Nhân tố cơ bản, trực tiếp tạo thành nguồn gốc xã hội của ý thức:

Lao động và ngôn ngữ.

Lao động trí óc và lao động chân tay.

Thực tiễn kinh tế và lao động.

Lao động và nghiên cứu khoa học.