Theo quan điểm duy vật lịch sử, quan hệ sản xuất là quan hệ

Tồn tại chủ quan, bị quy định bởi người lãnh đạo các cơ sở sản xuất.

Tồn tại chủ quan, được quy định bởi chế độ chính trị xã hội.

Tồn tại khách quan, độc lập với ý thức của con người.

Tồn tại lệ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người.