Trong bài viết Vươn tới cái đẹp và cái hoàn thiện, tác giả Vũ Cao cho rằng: Một tác phẩm hay đọc xong thấy yêu đời, muốn sống và sống văn minh hơn, phong phú hơn.

Trong bài viết Vươn tới cái đẹp và cái hoàn thiện, tác giả Vũ Cao cho rằng:

Một tác phẩm hay đọc xong thấy yêu đời, muốn sống và sống văn minh hơn, phong phú hơn.

(Trích Nhà văn nói về tác phẩm, Hà Minh Đức biên soạn, NXB Văn học, 1998, tr.367)

Từ việc phân tích đoạn trích truyện ngắn Bẫy cò của Tạ Duy Anh, em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.

5,0

Bài văn đáp ứng các yêu cầu sau:

a. Yêu cầu chung: xác định đúng vấn đề nghị luận; trình bày vấn đề một cách khoa học, thuyết phục

- Vấn đề nghị luận: làm sáng tỏ ý kiến của Vũ Cao qua việc phân tích đoạn trích truyện ngắn Bẫy cò của Tạ Duy Anh.

- Bài viết đáp ứng yêu cầu của một bài văn nghị luận văn học.

0,5

b. Yêu cầu cụ thể: thí sinh triển khai bài viết theo trình tự hợp lí; vận dụng phù hợp các thao tác nghị luận để làm sáng tỏ vấn đề.

4,5

b1. Giải thích ý kiến

* Cắt nghĩa

- Tác phẩm hay: tác phẩm có giá trị nội dung và nghệ thuật, có khả năng tác động mạnh mẽ đến nhận thức, tình cảm của người đọc.

- Đọc xong thấy yêu đời, muốn sống: là niềm vui sống, niềm thiết tha với sự sống khi người đọc khám phá, tiếp nhận tác phẩm.

- Sống văn minh hơn, phong phú hơn: nâng cao lối sống tiến bộ và nhân văn, sâu sắc và cao đẹp.

→ Nhận định của Vũ Cao đã khẳng định giá trị của tác phẩm văn học hay đối với người đọc. Theo tác giả, một tác phẩm hay có khả năng mang lại những trạng thái tâm lí tích cực, hướng con người tới lối sống tốt đẹp.

* Lí giải

- Văn học phản ánh hiện thực cuộc sống và con người theo quy luật của cái Đẹp, từ đó tạo nên những trải nghiệm tinh thần ý nghĩa, hình thành ở người đọc năng lực nhận thức và rung cảm trước cái Đẹp của cuộc sống con người, biết nâng niu sự sống, để thêm yêu đời, muốn sống và sống nhân văn, sâu sắc hơn.

- Tác phẩm hay luôn là kết quả của sự gắn bó sâu sắc của nhà văn với đời sống, được viết nên từ tình yêu thương và tinh thần trân trọng sự sống của người nghệ sĩ. Chính điều đó đã khiến tác phẩm khơi dậy sự đồng cảm ở người đọc, hướng người đọc soi chiếu bản thân, thanh lọc tâm hồn, bồi đắp năng lượng sống tích cực.

- Người đọc đến với tác phẩm không chỉ để giải trí mà còn có nhu cầu được nâng cao đời sống tinh thần. Khi tác phẩm bồi đắp lòng yêu đời, khơi dậy ý thức muốn sống và sống văn minh hơn, phong phú hơn, sáng tạo của nhà văn sẽ trở nên có ý nghĩa và khẳng định sức sống bền lâu trong tâm hồn con người.

0,75

(0,25)

(0,5)

b2. Phân tích đoạn trích truyện ngắn “Bẫy cò” của Tạ Duy Anh để làm sáng tỏ ý kiến

* Giới thiệu tác giả, tác phẩm

* Đoạn trích truyện ngắn Bẫy cò khơi dậy ở người đọc niềm yêu đời, muốn sống:

- Niềm vui sống được gợi lên từ vẻ đẹp bình dị của thiên nhiên làng quê, từ những trải nghiệm tuổi thơ hồn nhiên, trong trẻo, ấm áp của hai anh em.

- Niềm thiết tha với sự sống, ý thức trân trọng sự sống được đánh thức khi trải nghiệm cảnh cò con bị sợi cước thít vào cổ, giãy giụa tuyệt vọng, cùng tiếng van xin đầy ám ảnh. Qua đó, người đọc nhận ra giá trị của sự sống, thêm yêu đời và mong muốn sống có ý nghĩa hơn.

