Trypanosome là một chi kí sinh trùng gây bệnh ngủ châu Phi
22/28
Trypanosome là một chi kí sinh trùng gây bệnh ngủ châu Phi ở người, có khả năng thay đổi lớp glycoprotein bề mặt để đánh lừa hệ miễn dịch của vật chủ. Promoter của gene chi phối khả năng thay đổi trên (gene VSG) có thể được định vị bằng cách xác định khoảng cách từ vị trí bắt đầu phiên mã đến điểm mà RNA polymerase bị ức chế bởi pyrimidine dimer khi xử lý với tia UV. Các gene mã hoá FRNA 18S; 5,8S và 28S (cùng nằm trên một đơn vị phiên mã duy nhất có kích thước 8kb – Hình 1) được dùng để kiểm tra hệ thống đo đạc trước khi tiến hành thí nghiệm với gene VSG. Các rRNA được tinh sạch từ các lô tế bào (xử lý liều lượng UV tăng dần) và đánh dấu phóng xạ, sau đó lại với các đoạn mồi 1, 2, 3, 4 (vị trí bắt mồi thể hiện ở Hình 1). Ngoài ra, gene mã hoá rRNA 5S (có kích thước rất nhỏ và tách biệt với các gene rRNA còn lại) cũng được dùng làm đối chứng để so sánh với các gene trên. Kết quả thi nghiệm được thể hiện ở Hình 2. Khi tiến hành thí nghiệm với gene VSG, dữ liệu chỉ ra quá trình phiên mã đến đoạn đầu exon thứ nhất của gene bắt đầu bị ức chế hoàn toàn nhanh hơn 7 lần so với vị trí DNA bắt vào đoạn mồi 4
a) Gene có kích thước càng lớn (càng dài) thì mức độ tác động của tia UV càng giảm. b) Từ hình 2 ta thấy: Khi khoảng cách giữa promoter và đoạn mồi tăng dần thì liều lượng tia UV gây tăng phiên mã.
c) Mức độ phiên mã ở mỗi đoạn mồi giảm dần khi tăng liều lượng tia UV.
d) Khoảng cách từ promoter đến exon thứ nhất của gene VSG là 7 × 7 = 49 kb.
a) Sai. Vì: Gene có kích thước càng lớn (càng dài) thì mức độ tác động của tia UV càng cao.
b) Sai. Vì: Từ Hình 2, khi khoảng cách giữa promoter và đoạn mồi tăng dần (1→2→3→ 4) thì liều lượng tia UV gây giảm phiên mã đến một mức nhất định nào đó càng thấp, điều này có thể do khi chiều dài gene càng lớn thì số lượng cặp AT hoặc GC kề cạnh nhau càng nhiều → tăng nguyên liệu gây nên đột biến bởi tia UV (pyrimidine dimer ngăn cản sự hoạt động tiếp tục của RNA polymerase → ức chế phiên mã).
c) Đúng. Vì: Vì mức độ phiên mã ở mỗi đoạn mồi giảm dần khi tăng liều lượng tia UV chứ không phải đột ngột giảm mạnh xuống mức tối thiểu ở một liều lượng UV nhất định → chứng tỏ tương quan giữa số đột biến tạo ra và liều lượng UV là tuyến tính. Nếu tần số đột biến là cao thì ở liều lượng UV thấp, lượng đột biến tạo ra là đủ nhiều để ức chế phiên mã đột ngột xuống mức tối thiểu ở các đoạn mồi khoảng cách xa - Tương quan theo đường cong logarit, không phù hợp với kết quả thu được).
d) Đúng. Vì: Từ hình 1, ta ước tính khoảng cách từ promoter đến hết đoạn mồi 4 là 8 -1 = 7 kb
Vì phiên mã bắt đầu bị ức chế nhanh hơn 7 lần và dựa vào câu a, ta biết được đoạn DNA có kích thước càng dài thì chịu tác động bởi tia UV càng mạnh → khoảng cách từ promoter đến exon thứ nhất của gene VSG là 
kb.