Ở nhiều loài động vật có vú, hormone leptin được tạo ra bởi các tế bào mỡ và tiết vào máu, khi bám vào các thụ thể ở tế bào thần kinh sẽ gây ra cảm giác chán ăn

17/32

Ở nhiều loài động vật có vú, hormone leptin được tạo ra bởi các tế bào mỡ và tiết vào máu, khi bám vào các thụ thể ở tế bào thần kinh sẽ gây ra cảm giác chán ăn; do đó hormone này đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa hành vi ăn uống. Những đột biến liên quan đến việc mất khả năng sản xuất leptin, hoặc mất khả năng sản xuất thụ thể leptin đều gây ra những rối loạn trong hành vi ăn uống và dẫn đến chứng béo phì.

Một nghiên cứu như vậy đã được thực hiện ở 2 dòng chuột bạch béo phì thuần chủng trưởng thành mang các đột biến khác nhau trong phòng thí nghiệm. Những con chuột của mỗi dòng này đều có hành vi tham ăn và kích thước cơ thể béo hơn rất nhiều so với chuột dòng bình thường (dòng dại).

- Ở thí nghiệm thứ nhất, các nhà khoa học thực hiện phép lai giữa các dòng béo phì và dòng bình

thường, sau đó cho F1 giao phối với nhau thu được F2. Kết quả tóm tắt như sau:

Phép lai	P	F1	F2
1	Dòng 1 x dòng dại	100% bình thường	75% bình thường : 25% béo phì
2	Dòng 2 x dòng dại	100% bình thường	75% bình thường : 25% béo phì
3	Dòng 1 x dòng 2	100% bình thường

- Ở thí nghiệm thứ hai, các nhà khoa học đã sử dụng công nghệ cấy tế bào gốc của mỗi dòng sang dòng còn lại sau đó theo dõi cân nặng sau một thời gian; họ nhận thấy rằng cấy tế bào gốc chuột dòng 1 vào cơ thể chuột dòng 2 thì cá thể nhận tế bào gốc đã kiểm soát được khối lượng (không bị tăng cân); còn ở thí nghiệm ngược lại thì cá thể nhận tế bào gốc vẫn tiếp tục tăng cân hơn 30% khối lượng cơ thể sau một thời gian.

Giả sử các con chuột trong hai thí nghiệm được nuôi với điều kiện dinh dưỡng như nhau và không bị tác động bởi các nhân tố khác

Từ kết quả nghiên cứu, theo lý thuyết có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?I. Hành vi ăn uống điều độ ở chuột bạch do ít nhất 2 gene tương tác bổ sung quy định; các đột biến lặn gây mất chức năng ở ít nhất 1 trong 2 gene này sẽ dẫn đến chứng tham ăn và béo phì.

II. Dòng 1 nhiều khả năng bị đột biến dẫn đến mất khả năng sản xuất leptin.

III. Nếu đem tế bào gốc của dòng dại truyền cho dòng 1 hoặc dòng 2 chuột nhận được đều không

tăng thêm khối lượng cơ thể.

IV. F2 của phép lai thứ 3 được dự đoán có hơn 50% cá thể bình thường.

Giải thích

- I đúng, phép lai 2 dòng chuột béo phì cho F1 có 100% chuột bình thường chứng minh rằng hành vi ăn uống điều độ do ít nhất 2 gene tương tác bổ sung quy định; trong đó có 1 gene mã hóa leptin và gene còn lại mã hóa thụ thể leptin. Mỗi dòng 1 hoặc 2 khi lai dòng dại đều cho con 100% bình thường, F2 đều có 3 bình thường : 1 béo phì chứng tỏ các đột biến này là do đột biến lặn bị mất chức năng.

- II sai, khi dòng 1 truyền tế bào gốc cho dòng 2, chuột dòng 2 không đổi khối lượng chứng tỏ chuột này đã nhận máu có leptin dòng 1 có khả năng sản xuất leptin nhưng không sản xuất được thụ thể; còn dòng 2 sản xuất được thụ thể nhưng không sản xuất được leptin.

- III sai, dòng dại có khả năng sản xuất leptin, còn dòng 1 không có thụ thể; dòng 2 có thụ thể nên khi dòng dại truyền tế bào gốc, chỉ có dòng 2 không tăng cân; còn dòng 1 vẫn tăng cân.

- IV đúng, giả sử dòng 1 là (AA, bb) và dòng 2 là (aa, BB); lúc này F1 là (Aa, Bb); cho nên khi F1 giao phối với nhau thì đời con có A-B- (bình thường) chiếm hơn 50%.