* Đoạn trích truyện ngắn Bẫy cò định hướng và nâng cao lối sống văn minh, phong phú cho người đọc:

- Lối sống thân thiện, hòa hợp với thiên nhiên (sự chuyển biến trong nhận thức và tình cảm của nhân vật “tôi” và bé Vin: từ háo hức, vô tư trước trò bẫy cò đến lo lắng, day dứt khi đàn cò mắc bẫy, nhìn ngắm và dõi theo đàn cò bay đi và cuối cùng là mong đợi đàn chim trở về).

- Lối sống biết tự ý thức, tự điều chỉnh hành vi để hoàn thiện bản thân (hành động “tôi” chủ động gỡ bẫy, thả cò về với tự do khi đối diện trực tiếp với nỗi đau).  

* Đoạn trích “Bẫy cò” đã thực hiện chức năng giúp người đọc yêu đời, muốn sống và sống văn minh hơn, phong phú hơn thông qua những hình thức nghệ thuật đặc sắc: Ngôi kể thứ nhất, điểm nhìn nhân vật, miêu tả tâm lí tinh tế, ngôn ngữ giàu sức gợi… góp phần tạo nên sức lay động, bồi đắp đời sống tinh thần người đọc.

3,25

(0,25)

(1,25)

1,5

0,25

b3. Đánh giá

- Ý kiến là một nhận định có giá trị và giàu sức thuyết phục khi khẳng định một tác phẩm hay có khả năng khiến người đọc yêu đời, khơi dậy khát vọng sống và hướng tới lối sống tốt đẹp hơn.

- Không phải mọi tác phẩm hay đều mang lại cảm giác yêu đời, muốn sống. Có những tác phẩm lớn lại khiến người đọc hoài nghi, day dứt, đau đớn, thậm chí bi quan khi đối diện với những góc tối của hiện thực cuộc sống và con người.

- Nhà văn phải gắn bó sâu sắc với đời sống, nuôi dưỡng tình yêu và niềm tin với cuộc sống, con người, không ngừng trau dồi tài năng nghệ thuật để viết những tác phẩm hay truyền năng lượng tích cực đến người đọc. Người đọc phải đến với tác phẩm bằng sự đồng cảm, biết tự soi chiếu và ý thức hoàn thiện mình sau mỗi trải nghiệm nghệ thuật.

0,5

b4. Sáng tạo

- Có những ý đột phá, vượt ra ngoài Đáp án nhưng có sức thuyết phục

- Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.

0,5

Hướng dẫn chấm

- Xác định đúng vấn đề nghị luận : 0.25 điểm

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức và dung lượng: 0.25 điểm

- Giải thích ý kiến

+ Giải thích ý kiến như Đáp án phần b1: 0.75 điểm

+ Nêu được ít nhất 1 ý phần cắt nghĩa và 1 ý phần lí giải như Đáp án phần b1: 0.5 điểm

+ Giải thích ý kiến không sáng rõ: 0.25 điểm

+ Không giải thích ý kiến hoặc giải thích sai: 0,0 điểm.

- Phân tích đoạn trích để làm sáng tỏ ý kiến

+ Phân tích đoạn trích để làm sáng tỏ ý kiến như Đáp án phần b2: 3.25 điểm

+ Phân tích 02 luận điểm, mỗi luận điểm triển khai được 0.2 luận cứ: 2,5 - 3,00 điểm.

+ Phân tích 02 luận điểm, mỗi luận điểm triển khai được ít nhất 01 luận cứ: 1.5 – 2.0 điểm.

+ Phân tích 01 luận điểm: 0.75 – 1.25 điểm.

- Viết lan man, không có luận điểm, không nêu được vấn đề: 0,25 – 0.5 điểm

- Không phân tích đoạn trích để làm sáng tỏ ý kiến: 0,0 điểm.  

* Lưu ý:

- Nếu thí sinh có cách trả lời khác với đáp án nhưng lập luận logic, thuyết phục thì giám khảo vẫn chấm điểm tương đương với biểu điểm của Hướng dẫn chấm thi.

- Số điểm trong mỗi ý bao gồm cả yêu cầu về diễn đạt, trình bày.