Nguyên nhân trực tiếp làm bùng nổ xung đột Nam - Bắc triều

nhà Mạc chủ động giao quyền cai trị Thanh Hoá cho Nguyễn Kim để cùng quản lí đất nước

một bộ phận quan lại trung thành với nhà Lê do Nguyễn Kim đứng đầu lập Nam triều để chống nhà Mạc

họ Trịnh và họ Nguyễn tranh chấp quyền lực sau khi Nguyễn Kim qua đời ở Thanh Hoá

chúa Nguyễn từ chối nộp thuế cho họ Trịnh nên quân Trịnh tiến đánh Thuận Hoá