Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích, đánh giá chủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật trong việc xây dựng hình tượng nhân vật bé Em ở truyện ngắn trên.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài:

- Giới thiệu truyện kể: “Áo tết” là một truyện ngắn nhẹ nhàng mà sâu sắc của nhà văn Nam Bộ Nguyễn Ngọc Tư.

- Nêu nội dung khái quát cần phân tích, đánh giá: Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng đi vào phân tích, đánh giá về hình tượng nhân vật bé Em, nhân vật mà thông qua đó, tác giả đã gửi đến người đọc nhiều bài học sâu sắc.

* Thân bài:

1. Tóm tắt truyện: Truyện xoay quanh câu chuyện áo tết của hai đứa bé là bé Em và Bích. Bé Em được mẹ may cho bốn bộ áo tết, trong khi đó Bích, bạn của bé Em, vì nhà nghèo nên chỉ được mẹ may cho một bộ. Để bạn không cảm thấy tủi thân, trong ngày đi chúc tết cô giáo, bé Em đã mặc bộ đồ hơi giống Bích. Hiểu được tấm lòng của bé Em, Bích thêm yêu quý bạn của mình.

2. Xác định và phân tích, đánh giá chủ đề:

a. Xác định chủ đề:

Thông qua câu chuyện về áo tết và cách hành xử của nhân vật bé Em, truyện ca ngợi tình bạn chân thành giữa bé Em và Bích, ca ngợi tấm lòng nhạy cảm, tinh tế của bé Em đối với người bạn của mình.

b. Phân tích, đánh giá chủ đề:

- Truyện là bài ca về tình bạn hồn nhiên, trong sáng nhưng rất chân thành và tinh tế. Bé Em và Bích tuy còn nhỏ tuổi nhưng đã luôn biết nghĩ cho bạn của mình. Bé Em vì nghĩ đến hoàn cảnh của bạn nên đã không nỡ khoe chuyện mình được may áo đẹp. Bích vì quan tâm đến bạn nên vẫn hỏi han bạn để bạn có cơ hội khoe áo mới của mình. Đặc biệt nhất là cách hành xử của bé Em trong ngày đi chúc tết cô giáo. Bé Em đã ăn mặc hơi giống bạn để bạn không thấy tự ti. Còn Bích thì biết được tấm lòng của bạn, nên Bích nghĩ rằng, chỉ cần sự chân thành đó, và dù bé Em có mặc đẹp hơn Bích đi chăng nữa, thì Bích vẫn thương quý bạn mình.

- Tuy viết về tình bạn hồn nhiên của hai đứa trẻ, nhưng truyện cũng là bài học cho tình bạn ở mọi lứa tuổi, cho mọi mối quan hệ giữa con người với con người: Trong ứng xử với người khác, hãy luôn lấy sự chân thành làm nền tảng, phải luôn thấu hiểu lẫn nhau, để không làm cho nhau bị tổn thương. Khi ta hành xử được như vậy thì người khác cũng sẽ nhân đó mà quý trọng, yêu thương ta nhiều hơn nữa.

3. Hình tượng nhân vật bé Em:

- Bé Em mang trong mình tích cách hồn nhiên của trẻ thơ: thích khoe đồ mới, và em thực hiện ý muốn đó một cách cũng rất trẻ con, bằng cách gạn hỏi bạn trước, để từ đó tìm cơ hội khoe áo mới của mình.

- Nhưng dù còn nhỏ tuổi, bé Em đã là một cô bé nhạy cảm và tinh tế. Khi nghe Bích nói về hoàn cảnh của mình, bé Em đã khựng lại, hết hứng, nửa muốn khoe nửa muốn không. Bé muốn khoe vì cái nỗi sung sướng của trẻ con khi được may áo mới vẫn còn chộn rộn trong lòng, nhưng bé cũng không muốn khoe vì như thế sẽ khiến bạn cảm thấy tủi thân.

- Rồi sau khi được bạn gạn hỏi, sau khi phải nói ra việc mình có những bốn bộ đồ mới, khi chứng kiến đôi mắt “xịu xuống, buồn hẳn” của bạn, và nghĩ đến hoàn cảnh của bạn, bé Em đã có một cách hành xử vô cùng đẹp, vô cùng nhân văn. Đó là ngày đi chúc tết cô giáo, để bạn không bị mặc cảm, bé em đã mặc đồ hơi giống bạn. Một cách hành xử rất trẻ con, nhưng lại khiến ta xúc động: xúc động vì cách hành xử đó xuất phát từ lòng yêu thương, từ sự sâu sắc và tinh tế của tâm hồn của một đứa trẻ. Cách hành xử ấy đáng cho người lớn phải học tập.

* Kết bài:

- Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề và nghệ thuật của truyện: Câu chuyện đã cho ở phần Đọc hiểu không chỉ sâu sắc về mặt chủ đề, chứa đựng nhiều bài học cuộc sống vô cùng giá trị mà còn để lại ấn tượng bởi nghệ thuật xây dựng nhân vật độc đáo, đặc biệt là hình tượng nhân vật bé Em.

- Nêu ý nghĩa của truyện kể đối với bản thân và người đọc: Câu chuyện đã giúp ta hiểu được rằng: trong tình bạn, trong cách đối xử giữa con người với con người, chúng ta cần đem lòng chân thành mà đối đãi, lấy sự tinh tế mà ứng xử, từ đó mới có thể xây dựng lên được những mối quan hệ bền vững và tốt đẹp.

