Sự phát triển của các nghề thủ công trong nhân dân tác động trực tiếp đến thương nghiệp theo hướng

làm mạng lưới chợ thu hẹp và hạn chế trao đổi giữa các vùng

thúc đẩy buôn bán mở rộng, góp phần hình thành và phát triển các đô thị

khiến hoạt động ngoại thương bị chấm dứt ngay từ đầu thế kỉ XVII

làm các làng nghề mất vai trò vì mọi sản phẩm đều do quan xưởng sản xuất