Gợi ý:

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

- Đảm bảo đúng dung lượng khoảng 400 chữ.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng.

c. Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau

* Mở bài:

- Giới thiệu câu tục ngữ: “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”.

- Nêu ý nghĩa tổng quát: môi trường và những người xung quanh ảnh hưởng lớn đến phẩm chất, tư tưởng và hành vi của con người.

* Thân bài:

- Giải thích câu tục ngữ:

+ “Mực” tượng trưng cho những thói hư, tật xấu; “đèn” tượng trưng cho người tốt, môi trường lành mạnh.

+ Gần người xấu dễ bị ảnh hưởng xấu, gần người tốt sẽ học tập, phát triển tích cực.

- Bàn luận, liên hệ thực tế:

+ Tầm quan trọng của môi trường học tập và bạn bè đối với học sinh.

+ Ví dụ: Học sinh học chung với bạn chăm chỉ, ngoan ngoãn sẽ có xu hướng học tập tốt; ngược lại, nếu chơi với bạn lười biếng, ham chơi, dễ sa vào thói xấu.

+ Mở rộng: Câu tục ngữ còn đúng trong đời sống, công việc; chọn môi trường và người đồng hành phù hợp giúp phát triển bản thân.

- Bài học rút ra:

+ Cần biết lựa chọn bạn bè, môi trường sống, học tập tốt.

+ Tự rèn luyện bản thân để trở thành “người đèn” cho người khác học hỏi.

* Kết bài:

- Khẳng định ý nghĩa sâu sắc của câu tục ngữ.

- Liên hệ bản thân: quyết tâm chọn môi trường tốt, bạn tốt để học hỏi, rèn luyện bản thân trở nên tốt đẹp hơn.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

Bài viết tham khảo

Trong cuộc sống, con người luôn chịu tác động mạnh mẽ từ môi trường xung quanh và những người gần gũi. Một môi trường lành mạnh, tích cực sẽ giúp con người phát triển tốt, trong khi môi trường tiêu cực dễ khiến con người sa vào thói hư, tật xấu. Điều này được thể hiện rõ trong câu tục ngữ: “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”. Câu nói giản dị nhưng sâu sắc này nhắc nhở mỗi người cần lựa chọn bạn bè, môi trường sống và học tập phù hợp để rèn luyện bản thân và tránh những ảnh hưởng tiêu cực.

Câu tục ngữ sử dụng hình ảnh ẩn dụ rất sinh động: “mực” tượng trưng cho thói hư, tật xấu, điều tiêu cực, còn “đèn” tượng trưng cho người tốt, môi trường lành mạnh giúp con người học hỏi, phát triển. Ý nghĩa sâu xa của câu tục ngữ nhấn mạnh rằng con người dễ bị ảnh hưởng từ những gì xung quanh, vì vậy cần tỉnh táo để giữ gìn phẩm chất, đồng thời tìm kiếm những yếu tố tích cực để trưởng thành.

Trong học tập, tác dụng của câu tục ngữ này càng rõ rệt. Học sinh tiếp xúc với bạn bè chăm chỉ, ngoan ngoãn sẽ học được tính tự giác, kiên nhẫn và ý thức kỷ luật, từ đó nâng cao kết quả học tập. Ngược lại, nếu thường xuyên chơi với bạn lười biếng, ham chơi hoặc có thói hư xấu, dễ bị cuốn theo, ảnh hưởng tiêu cực đến hành vi và kết quả học tập. Môi trường lớp học cũng đóng vai trò quan trọng: lớp học nghiêm túc, thầy cô tận tâm và bạn bè tích cực sẽ tạo động lực để học sinh nỗ lực phát triển, trong khi môi trường thiếu kỷ luật hoặc tiêu cực có thể làm giảm tinh thần học tập.

Ngoài học tập, câu tục ngữ còn đúng trong đời sống và công việc. Lựa chọn môi trường sống tích cực, nơi có người tốt, có người dẫn dắt sẽ giúp con người hình thành thói quen tốt, kỹ năng xã hội và nhân cách vững vàng. Ngược lại, tiếp xúc với những người xấu, môi trường tiêu cực dễ khiến con người mắc thói quen xấu, ảnh hưởng đến hành vi và quyết định. Bên cạnh việc chọn môi trường, mỗi người cũng cần rèn luyện bản thân để trở thành “người đèn” cho những người xung quanh, lan tỏa hành vi tích cực, tinh thần chăm chỉ và trung thực.

Câu tục ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” nhấn mạnh tầm quan trọng của môi trường và những người đồng hành trong việc hình thành nhân cách và phẩm chất con người. Mỗi học sinh, mỗi người nên biết lựa chọn bạn bè, môi trường học tập và sống tích cực, đồng thời rèn luyện bản thân để phát triển toàn diện, góp phần xây dựng một cộng đồng văn minh, tốt đẹp.

Những câu tục ngữ nào sử dụng phép đối trong các câu thơ trên?