Bài viết tham khảo

“Áo Tết” là một truyện ngắn nhẹ nhàng mà sâu sắc của nhà văn Nam Bộ Nguyễn Ngọc Tư. Bằng giọng kể dung dị, chân thành, nhà văn đã khắc họa hình ảnh những đứa trẻ miền quê hồn nhiên, trong sáng nhưng cũng rất tinh tế trong tình cảm. Trong số đó, nhân vật bé Em là hình tượng trung tâm, qua đó tác giả gửi gắm bài học sâu sắc về tình bạn, lòng nhân hậu và sự đồng cảm giữa con người với con người.

Câu chuyện xoay quanh hai cô bé là bé Em và bé Bích – đôi bạn thân cùng lớp, cùng tuổi nhưng có hoàn cảnh khác nhau. Bé Em có gia đình khá giả, được mẹ may cho bốn bộ áo mới để mặc trong dịp Tết; còn Bích, vì nhà nghèo, chỉ có được một bộ đồ mới. Khi biết điều đó, bé Em vốn háo hức khoe áo mới lại bỗng chững lại, bối rối và mất hứng. Đặc biệt, trong ngày mùng hai Tết, khi đi chúc Tết cô giáo, bé Em đã chọn mặc bộ đồ giản dị, giống bạn, để Bích không cảm thấy tự ti hay tủi thân. Chính chi tiết ấy đã làm nên vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật – một cô bé nhỏ tuổi nhưng giàu lòng nhân ái và tinh tế trong ứng xử.

Chủ đề của truyện được bộc lộ rõ qua cách xây dựng tình huống và tâm lý nhân vật: ca ngợi tình bạn trong sáng, hồn nhiên nhưng đầy yêu thương và đồng cảm giữa những đứa trẻ. Bé Em và Bích đều sống chân thành với nhau. Cả hai không chỉ chia sẻ niềm vui, mà còn biết nghĩ cho nhau, tránh làm tổn thương nhau dù vô tình. Nguyễn Ngọc Tư đã dùng câu chuyện giản dị về “áo Tết” để nói lên một điều sâu xa: trong mọi mối quan hệ, điều quan trọng không phải vật chất mà là sự thấu hiểu và tình cảm chân thành. Câu chuyện tuy viết cho thiếu nhi nhưng lại khiến người lớn phải suy ngẫm về cách đối xử giữa người với người trong cuộc sống hiện đại – nơi mà đôi khi, sự vô tâm và hơn thua đã khiến ta quên mất sự đồng cảm.

Nhân vật bé Em được xây dựng thành công ở cả phương diện tính cách lẫn tâm lý. Ở em, ta thấy sự hồn nhiên, đáng yêu của trẻ thơ: háo hức khi có áo mới, thích được bạn bè trầm trồ khen ngợi. Nhưng bên cạnh sự vô tư ấy, bé Em lại có một tâm hồn nhạy cảm và biết nghĩ cho người khác. Khi thấy bạn chỉ có một bộ đồ, ánh mắt “buồn hẳn” của bạn khiến Em day dứt và ngại ngùng. Em không nói lời an ủi, không thể hiện sự thương hại, mà chọn cách âm thầm chia sẻ niềm vui bằng hành động – mặc bộ đồ giản dị để bạn không cảm thấy kém cạnh. Đó là hành động nhỏ nhưng chứa đựng một trái tim lớn. Bé Em không chỉ là hình ảnh của tình bạn hồn nhiên mà còn là biểu tượng cho vẻ đẹp nhân văn – vẻ đẹp của sự cảm thông và vị tha.

Về nghệ thuật, Nguyễn Ngọc Tư đã khéo léo thể hiện tâm lý trẻ thơ qua giọng kể tự nhiên, trong sáng, mang đậm sắc thái Nam Bộ. Ngôn ngữ đối thoại mộc mạc, gần gũi (“mầy”, “má”, “hết sẩy luôn”) khiến nhân vật hiện lên chân thực, sống động. Bút pháp miêu tả tinh tế giúp người đọc nhận ra từng biến đổi nhỏ trong cảm xúc của bé Em – từ háo hức, bối rối đến thấu hiểu và sẻ chia. Câu chuyện không có cao trào kịch tính, nhưng sức lay động đến từ chính sự giản dị và nhân hậu trong cách kể.

Kết thúc truyện, cả hai cô bé cùng mỉm cười trong lời khen của cô giáo. Một chi tiết nhỏ nhưng giàu ý nghĩa: niềm vui của bé Em không đến từ chiếc áo đẹp, mà đến từ niềm hạnh phúc khi khiến bạn mình được vui. Qua đó, Nguyễn Ngọc Tư không chỉ khẳng định vẻ đẹp của tình bạn mà còn gợi nhắc mỗi người về bài học sống: hãy sống chân thành, biết quan tâm và đồng cảm với người khác, vì đó là cách giản dị nhất để làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn.

Tóm lại, “Áo Tết” là một truyện ngắn giàu ý nghĩa nhân văn, kết hợp hài hòa giữa nội dung và nghệ thuật. Hình tượng bé Em hiện lên như một đóa hoa nhỏ bé mà trong trẻo, mang đến cho người đọc niềm tin vào sự tử tế và tình người. Qua câu chuyện ấy, ta học được rằng: trong tình bạn, cũng như trong cuộc sống, sự chân thành và đồng cảm chính là món quà quý giá nhất mà ta có thể trao cho nhau.

Truyện ngắn trên sử dụng người kể chuyện ở ngôi thứ mấy?