Nguyên nhân khách quan dẫn đến sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu là

đường lối lãnh đạo mang tính chủ quan, duy ý chí.

thiếu dân chủ và công bằng trong xã hội.

cơ chế quản lí tập trung quan liêu bao cấp.

sự chống phá của Mỹ và các nước tư bản chủ nghĩa.