Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại trong việc xây dựng nhân cách con người.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài:

- Giới thiệu khái quát về thời đại công nghệ 4.0 với nhiều biến động và cơ hội phát triển.

- Dẫn dắt đến vấn đề nghị luận: Mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại trong việc xây dựng nhân cách con người – một vấn đề thiết yếu trong xã hội hiện đại.

* Thân bài:

a. Giải thích các khái niệm

- Truyền thống: là những giá trị văn hóa, đạo đức, phong tục, tư tưởng... được cha ông tích lũy và truyền lại qua nhiều thế hệ.

- Hiện đại: là những tiến bộ, đổi mới của thời đại, đặc biệt là trong công nghệ, tư duy, phương thức sống.

- Nhân cách con người: là tổng hòa các phẩm chất đạo đức, lối sống, cách hành xử… thể hiện giá trị và bản sắc của mỗi cá nhân.

⟹ Câu hỏi đặt ra: Giữa truyền thống và hiện đại, cái nào quan trọng hơn trong việc hình thành nhân cách con người?

b. Phân tích mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại trong việc hình thành nhân cách

- Truyền thống – nền tảng bền vững của nhân cách

+ Truyền thống chứa đựng đạo lí làm người, tình yêu thương, lòng nhân ái, hướng thiện – những yếu tố cốt lõi tạo nên con người chân chính.

+ Văn học dân gian như cổ tích, thần thoại (Bụt, Chử Đồng Tử, Tấm Cám…) giúp nuôi dưỡng lòng tốt, khát vọng sống đẹp, tinh thần công lí.

+ Giống như cây phải có rễ bám sâu trong đất mới vươn cao được: truyền thống là gốc rễ của “cây nhân cách”.

- Hiện đại – động lực thúc đẩy nhân cách phát triển phù hợp với thời đại

+ Công nghệ, khoa học, tư duy mới giúp con người tiếp cận tri thức, mở rộng tầm nhìn, sống năng động, sáng tạo.

+ Tuy nhiên, nếu không có nền tảng đạo đức từ truyền thống, hiện đại dễ dẫn đến vô cảm, lệ thuộc công nghệ, đánh mất bản sắc, suy thoái đạo đức.

- Hai yếu tố không đối lập mà bổ sung cho nhau

+ Con người thời đại mới cần kết hợp truyền thống và hiện đại: giữ vững gốc rễ văn hóa nhưng không bảo thủ, tiếp thu cái mới nhưng không đánh mất mình.

+ Như cây xanh: bám rễ vào đất (truyền thống), vươn cao đón ánh sáng (hiện đại) → phát triển hài hòa, bền vững.

c. Chứng minh và liên hệ thực tiễn

- Nhiều người trẻ hiện nay sống thực dụng, lệ thuộc công nghệ, thiếu đạo đức, nguyên nhân là xa rời truyền thống.

- Ngược lại, nhiều bạn trẻ biết kết hợp: dùng công nghệ học tập, rèn luyện bản thân, lan tỏa những giá trị sống đẹp trên mạng xã hội.

d. Bài học nhận thức và hành động

- Mỗi người cần hiểu đúng vai trò của truyền thống và hiện đại trong việc rèn luyện nhân cách.

- Biết giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc, đồng thời học hỏi cái mới, sáng tạo, có lý tưởng sống và trách nhiệm xã hội.

* Kết bài:

- Khẳng định lại: Truyền thống và hiện đại là hai yếu tố không thể tách rời, cần được kết hợp nhuần nhuyễn trong hành trình hoàn thiện nhân cách con người.

- Kêu gọi thế hệ trẻ: Hãy sống có khát vọng, có gốc rễ truyền thống, có tầm nhìn hiện đại – để trở thành công dân toàn cầu nhưng vẫn mang bản sắc Việt Nam.

