Quan niệm của chủ nghĩa M-L về bản chất của nhận thức? Trình bày quá trình nhận thức của con người? Phân tích mối quan hệ biện chứng của quá trình nhận thức? Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu?

Quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lenin về bản chất của nhận thức:

Nhận thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người.

Nhận thức là một quá trình biện chứng có vận động và phát triển, là quá trình đi từ chưa biết đến biết, từ biết chưa đầy đủ đến đầy đủ hơn, là một quá trình chứ không phải nhận thức một lần là xong, mà có phát triển, bổ sung và hoàn thiện.

Nhận thức là quá trình tác động biện chứng giữa chủ thể và khách thể thông qua hoạt động thực tiễn của con người.

→ Nhận thức là quá trình phản ánh hiện thực khách quan một cách tích cực, chủ động, sáng tạo bởi con người trên cơ sở thực tiễn mang tính lịch sử cụ thể.

Quá trình nhận thức của con người:

Nhận thức cảm tính: Là sự phản ánh trực tiếp khách thể thông qua các giác quan:

Cảm giác nảy sinh do sự tác động trực tiếp của khách thể lên các giác quan của con người hình thành tri thức giản đơn nhất về một thuộc tính riêng lẻ của sự vật.

Tri giác là tổng hợp của nhiều cảm giác.

Biểu tượng là hình ảnh sự vật được tái hiện trong óc nhờ trí nhớ, là khâu trung gian chuyển từ nhận thức cảm tính lên nhận thức lý tính.

Nhận thức lý tính: Thông qua tư duy trừu tượng, con người phản ánh sự vật một cách gián tiếp, khái quát và đầy đủ hơn. Đặc điểm của nhận thức lý tính:

Phản ánh, khái quát, trừu tượng, gián tiếp sự vật, hiện tượng trong tính tất yếu, chỉnh thể toàn diện.

Phản ánh được mối liên hệ bản chất, tự nhiên, bên trong của sự vật nên sâu sắc hơn nhận thức cảm tính.

Nhận thức lý tính phải được gắn liền với thực tiễn và được kiểm tra bởi thực tiễn.

Mối quan hệ biện chứng của quá trình nhận thức:

Có sự thống nhất với nhau, liên hệ, bổ sung cho nhau trong quá trình nhận thức của con người.

Nhận thức cảm tính cung cấp những hình ảnh chân thực, bề ngoài của sự vật, hiện tượng, là cơ sở của nhận thức lý tính.

Nhận thức lý tính cung cấp cơ sở lý luận và các phương pháp nhận thức cho nhận thức cảm tính nhanh và đầy đủ hơn.

Tránh tuyệt đối hoá nhận thức cảm tính vì sẽ rơi vào chủ nghĩa duy cảm hoặc phủ nhận vai trò của nhận thức cảm tính sẽ rơi vào chủ nghĩa duy lý cực đoan.

Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu:

Phê phán những quan điểm suy tâm, siêu hình về nhận thức.

Không nên tuyệt đối hoá một giai đoạn nào của quá trình nhận thức mà phải thấy được sự thống nhất biện chứng giữa các giai đoạn của nhận thức.

Khẳng định vai trò quyết định của thực tiễn đối với nhận thức.