I. Yêu cầu về hình thức và kỹ năng

- Đảm bảo cấu trúc của bài văn, triển khai hợp lí, vận dụng tốt các thao tác trình bày, diễn đạt, chính tả, ngữ pháp.

- Xác định đúng vấn đề cần trình bày: Phân tích được nội dung cơ bản và một số nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ Bạn đến chơi nhà (Nguyễn Khuyến).

II. Yêu cầu cụ thể

1. Mở bài:

- Giới thiệu ngắn gọn, khái quát về tác giả và bài thơ.

- Nêu ý kiến chung về bài thơ.

(VD: + Nguyễn Khuyến là nhà thơ lớn của dân tộc. Ngoài đề tài thiên nhiên, làng cảnh Việt Nam thì tình bạn là một mạch nguồn thơ hay của ông.

+ Bạn đến chơi nhà là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất viết về đề tài tình bạn. Bài thơ được sáng tác trong thời gian Nguyễn Khuyến cáo quan về ở ẩn tại Yên Đổ, được người bạn rất lâu không gặp đến thăm. Bài thơ là tiếng nói chân thành của nhà thơ dành tặng bạn của mình.)

2. Thân bài:

a. Phân tích nội dung cơ bản của bài thơ:

- Giới thiệu Bạn đến thăm nhà:

+ Đã bấy lâu nay: người bạn già xa cách đã lâu ngày đến chơi nhà.

=> Mừng rỡ, thân tình.

+ Cách gọi bác: thái độ niềm nở, thân mật, kính trọng với bạn.

- Hoàn cảnh của nhà thơ:

+ Trẻ thời đi vắng: không có người sai việc vặt, đun nước, pha chè mời khách.

+ Chợ thời xa: Khó mua những thức ngon đãi bạn.

+ Lời phân trần của nhà thơ: ao sâu không bắt được cá; vườn rộng khó đuổi gà; cải, cà, bầu, mướp đều chưa dùng được; cả miếng trầu cũng không có.

=> Sự thiếu thốn được đẩy lên đến cực điểm. Nói có nhưng thực chất là không.

- Tình cảm của nhà thơ: Vật chất không có gì nhưng có ta với ta.

=> Tình bạn đậm đà, thắm thiết, không màng đến những giá trị vật chất. Đó là sự sẻ chia, đồng cảm, thấu hiểu nhau.

b. Phân tích một số nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ

- Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật. Niêm, luật chặt chẽ.

- Giọng thơ tự nhiên.

- Ngôn ngữ giản dị, trong sáng, hình ảnh quen thuộc

- Kết hợp độc đáo các biện pháp tu từ liệt kê, nói quá, nhan đề, cấu trúc bài thơ đặc biệt,…

HS diễn đạt bằng từ ngữ tương đương đạt điểm tối đa.

- HS không viết được 02 ý: nội dung, nghệ thuật nhưng có ý đạt 0,5- 0,75 điểm.

- HS viết được 02 ý: nội dung, nghệ thuật nhưng chưa cụ thể, chi tiết đạt 1,0-1,5 điểm.

- HS viết được 02 ý: nội dung, nghệ thuật. Trong mỗi khía cạnh có chỉ ra được các yếu tố từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ, thể thơ… nhưng còn sơ sài đạt 1,75-2,0 điểm.

- HS viết được 02 ý: nội dung, nghệ thuật. Trong mỗi khía cạnh có chỉ ra được các yếu tố từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ, thể thơ… đầy đủ, trình bày rõ cảm xúc đạt 2,25-3,0 điểm.

3. Kết bài: Khẳng định vị trí và ý nghĩa của bài thơ.

(Bạn đến chơi nhà vừa gợi khung cảnh thiên nhiên tươi mát ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ, vừa tái hiện tình huống khó xử một cách hài hước của nhà thơ khi có bạn đến thăm. Qua đó cho thấy tình cảm gắn bó thắm thiết của nhà thơ với bạn. Bạn đến chơi nhà nhắc nhở mỗi chúng ta trân quý hơn tình bạn.)

Nhận xét nào không đúng về hoàn cảnh của Nguyễn Khuyến khi có bạn đến chơi nhà?