Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 400 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích nội dung và nghệ thuật của bài thơ Tiếng đàn mưa của Bích Khê.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài:

- Giới thiệu tác giả Bích Khê và bài thơ Tiếng đàn mưa.

- Nêu vấn đề: Phân tích nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

* Thân bài:

a) Nội dung:

- Bức tranh thiên nhiên:

+ Mưa xuân rơi trên khắp không gian: “Mưa hoa rụng, mưa hoa xuân rụng”, “Mưa xuống lầu, mưa xuống thềm lan”.

+ Hình ảnh hoa rụng, bóng dương tà gợi buồn man mác, nhuốm màu thời gian và hoài niệm.

- Nỗi lòng con người:

+ “Mưa trong ý khách” – tiếng mưa hòa cùng tâm trạng người khách tha hương, gợi nỗi nhớ nhà, nỗi cô đơn.

+ “Muôn hàng lệ rơi” – nỗi buồn dâng trào, gắn liền với cảnh vật như hòa quyện thiên nhiên và lòng người.

- Ý nghĩa:

+ Bài thơ thể hiện sự đồng điệu giữa ngoại cảnh và tâm trạng con người.

+ Qua đó gợi suy tư về thân phận, thời gian, quê hương.

b) Nghệ thuật:

- Thể thơ song thất lục bát với nhịp điệu uyển chuyển, giàu nhạc tính như tiếng đàn mưa rả rích.

- Hình ảnh giàu chất tạo hình: mưa, hoa xuân, bóng dương tà, nội ngàn… gợi bức tranh mờ ảo, thấm đẫm chất thơ.

- Ngôn ngữ tinh tế, gợi cảm: dùng nhiều từ láy, từ tượng thanh, gợi nhạc điệu buồn man mác.

- Sự hòa quyện giữa con người và thiên nhiên: Cảnh và tình đan xen, đồng điệu, tạo chiều sâu cảm xúc.

* Kết bài:

- Khẳng định lại giá trị nội dung: Bài thơ là khúc nhạc buồn gợi lên nỗi nhớ, nỗi cô đơn trong lòng người khách xa quê.

- Khẳng định giá trị nghệ thuật: Sự kết hợp hài hòa giữa hình ảnh, âm thanh, ngôn ngữ và nhạc điệu đã tạo nên sức sống cho tác phẩm.

- Liên hệ: Gợi suy nghĩ về mối quan hệ gắn bó giữa thiên nhiên và tâm trạng con người.

Bài văn tham khảo

Bích Khê là một trong những gương mặt nổi bật của phong trào Thơ mới với hồn thơ lãng mạn, tinh tế và giàu nhạc tính. Bài thơ Tiếng đàn mưa của ông là một khúc nhạc buồn, nơi tiếng mưa rả rích hòa cùng nỗi lòng người khách tha hương, gợi lên bao xao động trong tâm hồn. Đọc bài thơ, người đọc không chỉ cảm nhận được bức tranh thiên nhiên mờ ảo mà còn rung động trước những cung bậc cảm xúc thầm lặng nhưng da diết của con người.

Trước hết, bài thơ mở ra một bức tranh thiên nhiên đẹp nhưng nhuốm màu buồn lặng. Mưa xuân rơi khắp không gian: “Mưa hoa rụng, mưa hoa xuân rụng / Mưa xuống lầu, mưa xuống thềm lan”. Tiếng mưa rả rích rơi trên thềm nhà, lầu cao, trên đồng nội và cả những nẻo đường ngàn xa. Những hạt mưa ấy gợi buồn man mác, gợi thời gian chầm chậm trôi trong sự hoài niệm, thương nhớ. Bên cạnh mưa, hình ảnh hoa xuân rụng, bóng dương tà càng khiến không gian thêm thấm đẫm nỗi cô đơn, hiu quạnh.

Nhưng bài thơ không chỉ miêu tả thiên nhiên mà còn bộc lộ nỗi lòng người khách xa quê. “Mưa trong ý khách” – tiếng mưa như vọng vào tâm hồn người tha hương, đánh thức nỗi nhớ quê nhà, nhớ những gì thân thương đã xa cách. Đặc biệt, câu thơ “Mưa trong ý khách muôn hàng lệ rơi” như một tiếng nấc nghẹn ngào, cho thấy nỗi buồn trong lòng người đã hóa thành mưa, hòa vào thiên nhiên, vào đất trời bao la. Qua đó, bài thơ gợi sự đồng điệu giữa cảnh vật và tâm trạng, giữa thiên nhiên và con người, khắc họa sâu sắc nỗi cô đơn, trống trải mà người khách mang trong tim.

Về nghệ thuật, Tiếng đàn mưa giàu nhạc tính với thể thơ song thất lục bát, câu ngắn dài xen kẽ, nhịp điệu rả rích như tiếng mưa rơi. Ngôn ngữ tinh tế, gợi cảm, nhiều hình ảnh giàu chất tạo hình như “hoa xuân rụng”, “bóng dương tà”, “thềm lan”, “nẻo đồi” gợi bức tranh vừa thực vừa ảo, mang vẻ đẹp lãng mạn, mơ hồ. Đặc biệt, sự hòa quyện giữa cảnh và tình, giữa âm thanh và hình ảnh đã tạo nên chất nhạc, chất họa, chất thơ đặc sắc cho tác phẩm.

Tóm lại, Tiếng đàn mưa là khúc nhạc buồn ngân lên từ tiếng mưa, từ lòng người tha hương với nỗi nhớ quê nhà da diết. Bài thơ không chỉ giàu giá trị nội dung khi gợi nỗi cô đơn, hoài niệm mà còn đặc sắc ở nghệ thuật với hình ảnh, ngôn ngữ và nhạc điệu tinh tế. Tác phẩm để lại trong lòng người đọc những dư âm sâu lắng về mối gắn bó giữa thiên nhiên và tâm hồn con người.

Nhân vật trữ tình trong bài thơ “Tiếng đàn mưa” là ai?