a. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận: Nhân vật chàng Vương trong truyện “Đạo sĩ núi Lao” (Bồ Tùng Linh) là một người trẻ tuổi mộ đạo, tìm thầy mong học được các phép thuật nhưng vì ngại khó, ngại khổ, thiếu ý chí và không xác định đúng mục đích của việc “học đạo” nên đã không thành công.

b. Thân bài

b1. Giới thiệu sơ qua về tác giả, tác phẩm (dựa vào các thông tin được cung cấp trong đề bài và hiểu biết của cá nhân – nếu có). Tham khảo các thông tin sau:

(1) Nhà văn Bồ Tùng Linh (1640 – 1715) là nhà văn nổi tiếng đời nhà Thanh (Trung Quốc), sáng tác nhiều thể loại, trong đó, tiêu biểu nhất là bộ Liêu Trai chí dị. Tập sách gồm 431 truyện. Tác giả đã mượn chuyện thần tiên, ma quái,... để phê phán nền chính trị và những thói hư tật xấu của con người và xã hội Trung Quốc thời bấy giờ. Liêu Trai chí dị đã được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới. (2) Truyện Đạo sĩ núi Lao là một trong số các tác phẩm tiêu biểu của tập sách.

b2. Phân tích nhân vật chàng Vương trong truyện

(1) Vương là chàng trai trẻ có khát vọng: + Anh ta quyết tâm “tầm sư học đạo”: Nghe nói trên núi Lao Sơn (ở tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc) có vị tiên, anh đã bỏ công sức tìm đến để làm lễ xin được theo thầy học đạo; dù phải qua “mấy trăm dặm đường”; + Quyết tâm của chàng Vương cũng có lúc thăng trầm nhưng hơn một lần trong truyện anh ta đã cố gắng giữ quyết tâm đó (nhất là khi được chứng kiến phép biến hoá tài tình của đạo sĩ); anh ta luôn bị thôi thúc bởi “học được từ thầy một điều huyền diệu nào đó” (chú ý tới vai trò của yếu tố kì ảo tạo trong truyện truyền kì). Tác giả đã khai thác mối quan hệ học trò – đạo sĩ; đây cũng là xu thế thể hiện quan niệm thẩm mĩ thời phong kiến, cũng là đặc trưng của truyện truyền kì. (2) Vương là người thiếu ý chí, nghị lực: + Anh ta đã không đủ kiến nhẫn, ngại khó, ngại khổ khi rèn luyện: Hơn một tháng trên núi, thầy yêu cầu đi hái củi hàng ngày, công việc lao động khiến cho tay chân Vương” phỏng mọng”, chỉ vậy thôi anh đã thấy “đau không chịu nổi” và “có ý muốn về”, + Vì vất vả, lại nôn nóng do thầy chưa dạy điều gì “huyền diệu”, chàng Vương đã dao động ngày một nhiều trong quá trình thử thách của đạo sĩ: sau khi cố ở lại thêm một tháng thì cáo từ, xin về; còn có ý trách thầy không dạy đạo cho mà chỉ bắt “sáng đi kiếm củi, tối lại trở về”; “hồi ở nhà, chưa bao giờ khổ thế”. (3) Vương là người chưa xác định đúng đích đến của việc “học đạo”: + Tuy được cho là “mộ đạo” nhưng thực ra Vương cũng không xác định được mục đích rõ ràng, chân chính của việc học. Qua trò chuyện với thầy cho thấy anh ta ngưỡng mộ đạo “trường sinh bất tử” nhưng cũng không rõ lí do anh theo học; mục đích học đạo của anh có vẻ như chủ yếu là để ra oai, “khoe mẽ” với mọi người. Vì vậy, trước khi “bỏ cuộc”, anh ta vẫn nài nỉ thầy dạy cho “một thuật mọn, khỏi phụ công lao đệ tử”; thuật mọn anh xin thầy truyền dạy là “đi xuyên tường” vì anh rất ngưỡng mộ khi thấy thầy đi mà “tường vách không ngăn nổi”; + Có lẽ cũng nhận ra điểm yếu của người học trò nên khi nghe anh ta nói vậy thì “thầy cười” và nhận lời (cái cười có hàm ý chăng?); thầy truyền dạy phép thuật đó, không quên dặn chàng Vương phải “giữ gìn đứng đắn” thì “phép thuật mới linh nghiệm”; + Chàng Vương trở về và thất bại ngay khi thể hiện “tài năng” với vợ (khoe khoang, ra oai hành đạo không đúng); kết quả là anh ta bị đập đầu vào tường cứng “ngã lăn đùng”, “trán sưng bươu bằng quả trứng”; bị vợ “chế giễu mãi”. Đó là một kết thúc bất ngờ nhưng logic với mạch phát triển của truyện, chứa đựng ý nghĩa triết lí sâu sắc về cuộc đời: bài học về những điều được và mất; mối quan hệ tất yếu giữa chùn bước và thất bại,... (4) Nghệ thuật thể hiện nhân vật: Tác giả sử dụng thành công yếu tố kì ảo để thể hiện nhân vật chàng Vương. Đó là phép thuật kì ảo, biến hoá tài tình của người đạo sĩ mà Vương được chứng kiến và “cố nán lại để mong học được từ thầy một điều huyền diệu nào đó”. Chi tiết kì ảo giúp cho câu chuyện về nhân vật trở nên thú vị, hấp dẫn, nửa hư nửa thực, đồng thời làm rõ mục đích học thiên về khoe mẽ, ra oai,... của chàng Vương... (5) Đánh giá, nhận xét về nhân vật: + Qua nhân vật, tác giả muốn gửi đến người đọc thông điệp về bài học thành công trong cuộc sống (cần có ý chí, bản lĩnh, có mục tiêu rõ ràng và nỗ lực để đạt được mục tiêu đó; “Trên con đường thành công không có dấu chân của kẻ lười biếng”); + Từ hành trình “tầm sư học đạo” của nhân vật chàng Vương (bị cuốn hút bởi đạo lí huyền diệu) đến khi kết thúc (bỏ cuộc vì không chịu được khó khăn, vất vả; nôn nóng vì chưa học được phép thuật từ thầy; ngã lăn ra, bươu đầu, làm trò cười cho vợ vì phép thuật không màu nhiệm), tác giả có lẽ cũng muốn thể hiện quan điểm của tầng lớp đạo sĩ chân chính: đạo là vì đời, do đó cần xác định đúng đẳn mục tiêu để học đạo, học rồi phải hành đạo cho đúng nghĩa thì mới có giá trị.

c. Kết bài: Khái quát lại về hình tượng nhân vật; rút ra bài học cho bản thân từ vấn đề có liên quan (cần rèn luyện ý chí, bản lĩnh trong cuộc sống mới có thể đến đích thành công; cần thấu hiểu mục đích của đạo học để phát triển bản thân, trở thành người có ích cho cộng đồng, xã hội,...).

Văn bản bàn về vấn đề gì?