Văn bản 1 (Bối cảnh đoạn trích: Tường đi bộ đội hơn sáu năm không có tin tức gì. Hòa bình, anh may m...

a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận

Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

So sánh, đánh giá hai tác phẩm “Đêm làng Trọng Nhân” của Sương Nguyệt Minh và “Lời hứa của thời gian” của Nguyễn Quang Thiều.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Dưới đây là một vài gợi ý cần hướng tới:

1. Mở bài: Giới thiệu hai tác phẩm truyện được xác định là đối tượng của sự so sánh, đánh giá; nêu mục đích và cơ sở của việc so sánh, đánh giá này. 

- Giới thiệu truyện ngắn “Đêm làng Trọng Nhân” và tác giả Sương Nguyệt Minh.

- Giới thiệu truyện ngắn “Lời hứa của thời gian” và tác giả Nguyễn Quang Thiều.

- Xác định mục đích, cơ sở so sánh: Cả hai tác phẩm đều viết về số phận người lính thời hậu chiến nhưng mỗi tác phẩm đều có những đặc sắc riêng.

2. Thân bài:

2.1. Thông tin chung về từng tác phẩm: hoàn cảnh ra đời, đề tài, chủ đề, cốt truyện, nhân vật, vị trí của tác phẩm trong đời sống văn học,...

a. Truyện ngắn “Đêm làng Trọng Nhân” và tác giả Sương Nguyệt Minh

b. Truyện ngắn “Lời hứa của thời gian” và tác giả Nguyễn Quang Thiều

2.2. Điểm tương đồng về hình tượng người lính thời hậu chiến:

- Điểm tương đồng:

+  Đề tài và chủ đề hai tác phẩm có nhiều điểm tương đồng: Đều viết về cuộc đời, số phận, phẩm chất của những người lính thời hậu chiến: Họ đều là những người lính kiên cường trong cuộc chiến, bước ra khỏi chiến tranh với nhiều thương tổn, mất mát; hoà bình lập lại vẫn tiếp tục chịu nhiều bất hạnh, thiệt thòi 

+ Nghệ thuật kể chuyện

++ Người kể chuyện ngôi thứ ba, là người kể chuyện toàn tri, giúp cho cuộc đời nhân vật hiện lên vừa khách quan vừa chân thực, cụ thể.

++ Điểm nhìn của người kể chuyện linh hoạt: khi nhìn từ bên ngoài, khi đi sâu vào nội tâm nhân vật, làm bộc những đấu tranh nội tâm day dứt để đi đến quyết định khó khăn.

- Lí giải điểm tương đồng: Cả hai nhà văn đều hướng ngòi bút vào những bi kịch của những người lính, tiếp cận hiện thực cuộc sống đời thường của họ một cách chân thành và đau xót. Ở phía sau của hiện thực, người đọc nhận ra trái tim nhân đạo thiết tha, tình yêu thương con người sâu sắc của mỗi nhà văn.

2.3. Những điểm khác biệt giữa hai tác phẩm:

- Về xây dựng nhân vật

+ Tường nổi lên ở phẩm chất vị tha, sự tự ti về chính mình: Do mặc cảm về hình hài của bản thân nên anh nén tình cảm của mình lại, muốn bỏ đi để giữ gìn sự bình yên và hạnh phúc của những người thân yêu…;  Ông Miêng là người tình sâu nghĩa nặng, một người lính trung tín; tính cách có phần trầm lặng, cô độc

+ Sương Nguyệt Minh đặt nhân vật vào những tình huống éo le buộc phải lựa chọn; Nguyễn Quang Thiều để nhân vật lựa chọn hoàn cảnh sống, lí tưởng sống của mình

- Lí giải điểm khác biệt

2.4. Đánh giá chung về sự tương đồng, khác biệt giữa hai tác phẩm truyện và khẳng định giá trị độc đáo của mỗi tác phẩm.

- Chủ đề của hai tác phẩm: Đoạn trích khắc hoạ thân phận éo le, ngang trái của người lính trở về sau chiến tranh, từ đó nhà văn thể hiện thái độ cảm thông trước những thiệt thòi, mất mát; đồng thời trân trọng sự hi sinh, vị tha của họ.

- Số phận và tính cách của các nhân vật tiêu biểu cho thân phận và vẻ đẹp của những người lính thời hậu chiến.

3. Kết bài: Nêu ý nghĩa của việc đánh giá các tác phẩm truyện khi đặt chúng trong tương quan so sánh.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.