Viết bài văn khoảng 600 chữ phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích Đồng dao một thuở của Tạ Duy Anh.

Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích Đồng dao một thuở của Tạ Duy Anh.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài:

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm, đặc điểm thể loại hồi kí.

- Khái quát nội dung đoạn trích: hồi ức về tuổi thơ gắn với trò chơi dân gian.

* Thân bài:

1. Giá trị nội dung:

- Tái hiện sinh động bức tranh tuổi thơ ở làng quê Việt Nam: trò chơi tập thể, câu đồng dao, không gian trăng, mưa...

- Thể hiện tình yêu thương, trân trọng ký ức tuổi thơ và những giá trị tinh thần giản dị.

- Gợi ra bài học nhân sinh: hạnh phúc không phụ thuộc vào vật chất mà ở sự gắn bó với cộng đồng, thiên nhiên.

2. Quan sát tinh tế, miêu tả sinh động:

- Kết hợp tự sự và trữ tình: vừa kể chuyện, vừa bày tỏ cảm xúc.

- Sử dụng ngôn ngữ sinh động, giàu hình ảnh; lồng ghép lời đồng dao tạo nhịp điệu riêng.

- Ngôi kể thứ nhất tạo cảm giác gần gũi, chân thực.

- Đan xen chi tiết miêu tả và suy tưởng, giúp tác phẩm vừa cụ thể vừa sâu lắng.

* Kết bài:

- Khẳng định giá trị bền vững của tác phẩm.

- Nhấn mạnh ý nghĩa của việc lưu giữ và trân trọng ký ức tuổi thơ.

Bài văn tham khảo

Tạ Duy Anh là nhà văn đương đại giàu cá tính, thường trăn trở về con người và cuộc sống. Không chỉ thành công với tiểu thuyết, ông còn để lại những trang hồi kí giàu cảm xúc, trong đó Đồng dao một thuở là tác phẩm tiêu biểu. Đoạn trích đưa người đọc trở về với tuổi thơ gắn bó trò chơi dân gian mộc mạc, chan chứa niềm vui và tình làng nghĩa xóm. Với thể loại hồi kí, tác giả không chỉ ghi lại kỉ niệm cá nhân mà còn gửi gắm tình yêu quê hương và niềm trân trọng những giá trị tinh thần bền vững.

Trước hết, đoạn trích có giá trị nội dung sâu sắc khi tái hiện sinh động bức tranh tuổi thơ ở làng quê. Những trò chơi như “chi chi chành chành”, “nu na nu nống”, “rồng rắn lên mây”, “thả đỉa ba ba”, “dung dăng dung dẻ”… hiện lên đầy màu sắc. Không chỉ kể tên, tác giả còn tái hiện nhịp điệu đồng dao: “Chi chi chành chành/ Cái đanh nổ lửa/ Con ngựa đứt cương…” hay “Rồng rắn lên mây/ Có cây xúc xắc/ Có nhà điểm mặt…”. Nhờ vậy, kí ức tuổi thơ trở nên sống động, khiến người đọc như nghe thấy tiếng hát, tiếng cười rộn rã của lũ trẻ trong sân làng.

Không dừng ở việc gợi trò chơi, tác giả bộc lộ tình yêu thương, sự trân trọng đối với kí ức tuổi thơ. Ông nhớ tiếng cười “ầm ĩ cả làng”, nhớ những lần “gân cổ gào cho tới khi mưa tạnh”, nhớ cảm giác được gắn bó với bạn bè, trăng gió, thiên nhiên. Qua đó, đoạn trích khẳng định tuổi thơ không chỉ là những phút chơi đùa, mà còn là miền kí ức nuôi dưỡng tâm hồn, gắn kết con người với cộng đồng và làm nảy nở tình yêu thương.

Từ kỉ niệm cá nhân, tác giả gợi ra bài học nhân sinh. Dù tuổi thơ gắn với nghèo khó, “ngày đó chúng tôi là những đứa trẻ nghèo, động một tí là nghêu ngao hát” – nhưng niềm vui vẫn tràn đầy. Hạnh phúc, vì thế, không chỉ nằm ở vật chất mà quan trọng hơn là sự sẻ chia, gắn bó cộng đồng và hòa điệu với thiên nhiên. Đây là thông điệp có ý nghĩa giáo dục sâu sắc cho thế hệ hôm nay.

Về nghệ thuật, đoạn trích cũng rất thành công. Tác giả kết hợp hài hòa tự sự và trữ tình: vừa kể trò chơi, vừa bày tỏ cảm xúc bồi hồi. Ngôn ngữ giàu hình ảnh, khi hồn nhiên như trẻ nhỏ, khi sâu lắng suy tư. Đặc biệt, việc lồng ghép lời đồng dao đã tạo nên nhịp điệu riêng, vừa cụ thể, vừa gợi nhớ âm vang tuổi thơ. Ngôi kể thứ nhất khiến câu chuyện chân thực, gần gũi, như lời tâm tình. Đồng thời, sự đan xen giữa chi tiết miêu tả (cảnh mưa, cảnh trăng, trò chơi) với suy tưởng triết lí đã làm tác phẩm vừa gợi hình, vừa gợi cảm, lại vừa gợi nghĩ.

Có thể nói, Đồng dao một thuở không chỉ là những trang hồi kí về trò chơi dân gian mà còn là khúc hát tha thiết về kí ức tuổi thơ và tình người. Tác phẩm nhắc nhở ta phải biết trân trọng, lưu giữ những giá trị giản dị mà bền lâu, bởi chính chúng là điểm tựa tinh thần cho mỗi con người. Đọc đoạn trích, ta thêm yêu kí ức tuổi thơ, yêu quê hương và thấm thía hơn ý nghĩa của sự gắn bó cộng đồng.