Quan hệ giữa chủ công trường thủ công với người làm thuê phản ánh quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa vì

chủ sở hữu tư liệu sản xuất còn người lao động bán sức lao động

hai bên cùng sở hữu nhà xưởng và chia đều mọi sản phẩm

người lao động nộp tô bằng hiện vật cho lãnh chúa phong kiến

chủ và thợ cùng sản xuất tự cấp tự túc trong một lãnh địa