Trở ngại lớn nhất cho sự phát triển kinh tế ở nước Đức đến giữa thế kỉ XIX là

đất nước thống nhất nhưng quyền lực thuộc về tư sản

đất nước chia cắt thành nhiều vương quốc lớn nhỏ

một phần lãnh thổ bị nước ngoài chiếm đóng

giai cấp thống trị không quan tâm đầu tư phát triển sản xuất