So với phong trào yêu nước chống Pháp cuối thế kỉ XIX, phong trào yêu nước đầu
| Phong trào yêu nước cuối thế kỉ XIX | Phong trào yêu nước đầu thế kỉ XX |
Bối cảnh | - Đất nước bị mất độc lập, tự do. - Quan hệ sản xuất phong kiến bao trùm. - Tư tưởng “trung quân ái quốc” chi phối. - Chưa xuất hiện các lực lượng xã hội mới, đồng thời các giai cấp, tầng lớp cũ cũng chưa xuất hiện yếu tố mới. | - Đất nước bị mất độc lập, tự do. - Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa du nhập, tồn tại song song với quan hệ sản xuất phong kiến. - Tư tưởng dân chủ tư sản chi phối. - Giai cấp cũ phân hóa, xuất hiện các lực lượng mới (công nhân, tư sản, tiểu tư sản,...). |
Quan niệm yêu nước | - Trung quân ái quốc | - Yêu nước - thương dân. |
Kẻ thù | Thực dân Pháp xâm lược và phong kiến đầu hàng. | Thực dân Pháp xâm lược và phong kiến tay sai. |
Mục tiêu | - Đánh đuổi thực dân Pháp, giành độc lập dân tộc, thiết lập trở lại chế độ phong kiến. | - Đánh đuổi thực dân Pháp và phong kiến tay sai, giành độc lập dân tộc, thiết lập chế độ xã hội mới. |
Khuynh hướng chính trị | - Khuynh hướng phong kiến. | - Khuynh hướng dân chủ tư sản với hai xu hướng: bạo động và cải cách. |
Lãnh đạo | - Văn thân, sĩ phu yêu nước. - Thủ lĩnh của nông dân. | - Sĩ phu yêu nước, tiến bộ. |
Lực lượng tham gia | - Các tầng lớp nhân dân, đông đảo nhất là nông dân, binh lính. | - Đông đảo các tầng lớp nhân dân, có thêm các lực lượng xã hội mới (tư sản, tiểu tư sản, công nhân,...). |
Quy mô | - Chủ yếu diễn ra ở khu vực Bắc Kì và Trung Kì. | - Diễn ra trên cả nước, có cả cơ sở ở hải ngoại (Trung Quốc, Nhật Bản). |
Phương pháp, hình thức đấu tranh | - Đấu tranh bí mật, bất hợp pháp. - Thường dựa vào địa hình hiểm trở để xây dựng căn cứ chiến đấu. - Khởi nghĩa vũ trang là phương pháp đấu tranh duy nhất. | - Hình thức đa dạng: bí mật, bất hợp pháp; công khai, hợp pháp. - Không lệ thuộc vào địa hình. - Phương pháp phong phú: bạo động, cầu viện nước ngoài, vận động cải cách…. |
Phong trào tiêu biểu | - Phong trào Cần vương. - Khởi nghĩa Yên Thế. | - Phong trào Đông Du. - Phong trào Duy tân. |
Kết quả | Thất bại | Thất bại |