Viết bài nghị luận văn học (khoảng 600 chữ) phân tích giá trị hiện thực và nhân đạo của đoạn trích “Góc chiếu giữa đình” (Ngô Tất Tố).

Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: phân tích giá trị hiện thực và nhân đạo của đoạn trích “Góc chiếu giữa đình” (Ngô Tất Tố).

- Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, khái quát nội dung phóng sự ký.

* Thân bài:

1. Gía trị hiện thực:

- Phản ánh chân thực đời sống xã hội nông thôn trước 1945.

- Vạch trần sự phân chia đẳng cấp, địa vị nơi đình làng.

- Tố cáo sự lạm quyền, lợi dụng chức vụ để trục lợi của hào lý.

- Phản ánh tâm lý người nông dân khát khao danh phận nhưng bị trói buộc.

2. Giá trị nhân đạo

- Cảm thương cho thân phận người nông dân, dù chăm chỉ lao động vẫn bị chèn ép.

- Phê phán những thế lực khiến họ lâm vào bi kịch.

- Đặt ra vấn đề: sự cần thiết phải thay đổi xã hội để giải phóng con người.

* Kết bài: Khẳng định ý nghĩa của tác phẩm: vừa là tiếng nói phê phán, vừa là tiếng nói cảm thông nhân văn sâu sắc.

Bài văn tham khảo

Ngô Tất Tố là một trong những cây bút xuất sắc của văn học hiện thực phê phán giai đoạn 1930 – 1945. Ông nổi tiếng với tiểu thuyết Tắt đèn, nhưng bên cạnh truyện ngắn, Ngô Tất Tố còn để lại nhiều tác phẩm ký giàu giá trị. Những thiên phóng sự, ký sự của ông vừa giàu thông tin, vừa sắc sảo trong cái nhìn xã hội. Trong đó, “Góc chiếu giữa đình” là một tác phẩm tiêu biểu, mang giá trị hiện thực sâu sắc và giá trị nhân đạo thấm thía. Qua câu chuyện ông nông dân bỏ tiền mua chức “lý cựu”, tác phẩm phản ánh nhiều vấn đề bức thiết của xã hội nông thôn đương thời.

Trước hết, tác phẩm tái hiện chân thực bức tranh xã hội nông thôn Việt Nam dưới ách thống trị của thực dân phong kiến. Đình làng – nơi vốn được xem là chỗ sinh hoạt cộng đồng, lại trở thành biểu tượng của sự phân chia giai cấp, địa vị. Chỗ ngồi trong đình, từ chiếu phẩm hàm, chiếu chức dịch đến chiếu dành cho bạch đinh, phản ánh rõ trật tự xã hội đầy bất công. Nhân vật chính, dù đã năm mươi tuổi, dù chăm chỉ lao động và có của ăn của để, vẫn chỉ được ngồi chiếu cuối, chung với “bố cu, bố đĩ”. Muốn đổi đời, ông phải bán cả trâu, cả ruộng để mua lấy một chức danh hão huyền. Qua đó, Ngô Tất Tố đã cho thấy sự phi lý của lệ làng, đồng thời vạch trần bản chất trục lợi của bọn hào lý, khi biến danh phận thành món hàng để thu lợi.

Tác phẩm cũng phản ánh một thực tế đau lòng: khát vọng danh phận hão huyền của người nông dân. Những kì dịch trong làng đã khéo léo gợi cho ông nông dân niềm hy vọng được ngồi ngang hàng với họ, được “ăn biếu ăn xén” như họ. Sự khát khao ấy khiến ông và vợ không tiếc công sức, tiền bạc để đạt cho bằng được. Ngòi bút Ngô Tất Tố ở đây vừa châm biếm vừa xót xa: phê phán sự mê muội của người nông dân, nhưng đồng thời cũng cho thấy họ chỉ là nạn nhân của một xã hội bất công, bị những hủ tục và thế lực hào lý lợi dụng.

Bên cạnh giá trị hiện thực, “Góc chiếu giữa đình” còn chứa đựng giá trị nhân đạo sâu sắc. Nhà văn không chỉ ghi chép sự kiện, mà qua từng chi tiết, người đọc nhận ra nỗi bất hạnh của người nông dân: lao động cần cù, có chút vốn liếng nhưng vẫn không được tôn trọng, vẫn bị ràng buộc bởi luật lệ phi lý. Bi kịch của ông nông dân cũng chính là bi kịch chung của cả một tầng lớp, sống trong cảnh nghèo khổ, bị đè nén mà vẫn nuôi hy vọng đổi đời. Thái độ của tác giả vừa phê phán gay gắt, vừa chan chứa cảm thương, như một lời nhắc nhở về số phận con người dưới ách áp bức.

Có thể nói, “Góc chiếu giữa đình” là một thiên phóng sự sắc sảo, vừa phơi bày sự bất công trong xã hội nông thôn, vừa cất lên tiếng nói nhân đạo tha thiết. Tác phẩm góp phần khẳng định tài năng của Ngô Tất Tố trong dòng văn học hiện thực phê phán, đồng thời để lại dư âm lâu dài trong lòng bạn đọc hôm nay.