Theo quan điểm duy vật lịch sử

Con người sáng tạo ra lịch sử trong phạm vi những điều kiện khách quan mà chính lịch sử trước đó đã tạo ra cho nó.

Lịch sử sáng tạo ra con người; con người không thể sáng tạo ra lịch sử.

Con người là chủ thể tùy ý sáng tạo ra lịch sử.

Con người không thể sáng tạo ra lịch sử mà chỉ có thể thích ứng với điều kiện sẵn có.