Nguyên nhân chủ quan buộc Mĩ và Liên Xô chấm dứt Chiến tranh lạnh là

Tây Âu và Nhật Bản vươn lên mạnh mẽ trở thành đối thủ của Mĩ

Sự lớn mạnh của Trung Quốc, Ấn Độ và các nước công nghiệp mới

Sự phát triển mạnh mẽ của phong trào giải phóng dân tộc

Cuộc chạy đua vũ trang làm cho 2 nước quá tốn kém và suy giảm thế mạnh của họ trên nhiều mặt