Bài văn tham khảo

Thời đại công nghệ 4.0 đang mở ra trước mắt chúng ta một bức tranh rực rỡ của những thành tựu khoa học – kĩ thuật, đồng thời cũng đặt ra hàng loạt thách thức về lối sống, giá trị và nhân cách. Trong bối cảnh ấy, mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại trong việc xây dựng nhân cách con người trở thành một vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi lẽ, chỉ khi biết dung hòa hai yếu tố này, con người mới có thể phát triển toàn diện, vừa hội nhập với thế giới, vừa giữ gìn bản sắc riêng.

Truyền thống là những giá trị văn hóa, đạo đức, phong tục, tư tưởng được hun đúc và truyền lại qua nhiều thế hệ. Đó là nền tảng bền vững giúp định hình nhân cách con người. Những bài học làm người, tình yêu thương, tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái… được thể hiện qua ca dao, tục ngữ, truyện cổ tích đã góp phần bồi dưỡng tâm hồn biết yêu cái thiện và chống lại cái ác. Từ hình tượng ông Bụt cứu giúp người lương thiện, đến Chử Đồng Tử – vị thánh bất tử vì lòng hiếu thảo và thủy chung – tất cả đã trở thành nguồn dinh dưỡng tinh thần nuôi lớn “cây nhân cách” của mỗi người Việt. Giống như cây xanh phải bám rễ sâu vào đất mới đứng vững trước bão tố, con người muốn vững vàng trong biến động của thời cuộc cần bám rễ vào nền tảng truyền thống.

Tuy nhiên, chỉ có truyền thống thôi chưa đủ. Hiện đại với những tiến bộ vượt bậc về tri thức, công nghệ, phương thức tư duy… là động lực giúp con người hoàn thiện nhân cách phù hợp với yêu cầu của thời đại. Công nghệ giúp mở rộng tầm nhìn, tiếp cận tri thức nhân loại, tạo cơ hội giao lưu văn hóa và rèn luyện bản lĩnh. Một bạn trẻ sử dụng mạng xã hội để lan tỏa những câu chuyện đẹp, tham gia các dự án cộng đồng, hay vận dụng công nghệ vào sáng tạo nghệ thuật… chính là minh chứng cho việc hiện đại có thể nâng tầm nhân cách khi được sử dụng đúng cách.

Điều quan trọng là truyền thống và hiện đại không đối lập mà bổ sung cho nhau. Nếu chỉ có hiện đại mà thiếu truyền thống, con người dễ bị cuốn vào vòng xoáy vật chất, sống vô cảm và mất gốc. Ngược lại, nếu chỉ bám vào truyền thống mà khước từ cái mới, con người dễ rơi vào bảo thủ, tụt hậu. Thực tế cho thấy, nhiều bạn trẻ Việt Nam hôm nay đã tìm được sự cân bằng: vừa tự hào gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, vừa tự tin hội nhập với thế giới bằng kiến thức, kỹ năng và tinh thần sáng tạo.

Nhận thức rõ điều đó, mỗi chúng ta cần chủ động rèn luyện nhân cách bằng cách tiếp thu những tinh hoa truyền thống, đồng thời cởi mở tiếp nhận cái mới. Giữ gìn sự trung thực, nhân ái, tinh thần cộng đồng của cha ông; kết hợp với tư duy khoa học, khả năng hội nhập và khát vọng vươn lên của thời đại – đó là con đường giúp con người vừa bền gốc vừa tỏa rộng cành lá, vươn tới bầu trời của tri thức và lý tưởng.

Truyền thống là gốc, hiện đại là cành. Cây nhân cách chỉ thật sự xanh tươi khi vừa hút được dinh dưỡng từ đất truyền thống, vừa quang hợp ánh sáng của thời đại. Thế hệ trẻ hôm nay cần biết trân trọng quá khứ, sống có bản lĩnh trong hiện tại và mở rộng ước mơ cho tương lai – để trở thành công dân toàn cầu nhưng vẫn mang hồn cốt Việt Nam.

Những hình tượng nào được nêu trong đoạn trích để minh họa cho lòng nhân ái và công lí?