Nhận xét phù hợp với lưu ý của SGV về chủ thể tham gia quá trình khai phá vùng đất phía Nam

chỉ có chính quyền chúa Nguyễn tạo nên toàn bộ sự phát triển của vùng đất mới

chỉ cộng đồng cư dân bản địa tham gia còn nhà nước không có vai trò tổ chức

quá trình gắn với vai trò của chính quyền và sự đóng góp của nhiều cộng đồng cư dân

công cuộc khai phá diễn ra tách biệt với sự hình thành và phát triển của quốc gia dân tộc