Quan niệm của chủ nghĩa M-L về phủ định biện chứng? Phân tích nội dung quy luật phủ định biện chứng? Ý nghĩa phương pháp luận?

*Quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lenin về phủ định biện chứng:

Phủ định biện chứng là khái niệm dùng để chỉ sự phủ định làm tiền đề, tạo điều kiện cho sự phát triển. Phủ định biện chứng làm cho sự vật, hiện tượng mới ra đời thay thế sự vật, hiện tượng cũ và là yếu tố liên hệ giữa sự vật, hiện tượng cũ với sự vật, hiện tượng mới. Phủ định biện chứng là tự phủ định, tự phát triển của sự vật, hiện tượng, là “mắt xích” trong “sợi dây chuyền” dẫn đến sự ra đời của sự vật, hiện tượng mới, tiến bộ hơn so với sự vật, hiện tượng cũ.

Đặc trưng của phủ định biện chứng:

Tính khách quan: Do nguyên nhân bên trong, là kết quả đấu tranh giữa các mặt đối lập bên trong sự vật.

Tính phổ biến: Diễn ra trong mọi lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy.

Tính đa dạng, phong phú: Thể hiện ở nội dung, hình thức của phủ định.

*Nội dung quy luật phủ định của phủ định:

Quy luật phủ định của phủ định khái quát sự phát triển tiến lên nhưng không theo đường thẳng mà theo đường “xoáy ốc”.

Phủ định của phủ định kết thúc một chu kỳ nhưng lại trở thành điểm xuất phát của một chu kỳ mới cao hơn, phức tạp hơn. Cứ như thế tạo thành những đường xoáy ốc cho đến vô tận.

Đường xoáy ốc cũng rất phức tạp, tuỳ theo lĩnh vực và trình độ phát triển của các sự vật, hiện tượng: trong tự nhiên, trong xã hội, trong tư duy,…

*Ý nghĩa phương pháp luận của quy luật:

Cần nhận thức được khuynh hướng tiến lên của sự vận động của sự vật, hiện tượng, sự thống nhất giữa tính tiến bộ và tính kế thừa của sự phát triển, kết quả của sự phát triển.

Cần nhận thức đúng về xu hướng phát triển là quá trình quanh co, phức tạp theo các chu kỳ phủ định của phủ định.

Cần nhận thức đầy đủ hơn về sự vật, hiện tượng mới ra đời phù hợp với quy luật phát triển (trong tự nhiên diễn ra tự phát, xã hội phụ thuộc vào nhận thức và hành động của con người).

Phải phát hiện, ủng hộ và đấu tranh cho thắng lợi của cái mới, khắc phục tư tưởng bảo thủ, trì trệ, giáo điều,… Có quan điểm đúng đắn về tính kế thừa trong quá trình phát triển của sự vật (kế thừa có chọn lọc và cải tạo trong phủ định biện chứng).