Quan niệm của chủ nghĩa M-L về bản chất và hiện tượng? Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa bản chất và hiện tượng? Ý nghĩa phương pháp luận?

Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về bản chất và hiện tượng:

Bản chất là phạm trù triết học dùng để chỉ tổng thể các mối liên hệ khách quan, tất nhiên, tương đối ổn định bên trong, quy định sự vận động, phát triển của đối tượng và thể hiện mình qua các hiện tượng tương ứng của đối tượng.

Hiện tượng là phạm trù triết học dùng để chỉ những biểu hiện của các mặt, mối liên hệ tất nhiên tương đối ổn định ở bên ngoài, là mặt dễ biến đổi hơn và là hình thức thể hiện của bản chất đối tượng.

“Không phải chỉ riêng hiện tượng là tạm thời, chuyển động, lưu động, bị tách rời bởi những giới hạn chỉ có tính chất ước lệ, mà bản chất của sự vật cũng như thế”.

Mối quan hệ biện chứng giữa bản chất và hiện tượng:

Sự thống nhất giữa bản chất và hiện tượng:

Mỗi sự vật đều là sự thống nhất giữa bản chất và hiện tượng. Bản chất luôn luôn bộc lộ ra qua hiện tượng, còn hiện tượng bao giờ cũng là sự biểu hiện của một bản chất nhất định.

Không bản chất nào tồn tại thuần tuý ngoài hiện tượng, đồng thời không có hiện tượng nào hoàn toàn không biểu hiện bản chất ở một mức độ nhất định.

Bản chất và hiện tượng về căn bản luôn có sự phù hợp với nhau, trong đó bản chất giữ vai trò quyết định.

Sự đối lập giữa bản chất và hiện tượng:

Bản chất:
• Phản ánh cái chung tất nhiên quyết định sự vật.
• Một bản chất có nhiều hiện tượng khác nhau.
• Sâu sắc, ẩn dấu ở bên trong.
• Ổn định, biến đổi chậm.

Hiện tượng:
• Phản ánh cái cá biệt.
• Mỗi hiện tượng phản ánh một mức độ của bản chất.
• Phong phú, không biểu hiện hết, thậm chí còn xuyên tạc bản chất.
• Biến đổi nhanh.

Ý nghĩa phương pháp luận của việc nghiên cứu vấn đề:

Trong nhận thức không chỉ dừng lại ở hiện tượng mà phải tiến đến nhận thức được bản chất của sự vật. Phải thông qua sự biến đổi của nhiều hiện tượng, nhất là những hiện tượng điển hình mới hiểu rõ được bản chất của sự vật.

Trong hoạt động thực tiễn, phải căn cứ vào bản chất chứ không căn cứ vào hiện tượng thì mới có thể đánh giá một cách chính xác về sự vật, hiện tượng đó và mới có thể cải tạo căn bản sự vật, hiện tượng.