệ quyền sống và nhân phẩm tối thiểu của con người. Đó chính là biểu hiện rõ rệt của tấm lòng nhân đạo sâu sắc, gắn bó máu thịt với nông dân mà nhà văn luôn mang theo trong từng trang viết.

Về nghệ thuật, đoạn trích hấp dẫn bởi lối kết hợp nhuần nhuyễn giữa tự sự, miêu tả và bình luận. Những chi tiết cụ thể, chân thực tạo nên sức thuyết phục mạnh mẽ, còn giọng điệu châm biếm sắc sảo lại khắc sâu ý nghĩa tố cáo. Thêm vào đó, việc xây dựng tình huống điển hình và hình tượng nhân vật điển hình đã giúp tác phẩm có sức khái quát cao, vừa phản ánh đời sống vừa mang tính phê phán xã hội sâu xa. Ngòi bút hiện thực ấy chính là đóng góp đặc sắc của Ngô Tất Tố cho thể kí Việt Nam hiện đại.

Tóm lại, Một tiệc ăn vạ không chỉ tái hiện một hủ tục phi nhân tính mà còn là tiếng kêu nhân đạo tha thiết. Bằng ngòi bút hiện thực sắc sảo, giọng điệu châm biếm thâm thúy và tấm lòng thương dân sâu nặng, Ngô Tất Tố đã dựng nên bức tranh nông thôn Việt Nam trước Cách mạng vừa nhức nhối vừa giàu giá trị tố cáo. Đoạn trích khẳng định vị trí của ông như một nhà văn chân chính, luôn dùng văn chương làm vũ khí đấu tranh, bênh vực cho con người và tố cáo những thế lực tàn bạo trong xã hội.