Từ hai hiện tượng: của cải từ thuộc địa được đưa về châu Âu và nhiều người mất ruộng phải làm thuê, có thể rút ra kết luận

vốn và lao động làm thuê được tập trung, thúc đẩy quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa

xã hội Tây Âu trở lại kinh tế chiếm hữu nô lệ và thu hẹp sản xuất hàng hoá

lãnh địa phong kiến ngày càng độc lập, khép kín và giữ vai trò kinh tế chủ yếu

thương nhân suy yếu, thị trường thu hẹp và hoạt động sản xuất hàng hoá giảm dần